Szukaj:
Informacje podstawowe
Podstawy prawne
Struktura organizacyjna
Organy izby
Kolegialne składy orzekające
Regionalna Komisja Orzekająca
Rzecznik DFP
Działalność nadzorcza
Działalność opiniodawcza
Działalność kontrolna
Działalność informacyjno-
-analityczna
Działalność szkoleniowa
Dostep do informacji publicznej
Roczne plany
i sprawozdania Izby
Wyjaśnienia RIO Białystok
w sprawach dotyczących
stosowania przepisów
o finansach publicznych

Strona główna » Działalność Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku » Roczne plany i sprawozdania Izby

Ramowy Plan Pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku na 2015 r.  

Ramowy Plan Pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku na 2016 r.  

Ramowy Plan Pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku na 2017 r.  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku w 2004 r.  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2005 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2006 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2007 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2008 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2009 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2010 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2011 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2012 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2013 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2014 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2015 rok  

Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2016 rok  



Sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku za 2016 rok

Autor:  BIP Admin
Dodane przez:  BIP Admin
Data utworzenia:  2017-05-12 09:33
Data modyfikacji:  2017-05-16 12:34
Data publikacji:  2017-05-16 12:34
Wersja dokumentu:  3


                                                                                    

                                                                           Załącznik Nr  1

                                                                                              do Uchwały Nr I/2017                                                                                          Kolegium RIO w Białymstoku
                                                                           z dnia 21 marca 2017 r.

 

 

 

                                                       Sprawozdanie

                                               z wykonania ramowego planu pracy

                                   Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku

                                                                  za 2016 rok

 

 

I.  Organizacja, funkcjonowanie i sprawozdawczość z działalności Izby

 

         W ramach tej tematyki zostały zrealizowane ustalone w ramowym planie pracy zadania, a mianowicie:

1) opracowano, a następnie przyjęto uchwałami Kolegium Izby:

         - ramowy plan pracy na 2017 r., w tym plan kontroli i plan szkoleń na 2017 r.,

         - wnioski do projektu budżetu Izby na 2017r.,

         - sprawozdanie z wykonania ramowego planu pracy za 2015 r.,

         - sprawozdanie z wykonania budżetu Izby za 2015 r.

2) sporządzono - w ramach zadań finansowo-księgowych - i przekazano określonym adresatom sprawozdania kasowe z wykonania budżetu Izby,

    w tym dotyczące:

         - budżetu: miesięczne, półroczne i roczne,

         - zatrudnienia i wykorzystania funduszu płac: kwartalne,

         - budżetu zadaniowego,

         - inne statystyczne.

 

 

II. Sprawozdanie z działalności kontrolnej Wydziału Kontroli Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku w 2016 roku

 

1. Obsada etatowa

         Planowane na 2016 rok zatrudnienie inspektorów ds. kontroli realizujących plan kontroli przyjęto na poziomie 19,075 etatu. Faktyczne zatrudnienie w 2016 r. wyniosło:

- 11,306 etatu w Białymstoku,

- 4,075 etatu w Zespole w Łomży,

- 3 etaty w Zespole w Suwałkach,

co łącznie stanowi 18,381 etatu.

W planie założono odejście z końcem stycznia 2016 r. pracownika Zespołu w Łomży, w związku z jego deklaracją o zamiarze rozwiązania stosunku pracy. Pracownik ten wykonywał w styczniu czynności kontrolne.

         Inspektor kontroli zatrudniony w Białymstoku przebywał od października 2015 r. na ciągłym zwolnieniu lekarskim. W związku z brakiem deklaracji pracownika co do dalszego zatrudnienia i wykonywania zadań kontrolnych w 2016 r., przy uchwalaniu planu z ostrożności nie zakładano realizacji przez niego czynności kontrolnych w 2016 r. W przypadku powrotu do pracy zamierzano zwiększyć liczbę planowanych kontroli. Na etapie uchwalania planu przewidywany czas pracy ujęto w absencjach, co miało być poddane korekcie po ewentualnym powrocie do wykonywania zadań. W połowie kwietnia 2016 r. pracownik ten odszedł na emeryturę.

         Inny inspektor zatrudniony w Białymstoku deklarował w 2015 r. odejście na emeryturę z końcem stycznia 2016 r. W związku z tym, iż w styczniu 2016 r. pracownik zakładał wykorzystanie zaległego urlopu, nie obejmowano jego etatu planem.

 

2. Plan kontroli i jego realizacja

Ramowy plan kontroli na 2016 rok przyjęto uchwałą Nr VII/2015 Kolegium RIO w Białymstoku z dnia 23 grudnia 2015 r. Uchwała określała ogólną liczbę planowanych do przeprowadzenia w roku kontroli – 48 (z tego 32 kompleksowych i 16 problemowych), liczbę dni roboczych w roku w przeliczeniu na przewidywaną obsadę etatową – 4.807 tzw. „inspektorodni”, a w tym planowane zużycie czasu na czynności kontrolne w jednostkach kontrolowanych – 3.161 „inspektorodni” (wskazana wielkość obejmowała rezerwę czasową na kontrole doraźne w wymiarze 165 dni). W formie załącznika do uchwały przyjęto też szczegółowy wykaz kontroli planowanych na 2016 rok, zawierający jednostki kontrolowane i zakres tematyczny kontroli.

Uchwałą Nr VI/2016 Kolegium RIO w Białymstoku z dnia 28 lipca 2016 r. dokonano zmiany planu kontroli na 2016 rok poprzez usunięcie 1 kontroli problemowej Powiatowego Zarządu Dróg w Zambrowie. Zamiast niej wprowadzono kontrolę problemową Zarządu Dróg Powiatowych w Wysokiem Mazowieckiem – kontrola realizowana przez Zespół w Łomży. Zmiana miała związek z likwidacją z dniem 30 czerwca 2016 r. Powiatowego Zarządu Dróg w Zambrowie.

 

         Uchwałą Nr XI/2016 Kolegium RIO w Białymstoku z dnia 22 grudnia 2016 r. ponownie dokonano zmiany planu kontroli na 2016 rok poprzez usunięcie z planu problemowej kontroli gospodarki finansowej Szkoły Podstawowej Nr 3 w Hajnówce. Wnioskowana zmiana miała związek z długotrwałym zwolnieniem lekarskim inspektora, który miał realizować tę kontrolę. W związku z obowiązkiem zbadania zagadnienia osiągania poziomu średnich wynagrodzeń nauczycieli w gminie miejskiej Hajnówka inny inspektor wykonał w tej jednostce kontrolę doraźną, obejmującą zakresem tylko wysokość średnich wynagrodzeń nauczycieli za 2015 rok.

         W wyniku przeprowadzonych zmian ogólna liczba planowanych kontroli uległa zmniejszeniu do 47.

Plan (po zmianach) i wykonanie kontroli ogółem i przez poszczególne Zespoły w układzie rodzajowym oraz zużycie czasu pracy na wykonanie zadań („inspektorodni”) ilustruje poniższe zestawienie:

 

 

Wyszczególnienie

 

Białystok

 

Łomża

 

Suwałki

 

Razem

 

Plan

Wyk.

Plan

Wyk.

Plan

Wyk.

Plan

Wyk.

Liczba kontroli

 

1

 

27

34

13

15

7

10

47

59

 

z

tego

 

 

kompleksowych

2

 

17

17

9

9

6

6

32

32

problemowych

3

 

10

10

4

4

1

1

15

15

sprawdzających

4

 

0

0

0

0

0

0

0

0

doraźnych

5

 

0

7

0

2

0

3

0

12

Czas nominalny pracy inspektorów prowadzących kontrole

 

6

3.024

2.849

1.027

1.027

756

756

4.807

4.632

Liczba dni pracy na kontrole:

 

7

1.788

1.820

794

753

579

536

3.161

3.109

z

tego

 

kompleksowe

8

 

1.467

1.517

633

624

496

503

2.596

2.644

problemowe

9

 

275

273

100

118

25

18

400

409

doraźne

 


sprawdzające

10

 

11

46

 

 

0

30

 

 

0

61

 

 

0

11

 

 

0

58

 

0

15

 

 

0

165

 

 

0

56

 

0

Liczba dni pracy związanych z kontrolą (przygotowanie do kontroli, opracowanie materiałów pokontrolnych, szkolenia, samokształcenie, nadzór nad kontrolami)

 

12

398

356

95

130

77

118

570

604

Urlopy i zwolnienia

lekarskie

 

13

838

673

138

144

100

102

1.076

919

 

Z przedstawionego zestawienia liczbowego wynika, że w okresie sprawozdawczym Wydział Kontroli przeprowadził w sumie 59 kontroli (w tabeli wykazano jako wykonane również kontrole w 6 jednostkach, w których czynności kontrolne zostały zakończone na początku 2017 r.). Zgodnie z założeniami planu po zmianach wykonano wszystkie zaplanowane kontrole kompleksowe i problemowe.

W ramach planowanej rezerwy czasowej przeprowadzono łącznie 12 kontroli doraźnych. Kontrole przeprowadzono w: Zespole Obsługi Szkół w Choroszczy, Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Narwi, Obsłudze Finansowo-Księgowej Szkół Gminy Knyszyn, Zespole Szkół w Siemiatyczach, Zespole Szkół w Narewce, Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Czeremsze, Szkole Podstawowej Nr 3 w Hajnówce, Zespole Szkół w Kuleszach Kościelnych, Zespole Obsługi Placówek Oświatowych w Kolnie, Zespole Szkół w Dowspudzie, Gminnym Zespole Ekonomiczno-Administracyjnym Szkół w Suwałkach i  Zespole Obsługi Ekonomicznej Szkół Gminy Augustów. Wszystkie kontrole doraźne przeprowadzono w zakresie osiągania przez jednostki samorządu terytorialnego wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli w 2015r.

 

3. Zakres podmiotowy i przedmiotowy kontroli

Kontrole kompleksowe dotyczyły gospodarki finansowej: 7 powiatów ziemskich, 2 miast na prawach powiatu, 23 gmin, z tego: 15 gmin wiejskich, 7 gmin miejsko-wiejskich i 1 gminy miejskiej. Kontrole kompleksowe prowadzone były w urzędach jednostek samorządu terytorialnego.

W ramach kontroli kompleksowych badano całokształt zagadnień występujących w sferze gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego, obejmując takie grupy tematyczne, jak:

- wewnętrzne regulacje prawne dotyczące organizacji i gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego i jej jednostek organizacyjnych,

- funkcjonowanie kontroli zarządczej,

- rachunkowość, w tym dokumentacja przyjętych zasad rachunkowości, prawidłowość i terminowość zapisów w ewidencji księgowej, inwentaryzacja, sprawozdawczość budżetowa i finansowa jednostki samorządu terytorialnego i jej jednostek organizacyjnych,

- gospodarka pieniężna i rozrachunki budżetu i urzędu jednostki samorządu terytorialnego,

- prawidłowość uchwalania budżetu i dokonywania jego zmian, w tym realistyczność planowanych dochodów i wydatków, ustalanie planów finansowych jednostek organizacyjnych,

- dochody budżetowe, w tym m.in. wymiar, pobór i egzekucja podatków i opłat lokalnych, dochody z majątku, dochody ze świadczenia usług komunalnych,

- dług publiczny, przychody i rozchody budżetu, w tym m.in. weryfikacja wskaźników spłaty zadłużenia gminy, prawidłowość danych przyjmowanych w wieloletniej prognozie finansowej, prawidłowość pozyskania, w tym w ramach upoważnień organu stanowiącego, ustalenia i ewidencji przychodów oraz prawidłowość rozchodów w świetle ustalonych limitów w uchwale budżetowej i zawartych umów,

- wydatki budżetowe, m.in. na wynagrodzenia, w tym z uwzględnieniem zagadnienia osiągania przez jednostki samorządu terytorialnego wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli, o których mowa w ustawie Karta Nauczyciela, diety, podróże służbowe, zakup materiałów i usług, wydatki na obsługę długu publicznego, wydatki majątkowe, dotacje z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wydatki w ramach funduszu sołeckiego,

- prawidłowość udzielania zamówień publicznych,

- gospodarka mieniem komunalnym, w tym nieruchomościami, ewidencja księgowa i inwentaryzacja składników majątkowych, wyposażenie w majątek jednostek organizacyjnych,

- realizacja zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, a także na podstawie porozumień i w ramach pomocy finansowej oraz rzeczowej między j.s.t.,

- rozliczenia finansowe jednostki samorządu terytorialnego z jej jednostkami organizacyjnymi,

- wykonanie zaleceń pokontrolnych.

Kontrole kompleksowe wykonywano stosownie do układu tematycznego określonego w załączniku do uchwały Nr 2/2011 Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych z 17 marca 2011 r. w sprawie ramowego zakresu kontroli kompleksowej gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego, ramowej tematyki kontroli gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego, zawierającej również założenia metodyczne kontroli, wchodzącej w skład „Zasad przeprowadzania kontroli przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Białymstoku”, a także na podstawie programów kontroli kompleksowej poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego, opracowywanych na bazie ramowej tematyki kontroli. Przy opracowywaniu programów kontroli analizowano m.in. treść sygnalizacji dotyczących gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego przekazywanych przez obywateli, radnych i inne podmioty. Odrębny program, opracowany przez RIO w Gdańsku i RIO w Opolu, stosowano przy kontrolach koordynowanych: „Dochody z mienia wynikające z najmu lokali użytkowych” i „Przetargi na odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych w latach 2013-2015”.

Kontrole problemowe prowadzone były w większości w samorządowych jednostkach budżetowych – 14 kontroli. Poza tym 1 kontrolę przeprowadzono w samorządowej instytucji kultury.

Przedmiotem działalności jednostek organizacyjnych poddanych kontrolom problemowym było przede wszystkim wykonywanie zadań oświatowych. Ponadto zbadano samorządową instytucję kultury i jedną jednostkę budżetową wykonującą zadania własne powiatu w zakresie zarządzania drogami.

Jednostki organizacyjne badano – w oparciu o wskazówki metodyczne zawarte w „Zasadach przeprowadzania kontroli przez Regionalną Izbę Obrachunkową w Białymstoku” – w zakresie: organizacji wewnętrznej dotyczącej prowadzenia gospodarki finansowej i rachunkowości, planów finansowych, gospodarki pieniężnej, rozrachunków, pozyskiwania dochodów (przychodów), ponoszenia wydatków (kosztów), rozliczeń z budżetem, gospodarki środkami rzeczowymi, inwentaryzacji, księgowości i sprawozdawczości, kontroli zarządczej, wyodrębnionego rachunku dochodów jednostek oświatowych oraz zamówień publicznych.

 

4. Stwierdzone nieprawidłowości

 

W wyniku przeprowadzonych 59 kontroli stwierdzono łącznie 1.088 różnego rodzaju naruszeń prawa (nieprawidłowości) – liczba ta wynika z układu charakteryzującego i szeregującego zbiorczo nieprawidłowości według kategorii tematycznych dla ogólnych potrzeb sprawozdawczych regionalnych izb obrachunkowych; nie jest ona równoznaczna z liczbą wniosków pokontrolnych, podaną w części sprawozdania poświęconej postępowaniu pokontrolnemu. Do najistotniejszych lub najczęściej występujących nieprawidłowości (w tym układzie) stwierdzonych przez inspektorów Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku w wyniku kontroli przeprowadzonych w okresie sprawozdawczym należy zaliczyć:

1. W zakresie ustaleń ogólno-organizacyjnych, w szczególności regulacji wewnętrznych, niezbędnych dla prowadzenia rachunkowości i gospodarki finansowej oraz organizacji kontroli zarządczej:

- brak lub nieprawidłowe funkcjonowanie mechanizmów kontroli zarządczej; zwłaszcza nieopracowanie procedur udzielania zamówień, dla których nie ma obowiązku stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych, nieokreślanie pracownikom zakresu obowiązków i odpowiedzialności bądź nieobejmowanie tymi zakresami rzeczywiście realizowanych przez pracowników zadań – nieprawidłowości tego rodzaju stwierdzono w 46 jednostkach kontrolowanych;

- brak lub nieprawidłowe opracowanie dokumentacji opisującej przyjęte zasady (politykę) rachunkowości; w szczególności poprzez jej nieaktualizowanie oraz niezgodność z faktycznie stosowanymi rozwiązaniami – w 43 jednostkach kontrolowanych;

- niewykonanie wniosków pokontrolnych – w 21 jednostkach kontrolowanych;

- nieprawidłowe zorganizowanie wspólnej obsługi finansowo-księgowej jednostek organizacyjnych – w 7 jednostkach kontrolowanych;

- nieudzielenie kierownikom jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej pełnomocnictw do jednoosobowego działania – w 3 jednostkach kontrolowanych,

- nieprawidłowości organizacyjne dotyczące instytucji kultury, w szczególności nieprawidłowe, nieobejmujące wszystkich wymaganych danych, prowadzenie rejestru instytucji kultury, bezprzedmiotowe udzielenie pełnomocnictw dyrektorom instytucji kultury (samorządowych osób prawnych), niezatrudnienie głównego księgowego instytucji kultury – w 16 jednostkach kontrolowanych;

- zaniechanie bądź nieprawidłowe prowadzenie audytu w jednostce do tego zobowiązanej – w 2 jednostkach kontrolowanych;

- nieprawidłowości przy zatrudnianiu pracowników samorządowych, w tym niepowoływanie zastępców wójtów zagrażające ciągłości funkcjonowania gmin podczas przemijającej przeszkody w sprawowaniu funkcji przez wójtów, nieutworzenie stanowiska sekretarza gminy – w 8 jednostkach kontrolowanych;

- niedostosowanie postanowień statutu jednostki do stanu faktycznego lub przepisów prawa – w 7 jednostkach kontrolowanych;

- nieprzestrzeganie instrukcji kancelaryjnej (np. brak daty wpływu) - w 3 jednostkach kontrolowanych.

 

W powiecie hajnowskim stwierdzono nieprowadzenie audytu wewnętrznego wbrew art. 274 ust. 3 ustawy o finansach publicznych. Kontroli nie okazano żadnych dokumentów świadczących o dokonaniu wyboru podmiotu mającego prowadzić audyt w 2015 r. czy prowadzeniu postępowania w celu jego wyboru. Z kolei w gminie Wasilków obowiązek prowadzenia audytu wewnętrznego nie był realizowany przez jednostkę w 2014 i 2015 r. Dopiero w dniu 27 stycznia 2016 r. jednostka zawarła umowę na prowadzenie audytu wewnętrznego w gminie Wasilków przez usługodawcę. W postanowieniach umowy przewidziano m.in. realizację audytu za lata poprzednie, tj. przygotowanie planu audytu wewnętrznego na rok 2014 i 2015.

W wystąpieniach pokontrolnych wystosowanych do kierowników jednostek zalecono niezwłoczne rozpoczynanie prowadzenia audytu wewnętrznego w każdym roku budżetowym, w którym wynikające z budżetu wartości przekraczają kwoty określone przez art. 274 ust. 3 ustawy o finansach publicznych.

 

W powiecie augustowskim stwierdzono szereg nieprawidłowości dotyczących organizacji i funkcjonowania kontroli zarządczej. Badanie prawidłowości wykonywania kontroli wykazało m.in. brak udokumentowania dokonania kontroli merytorycznej dowodów księgowych, którą przeprowadza pracownik odpowiedzialny za realizację zadania. W przyjętej do badania próbie 39 faktur i rachunków nie posiadało daty wpływu do Starostwa. Zakresy czynności pracowników wydziału finansowo-budżetowego nie były dostosowane do faktycznie wykonywanych czynności. Zarządzeniem z dnia 22 lutego 2016 r. Starosta Augustowski wprowadził instrukcję obiegu i kontroli dowodów finansowo-księgowych, w treści której pominięty został załącznik ustalający obieg dokumentów, co czyni instrukcję niekompletną, gdyż nie określa ona obiegu poszczególnych dokumentów. Instrukcja nie odnosi się ponadto do wszystkich dokumentów, pomijając karty drogowe, noty księgowe, rozliczenie dotacji, rozliczenie inwentaryzacji.

Staroście zalecono zapewnienie realizacji obowiązku opatrywania dowodów księgowych adnotacjami o wykonaniu kontroli pod względem merytorycznym i zamieszczania daty wpływu na wszystkich wpływających do Starostwa dokumentach, uaktualnienie zakresów czynności pracowników oraz wprowadzenie zasad obiegu poszczególnych dokumentów finansowo-księgowych do instrukcji obiegu i kontroli dokumentów.

 

W gminie Knyszyn do dnia podpisania protokołu kontroli (13 stycznia 2017 r.) nie została podjęta przez Radę Miejską uchwała na podstawie art. 10b ustawy o samorządzie gminnym, która jest niezbędna dla prowadzenia po 1 stycznia 2017 r. obsługi finansowo-księgowej szkół. Od 1 stycznia 2017 r. utrzymuje się zatem – do czasu podjęcia uchwały wyznaczającej OF-KS (lub inną jednostkę) jako jednostkę obsługującą szkoły albo do czasu zatrudnienia głównych księgowych przez dyrektorów szkół – stan sprzeczny z prawem, polegający na wykonywaniu obsługi szkół przez OF-KS, mimo utraty z dniem 31 grudnia 2016 r. legitymacji do dalszego działania w tym zakresie, wynikającej z niepodjęcia przez Radę Miejską w terminie stosownej uchwały. Nadto, osoba powołana na kierownika Obsługi Finansowo-Księgowej Szkół Gminy Knyszyn sprawowała ją w 2015 r. oraz w 2016 r. bez określenia wynagrodzenia oraz pełnomocnictwa do kierowania jednostką, o którym mowa w art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.

Burmistrzowi zalecono niezwłoczne wyeliminowanie stanu sprzecznego z prawem.

 

Głównej księgowej Zarządu Dróg Powiatowych w Wysokiem Mazowieckiem kierownik nadał „zakres obowiązków i odpowiedzialności w zakresie przestrzegania dyscypliny finansowej…”, w którym postanowiono, że główny księgowy odpowiada za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W jego treści wymieniono wszystkie czyny naruszenia dyscypliny finansów publicznych określone przepisami ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, w tym te, które może popełnić wyłącznie kierownik jednostki (np. niezgodne z przepisami umorzenie należności, zaciągnięcie zobowiązania bez upoważnienia określonego planem finansowym), a także te, które nie mogą wystąpić w ZDP, jak np. przekazanie lub udzielenie dotacji z naruszeniem zasad lub trybu jej przekazywania lub udzielania. O winie i odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych decydują wskazane prawem organy, a nie postanowienia aktów wydanych przez kierownika jednostki.

Do Dyrektora zwrócono się o anulowanie „zakresu obowiązków i odpowiedzialności w zakresie przestrzegania dyscypliny finansowej…” głównej księgowej.

 

W Publicznym Gimnazjum Nr 5 w Białymstoku kontrola zasad gospodarki drukami ścisłego zarachowania wykazała, że pracownikiem odpowiedzialnym za zabezpieczenie, przechowywanie i prowadzenie gospodarki drukami był sekretarz szkoły, który zgodnie z zakresem czynności pełnił także funkcję kasjera. Oznacza to, iż kasjer był osobą, która sama wydawała sobie kwitariusze przychodowe w jednostce, sama siebie rozliczała z ich wykorzystania oraz prowadziła ewidencję wydania i rozliczenia druków. W trakcie kontroli obowiązek prowadzenia ewidencji druków ścisłego zarachowania przypisano głównej księgowej.

 

Kontrole wykonane w 3 szkołach prowadzonych przez miasto Białystok - Publicznym Gimnazjum Nr 5, Szkole Podstawowej Nr 12 w i VII Liceum Ogólnokształcącym - wykazały, że stwierdzone w nich nieprawidłowości były m.in. wynikiem działań Prezydenta Białegostoku w zakresie ujednolicenia rachunkowości szkół, polegających na „zobowiązaniu” dyrektorów do prowadzenia ksiąg za pomocą konkretnego programu, który nie zapewniał realizacji wszystkich ustawowych obowiązków. Wydane zostało też zarządzenie Prezydenta mające zobowiązywać dyrektorów do przyjęcia go jako stosowanych zasad rachunkowości, które zawierało szereg błędów i niezgodności z prawem, m.in. przewidywało zagadnienia dotyczące wadiów wpłaconych w postępowaniach na zbycie nieruchomości, wskazywało, że do dochodów budżetu zalicza się m.in. zobowiązania przedawnione, sprawozdanie finansowe obejmuje informację dodatkową, a plan kont zawierał m.in. konto 853 „Fundusze celowe”.

Kierownikom kontrolowanych szkół rekomendowano opracowanie i wdrożenie dokumentacji opisującej przyjęte w nich zasady rachunkowości. W odrębnym piśmie wystosowanym do Prezydenta Białegostoku wnioskowano zaś o skoordynowanie postępowania wobec producenta systemu informatycznego VULCAN w celu zapewnienia możliwości sporządzania przez jednostki oświatowe prawidłowych zestawień dzienników częściowych, zestawień obrotów i sald kont księgi głównej oraz prawidłowego przenoszenia sald, a także o uchylenie bądź zmodyfikowanie zarządzenia z dnia 25 sierpnia 2014 r.

        

W Gminnym Przedszkolu w Michałowie nie został zatrudniony główny księgowy, mimo że Rada Miejska nie zorganizowała wspólnej obsługi. Czynności przynależne głównemu księgowemu wykonywała główna księgowa zatrudniona w Gminnym Zespole Szkół w Michałowie. Mimo, że główny księgowy nie jest pracownikiem jednostki, dyrektor Przedszkola nadał ma „zakres czynności”. Z ogólnych zasad prowadzenia ksiąg rachunkowych Przedszkola wynika, że miejscem prowadzenia ksiąg jest księgowość GZS w Michałowie. Faktycznie w GZS przechowywane są także dowody księgowe Przedszkola, wbrew art. 11 i art. 73 ustawy o rachunkowości.

Dyrektorowi Przedszkola zalecono niezwłoczne zatrudnienie głównego księgowego Przedszkola, chyba że Burmistrz Michałowa zadeklaruje przedłożenie Radzie Miejskiej w Michałowie projektu stosownej uchwały wyznaczającej jednostkę obsługującą Przedszkole na podstawie ustawy o samorządzie gminnym.

 

W wyniku kontroli kompleksowej gminy Wysokie Mazowieckie stwierdzono, że nadal nie została utworzona biblioteka publiczna, czym naruszono art. 19 ust. 2 ustawy o bibliotekach. Według uchwały Rady Gminy Wysokie Mazowieckie z dnia 26 lutego 2015 r. zadania w zakresie prowadzenia gminnej biblioteki publicznej powierzono na czas nieokreślony miastu Wysokie Mazowieckie (z ustaloną coroczną dotacją w wysokości 5.000 zł), co jednakże nie jest rozwiązaniem dopuszczonym prawem dla gmin, a jedynie dla powiatów. Zalecenie w sprawie utworzenia przez gminę Wysokie Mazowieckie biblioteki publicznej było wystosowane podczas poprzedniej kontroli kompleksowej RIO.

Wójtowi ponownie zalecono podjęcie działań w celu wykonania obowiązku zorganizowania i prowadzenia przez gminę biblioteki publicznej.

 

Analiza procedur kontroli zarządczej w Urzędzie Gminy w Narwi wykazała, iż przyjęte zasady (polityka) rachunkowości nie regulowały m.in. systemu służącego ochronie danych i ich zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów oraz zagadnień prowadzenia ksiąg za pomocą komputera. Ewidencję druków ścisłego zarachowania prowadził pracownik zatrudniony na stanowisku pomocy administracyjnej, zajmujący się jednocześnie poborem wpłat gotówkowych w jednostce. Pobieranie opłat na kwitariusze przychodowe i ich odprowadzanie do banku nie było przedmiotem kontroli wewnętrznej w jednostce, przeprowadzanej przez Skarbnika Gminy bądź innego upoważnionego pracownika, jak tego wymagają regulacje wewnętrzne. W wykazie osób uprawnionych do sprawdzania dowodów księgowych Urzędu Gminy pod względem merytorycznym wskazano kierownika GOPS oraz głównego księgowego GOPS jako jedną z osób upoważnionych do „zatwierdzania dowodów do wypłaty”, tj. pracowników innej jednostki organizacyjnej. Poza tym, Wójt bezpodstawnie uregulował zasady obiegu i kontroli dokumentów dla GOPS, która to kompetencja przynależy do obowiązków kierownika tej jednostki. Stwierdzono także, iż wbrew obowiązującym przepisom i zasadom organizacji wspólnej obsługi jednostek, księgi rachunkowe Gminnej Biblioteki Publicznej oraz Narwiańskiego Ośrodka Kultury prowadził pracownik zatrudniony w Urzędzie Gminy.

Do Wójta zwrócono się o dostosowanie obowiązujących w jednostce zasad (polityki) rachunkowości do wymogów określonych przepisami art. 10 ust. 1 ustawy o rachunkowości, pisemne powierzenie obowiązków w zakresie prowadzenia ewidencji druków ścisłego z zastrzeżeniem, że ewidencji tej nie powinna prowadzić osoba pobierająca wpłaty za pomocą tych druków zarachowania, zapewnienie wykonywania i dokumentowania okresowej kontroli kompletności i terminowości odprowadzenia do banku wpłat przyjętych przez pracowników, wyeliminowanie z treści instrukcji obiegu i kontroli dokumentów finansowo-księgowych w Urzędzie Gminy bezprzedmiotowych regulacji oraz niezwłoczne zapewnienie warunków organizacyjnych i finansowych do zatrudnienia głównego księgowego przez kierowników instytucji kultury.

 

Urząd Gminy Nowy Dwór prowadził obsługę finansowo-księgową Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz Nowodworskiego Ośrodka Kultury bez umocowania prawnego oraz bez zastosowania regulacji stwarzających możliwość wspólnej obsługi jednostek organizacyjnych, obowiązujących od 1 stycznia 2016 r. Nadto, instrukcja inwentaryzacyjna wprowadzona do stosowania przez Wójta przewiduje, że wprowadza się ją do stosowania w Urzędzie Gminy i jednostkach organizacyjnych Gminy. W związku z tym Wójt Gminy w 2014 r. powołał komisję inwentaryzacyjną do przeprowadzenia inwentaryzacji środków trwałych i pozostałych środków trwałych w Urzędzie Gminy, a także w GOPS i NOK.

Wnioskowano o podjęcie działań zmierzających do zgodnego z prawem zorganizowania obsługi finansowo-księgowej jednostek organizacyjnych oraz  zaprzestanie, do tego czasu, wykonywania czynności z zakresu inwentaryzacji należących do obowiązków kierowników tych jednostek.

 

W Urzędzie Miejskim w Białymstoku stwierdzono utrzymujący się w dalszym ciągu wadliwy przepływ informacji (pomiędzy Departamentem Rachunkowości a Biurem Prawnym) dotyczących procesu windykacji należności cywilnoprawnych, niezbędny dla urealniania stanu należności w księgach. Na przykład w zakresie należności na kwotę 16.674,25 zł z tytułu opłaty za użytkowanie wieczyste nieruchomości za lata 2002-2005, dyrektor Departamentu Rachunkowości, pomimo wystosowania w dniu 29 kwietnia 2015 r. prośby o wskazanie na jakim etapie są postępowania objęte nakazami zapłaty, do dnia kontroli nie otrzymał odpowiedzi. Stosowna informacja przedłożona została przez Biuro Prawne na skutek czynności kontrolnych inspektorów RIO. W zakresie zaś należności na kwotę 13.353,97 zł Departament Rachunkowości dwukrotnie (4 września 2014 r. i 28 stycznia 2015 r.) kierował do Biura Prawnego pisemne prośby o dostarczenie planu podziału kwoty uzyskanej z licytacji nieruchomości; na żadne z nich nie uzyskano odpowiedzi. W trakcie kontroli dyrektor Biura Prawnego m.in. przedstawiła informację na temat aktualnego stanu procesu windykacji należności.

W wystąpieniu pokontrolnym wnioskowano o podjęcie wobec Biura Prawnego zdecydowanych działań dyscyplinujących skierowanych na zapewnienie bieżącego przekazywania komórce księgowości informacji o efektach działań windykacyjnych.

 

2. W zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych i realizacji obowiązków sprawozdawczych:

- nieprawidłowe prowadzenie ksiąg rachunkowych (w tym dziennika, kont ksiąg pomocniczych, zestawień obrotów i sald) – nieprawidłowości tego rodzaju stwierdzono w 40 jednostkach kontrolowanych;

- nieprowadzenie wszystkich wymaganych ksiąg rachunkowych, w szczególności ksiąg pomocniczych oraz zestawień obrotów i sald – w 18  jednostkach kontrolowanych;

- nierzetelne, nieobrazujące rzeczywistego stanu aktywów i pasywów, prowadzenie ksiąg rachunkowych, prowadzące do zniekształcenia obrazu sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego lub wyniku budżetu kontrolowanej jednostki (nie kierowano zawiadomień na podstawie art. 77 uor) – w 16 jednostkach kontrolowanych;

- dokonywanie zapisów księgowych na podstawie dowodów księgowych niespełniających wymogów ustawy o rachunkowości – w 5 jednostkach kontrolowanych;

- niezachowywanie zgodności zapisów ewidencji syntetycznej z zapisami ewidencji analitycznej, służącej uszczegółowieniu i uzupełnieniu zapisów kont księgi głównej – w 4 jednostkach kontrolowanych;

- ewidencjonowanie operacji gospodarczych bez zachowania systematyki lub chronologii zapisów (określonych ustawą o rachunkowości, przepisami dotyczącymi szczególnych zasad rachunkowości jednostek sektora finansów publicznych lub postanowieniami zakładowych planów kont) – odpowiednio w 34 i 4 jednostkach kontrolowanych;

- ewidencjonowanie operacji gospodarczych na kontach nieprzewidzianych w zakładowym planie kont - w 3 jednostkach kontrolowanych;

- poprawianie błędów w dowodach lub zapisów w księgach rachunkowych niezgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości - w 3 jednostkach kontrolowanych;

- nieprawidłowe stosowanie klasyfikacji budżetowej – w 25 jednostkach kontrolowanych;

- niesporządzanie wszystkich wymaganych sprawozdań oraz nieterminowe przekazanie sprawozdań – odpowiednio w 4 i 1 jednostkach kontrolowanych;

- nieprawidłowe sporządzanie sprawozdań polegające na niewłaściwym prezentowaniu danych w poszczególnych częściach sprawozdań, w tym bilansach z wykonania budżetu i bilansach jednostek, a także na wykazywaniu w sprawozdaniach budżetowych i finansowych danych niezgodnych z danymi wynikającymi z ksiąg rachunkowych – w 24 jednostkach kontrolowanych;

- nieujmowanie w księgach rachunkowych wszystkich zobowiązań lub należności jednostki – odpowiednio w 17 i 26 jednostkach;

- nieprawidłowe ewidencjonowanie operacji gotówkowych (niebieżące, nierzetelne, niesprawdzalne prowadzenie raportów kasowych), niesporządzanie raportów mimo wystąpienia obrotu gotówką – w 9 jednostkach kontrolowanych;

- realizowanie zapłaty na podstawie dowodów niespełniających wymogów prawidłowego dowodu księgowego, niesprawdzonych merytorycznie, rachunkowo bądź niezatwierdzonych do wypłaty – w 3 jednostkach kontrolowanych;

- wypłata gotówki osobom nieupoważnionym lub bez pokwitowania – w 4 jednostkach kontrolowanych kontrolowanej;

- nieprowadzenie kontroli gospodarki kasowej, w tym niesprawdzanie raportów kasowych – w 3 jednostkach kontrolowanych,

- nierozliczanie lub nieprawidłowe rozliczanie kosztów inwestycji, nieprzeniesienie na stan środków trwałych zrealizowanych inwestycji – w 10 jednostkach kontrolowanych;

- nieprzeprowadzenie, nierozliczenie lub nieprawidłowe przeprowadzenie i rozliczenie inwentaryzacji rzeczowych i finansowych składników majątkowych oraz rozrachunków lub udokumentowanie jej wyników – w 20 jednostkach kontrolowanych;

- nieprawidłowa wycena aktywów lub pasywów, w tym w szczególności nieuprawniona aktualizacja, zaniechanie aktualizacji, nieprawidłowe umorzenie - w 19 jednostkach kontrolowanych;

- bezpodstawne zwiększanie lub zmniejszanie wartości majątku trwałego ujętej w księgach – w 6 jednostkach kontrolowanych;

- ewidencyjne zawyżenie dochodów i wydatków budżetu – w 9 jednostce kontrolowanej;

- bezpodstawne ewidencjonowanie w księgach operacji niedotyczących jednostki - w 1 jednostce kontrolowanej;

- nieujęcie w ewidencji jednostek organizacyjnych gruntów oddanych w trwały zarząd – w 5 jednostkach kontrolowanych;

- niewłaściwe udokumentowanie likwidacji środków trwałych – w 3 jednostkach kontrolowanych.

 

Zapisy w ewidencji księgowej gminy Płaska były dokonywane z rażącym naruszeniem zasad określonych rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 5 lipca 2010 r., zwłaszcza w zakresie środków pieniężnych oraz realizacji dochodów i wydatków, co przejawiało się m.in. tym, że:

a) obroty związane z dochodami i wydatkami Urzędu Gminy, zrealizowanymi na rachunku bieżącym Urzędu, ujmowane były bezpodstawnie w ewidencji budżetu jako zapis wtórny (na podstawie kserokopii wyciągów bankowych do rachunku Urzędu). Do przeksięgowań tych wykorzystywano konta o symbolu 140 w księgach budżetu. W efekcie na dzień 1 stycznia 2015 r. konto 130 w ewidencji Urzędu nie wykazywało salda, a stan rachunku Urzędu potwierdzony przez bank na kwotę 57.198,09 zł wykazany był w księgach budżetu na koncie 140-01,

b) w ewidencji Urzędu prowadzono konta 139-07 „konto odpady komunalne” podzielone następnie na 139-07-0001 „dochody” i 139-07-0002 „wydatki”, które powinny być oznaczone jako konto 130,

c) wydatki ponoszone z rachunku Urzędu ujmowano w księgach budżetu Wn 223 – Ma 140-02 (przy wydatku poniesionym w rachunku Urzędu żaden zapis nie powinien wystąpić w ewidencji budżetu) a dochody wpływające na rachunek Urzędu zapisami Wn 140-01 – Ma 901 lub Wn 140-01 - Ma 240-01 (przy wpływie na rachunek Urzędu żaden zapis nie powinien wystąpić w księgach budżetu),

d) wpływ środków na wydatki na rachunek Urzędu ujmowano na koncie 130-02 „Dochody”, zamiast na koncie 130-01 „Wydatki”,

e) saldo w ramach konta 130 wykazywało tylko konto 130-02 „Dochody”, zaś konto 130-01 „Wydatki” stale wykazywało brak salda; analiza zbiorczego salda konta 130 wykazała stałą niezgodność z wyciągiem bankowym; zgodność z wyciągiem uzyskiwano po odjęciu od salda konta 130-02 obrotów konta 130-01 (np. na koniec czerwca 2015 r. saldo konta 130 jako suma sald kont 130-1 i 130-2 wynosiło 2.306.113,13 zł, zaś według wyciągu bankowego wynosiło ono 554,26 zł,

f) wykorzystywano konto 800 dla szeregu zapisów dokonywanych w następstwie przyjęcia błędnego systemu ewidencji stanu i przepływów środków pieniężnych, np. dla takich operacji jak „ujęcie odsetek od kredytu” w wysokości 27.993,62 zł (Wn 800 – Ma 223-01), zaksięgowanie „zobowiązań z tytułu odsetek od kredytu” w kwocie 27.993,62 zł (Wn 201 – Ma 800), przeksięgowanie nadpłaty podatku na kwotę 149.156 zł (Wn 221 – Ma 800), przeksięgowanie zrealizowanych dochodów (Wn 800 – Ma 720 i Wn 800 – Ma 221),

g) dokonywano niemających treści ekonomicznej zapisów na koncie 962 „Wynik na pozostałych operacjach” w ewidencji budżetu, wypaczających stan skumulowanego wyniku budżetu. Po stronie Wn tego konta ujęto w 2015 r. m.in.: kwotę 2.389,59 zł – środki pieniężne, które nie zostały przekazane partnerowi litewskiemu, kwotę 2.931,74 zł – środki pieniężne na rachunku bieżącym Urzędu, kwotę 3.466,46 zł – równowartość środków pieniężnych na rachunku bankowym „odpady komunalne” (konto 139-07 w księgach Urzędu),

h) w księgach Urzędu nie ujęto zobowiązania wobec Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Litewskiej wynikającego z przypisanej do zwrotu – według stanu na koniec 2015 r. – dotacji w wysokości 453.045,30 euro,

i) na koncie 020 zawyżono stan wartości niematerialnych i prawnych poprzez ujęcie na nim bezpodstawnie planu zagospodarowania przestrzennego o wartości 100.001 zł (tego typu dokument nie podlega księgowaniu, jako akt prawa miejscowego) oraz dokumentacji inwestycji podlegających ujęciu na koncie 011 o wartości 1.042.571,51 zł, o którą zaniżono wartość środków trwałych.

Do Wójta zwrócono się o podjęcie zdecydowanych działań dyscyplinujących wobec Skarbnika Gminy zapewniających należyte wykonywanie obowiązków jednostki w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych; wskazano jednocześnie szereg szczegółowych rozwiązań zmierzających do zapewnienia prawidłowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

 

Kontrola ksiąg gminy Wasilków wykazała szereg nierealnych sald, m.in.: Wn 223 w ewidencji budżetu na 26.290,16 zł, Ma 223 w ewidencji Urzędu na 999.450 zł, Wn i Ma 201 odpowiednio na 11.915,20 zł i 10.820,58 zł, Wn i Ma 240 odpowiednio na 1.468.969,55 zł i 9.590 zł. Ponadto ustalono m.in.: brak do dnia 18 kwietnia 2016 r. (dzień kontroli) odpowiednich przeksięgowań w ewidencji księgowej budżetu za 2015 r. w zakresie kont 901, 902 i 903 oraz niesporządzenie bilansu z wykonania budżetu za 2015 r.; nieujęcie w księgach przychodów Urzędu dotyczących dochodów realizowanych na rachunku budżetu, w wyniku czego zaniżono wynik finansowy Urzędu za 2015 r. o 31.901.123,28 zł; szereg rażących niezgodności między ewidencją analityczną i ewidencją syntetyczną – np. konto syntetyczne 221 wykazywało saldo Wn 706.717,32 zł a w sprawozdaniu Rb-27S wykazano należności na kwotę 1.009.846,91 zł na podstawie ewidencji analitycznej. W wyniku błędnych operacji zawyżono też wynik budżetu za 2015 r. o 42.144,72 zł. Mimo przedstawionych nieprawidłowości w protokołach weryfikacji kont rozrachunkowych opatrzonych datą 8 lutego 2016 r. wskazano, że salda uznaje się za prawidłowe, pod warunkiem wprowadzenia do ksiąg rachunkowych wyników weryfikacji. Na podstawie okazanych protokołów nie można jednak było ustalić żadnych wyników inwentaryzacji, które powinny być ujęte w księgach, co świadczy o nierzetelnym jej przeprowadzeniu.

Do Burmistrza wnioskowano o podjęcie zdecydowanych działań dyscyplinujących wobec Skarbnika, mając na względzie zapewnienie należytego wykonywania obowiązków jednostki w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych, w szczególności wykazywania w nich rzetelnych danych.

 

Kontrola ksiąg rachunkowych budżetu i Urzędu Gminy Nowy Dwór wykazała szereg nieprawidłowości w zakresie ewidencji operacji, polegających m.in. na tym, że:

a) do dnia 18 maja 2016 r. nie dokonano odpowiednich przeksięgowań w ewidencji księgowej budżetu za 2015 r., tj. przeniesienia sald kont 901 „Dochody budżetu” i 902 „Wydatki budżetu” na konto 961 „Wynik wykonania budżetu”, co powinno nastąpić pod datą ostatniego dnia roku budżetowego,

b) na konto 800 „Fundusz jednostki” dokonano przeksięgowania zrealizowanych dochodów budżetowych w kwocie o 322.461,66 zł wyższej niż wykazana w jednostkowym sprawozdaniu Rb-27S za 2015 r.; powyższe było wynikiem m.in. niezmniejszania obrotów konta 130 o dokonane zwroty w ewidencji syntetycznej Urzędu,

c) na konto 310 „Materiały” przyjęto wartość ustalonego w drodze inwentaryzacji stanu oleju opałowego w Zespole Szkół wynoszącą 15.957 zł oraz zmniejszono o tę kwotę koszty działalności Urzędu,

d) w dniu 13 października 2015 r. opłacono dwie faktury z 2013 r., opiewające na łączną kwotę 93.480 zł; wynikające z faktur zobowiązanie nie było ujęte w księgach rachunkowych, a w konsekwencji nie było też wykazywane w sprawozdawczości budżetowej,

e) w księgach nie ujęto zobowiązania gminy wobec Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego, wynikającego z przypisanej do zwrotu dotacji celowej w wysokości 460.087,96 zł oraz naliczonych odsetek od kwoty dotacji podlegającej zwrotowi, wynoszących na dzień 31 grudnia 2015 r. 67.588,81 zł.

Do Wójta zwrócono się o zobowiązanie Skarbnika do wyeliminowanie poszczególnych nieprawidłowości z zakresu prowadzenia ksiąg.

 

Z ustaleń kontroli dotyczących prawidłowości prowadzenia ksiąg rachunkowych przez miasto Hajnówka wynika m.in., że:

a) konto 240 „Pozostałe rozrachunki” w ewidencji budżetu na dzień 31 grudnia 2015 r. wykazywało nierealne saldo strony Ma w kwocie 9.602,40 zł, oznaczające rzekomą kwotę zobowiązań jednostki,

b) w księdze głównej Urzędu nie zostało otwarte konto 290 „Odpisy aktualizujące należności”, na którym – jak ustalono podczas kontroli – powinna być wykazana co najmniej równowartość należności głównej od podmiotu w stanie upadłości w kwocie 19.176,69 zł i odsetki od niej w wysokości 9.622,17 zł,

c) na koncie 226-2 „Długoterminowe należności budżetowe” ewidencjonowano bezpodstawnie zaległości z podatku od nieruchomości zabezpieczone hipoteką i odsetki od nich naliczone – saldo z tego tytułu na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosiło 548.754 zł; jednocześnie te same należności były ewidencjonowane na koncie 221, w wyniku czego księgi rachunkowe nie wykazywały rzetelnego stanu należności,

d) na koncie 221 i w sprawozdaniu Rb-27S za 2015 r. zaniżono należności z tytułu użytkowania wieczystego o kwotę 1.430,91 zł, a ponadto jako zaległości nie wykazano odsetek z tytułu nieterminowo wnoszonych opłat za użytkowanie wieczyste i czynszów dzierżawnych w wysokości 13.266,03 zł,

e) nie ujęto do sprawozdania Rb-27S należności z tytułu naliczonej do zwrotu dotacji przedmiotowej w kwocie 40.586,92 zł,

f) na koncie 240 w ewidencji Urzędu wykazano na koniec 2015 r. nierealne saldo zobowiązań w kwocie 39.383,53 zł wynikające z błędnego księgowania w 2014 r. różnic kursowych od środków otrzymanych w euro,

g) prowadzono w księgach budżetu konto 133-9-9 (nieprzewidziane zakładowym planem kont), którego obroty i salda nie odpowiadały żadnemu rachunkowi bankowemu. Ujmowano na nim kwoty związane z operacjami dotyczącymi realizowanych projektów na rachunkach ewidencjonowanych w księgach Urzędu. Część środków wpływających na te rachunki przekazywana była białoruskiemu partnerowi projektu, zaś część środków należna miastu Hajnówka ujmowana była jako dochód budżetu, w wyniku bezpodstawnego księgowania w ewidencji budżetu na podstawie dowodu PK – Wn 133-9-9 – Ma 901-1-1. Na koncie 133-9-9 ujmowano również wydatki dokonywane ze środków na realizację projektów, które wpłynęły na wyodrębnione rachunki. Przeniesienie nierealnego salda tego konta na konto 960 zaniżyło skumulowany wynik budżetu o 16.382,79 zł,

h) stan środków pieniężnych na rachunkach bankowych wynikający z ewidencji księgowej na dzień 31 grudnia 2015 r. był niezgodny z bankowym potwierdzeniem sald, co wynikało z niewłaściwej wyceny środków na rachunkach prowadzonych w euro. Wycena walut na dzień 31 grudnia 2015 r. ujęta w księgach jednostki została w jednym przypadku zawyżona a w drugim zaniżona – nie były one przeliczane po tym samym kursie,

i) nie była prowadzona ewidencja księgowa należności z opłat za zajęcie pasa drogowego, wynikających z decyzji ustalających opłaty (ani w ewidencji syntetycznej, ani w ewidencji analitycznej). W trakcie kontroli dokonano przypisu opłat należnych za 2016 r.

W zaleceniach wskazano szczegółowe rozwiązania zmierzające do zapewnienia prawidłowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

 

Istotne nieprawidłowości w zakresie prowadzenia ksiąg stwierdzono w gminie Narew. Należały do nich m.in.:

a) nieobjęcie ewidencją księgową zbiorczego rachunku bankowego przeznaczonego dla opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

b) nieprawidłowe ewidencjonowanie rozliczeń dotyczących należności i dochodów z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych, co polegało m.in. na zaniechaniu ewidencji wpływu dochodów w ewidencji Urzędu, nieujęciu w ewidencji syntetycznej na koniec 2015 r. należności w części przypadającej budżetowi państwa na łączną kwotę 559.284,16 zł oraz nieprowadzeniu żadnej ewidencji analitycznej dochodów z zadań zleconych według podziałek klasyfikacji budżetowej na potrzeby sporządzenia sprawozdania Rb-27ZZ,

c) nierealne saldo zobowiązań na koncie 240 w kwocie 3.000 zł,

d) prowadzenie odrębnego rachunku bankowego, któremu w ewidencji Urzędu odpowiadało konto 139-2 o nazwie „Rachunek wpłat za sprzedane mienie gminne, wadia za uczestnictwo w przetargach na sprzedaż mienia gminnego”, służącego do gromadzenia środków pieniężnych z tytułu sprzedaży nieruchomości gminnych, które następnie były okresowo przelewane na rachunek bieżący Urzędu i dopiero wtedy ujmowane jako dochody budżetu, co spowodowało nieprawidłowe wykazywanie (okresowe zaniżanie) w ewidencji i sprawozdaniu Rb-27S osiąganych przez gminę dochodów z tytułu sprzedaży mienia – np. w sprawozdaniu Rb-27S za marzec 2015 r. nie wykazano żadnych dochodów ze sprzedaży nieruchomości, podczas gdy na koncie 139-2 znajdowały się tego dnia środki w wysokości 36.990 zł, w tym 36.907 zł z tytułu sprzedaży nieruchomości. Z kolei wpływy na rachunek ewidencjonowane na koncie 139-2 w okresie od 8 lipca do 30 września 2015 r. przekazano na rachunek bieżący Urzędu dopiero 17 grudnia 2015 r., co przełożyło się na zaniżenie dochodów ze sprzedaży nieruchomości według stanu na 30 września 2015 r. o 16.498,18 zł,

e) nieprowadzenie ewidencji analitycznej gruntów spełniającej wymagania określone przepisami ustawy o rachunkowości i zasadami funkcjonowania konta 011 „Środki trwałe”. Zmiany w stanie gruntów wynikające z nabywania i zbywania nanoszone są tylko w ewidencji syntetycznej przy zastosowaniu „wartości średniej” dla poszczególnych rodzajów gruntu, bowiem pojedyncze działki nie są wycenione.

Zwrócono się o zobowiązanie Skarbnika do wyeliminowania nieprawidłowości w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych wskazując szczegółowe rozwiązania w tym zakresie.

 

W ewidencji budżetu powiatu augustowskiego na koncie 250 „Należności finansowe” wykazana była należność powiatu w wysokości 2.776.348,94 zł z tytułu spłaty za SP ZOZ w Augustowie poręczonego kredytu zaciągniętego przez szpital, która prawidłowo powinna wynikać z ksiąg Starostwa jako jednostki budżetowej. Od należności przypadających od SP ZOZ z tytułu zapłaconych rat kredytu nie były naliczane odsetki, gdyż termin płatności należności przysługujących powiatowi od szpitala z tytułu spłaty kredytu nie został określony w umowie poręczenia. Należności tej nie wykazano w sprawozdaniu Rb-27S za 2015 r., mimo że jej uregulowanie skutkowałoby powstaniem dochodów powiatu. Podobnie w powiecie kolneńskim, należność powiatu w wysokości 1.801.099,65 zł z tytułu spłaty za Szpital Ogólny w Kolnie poręcznych przez powiat kredytów nie została zaprezentowana w sprawozdaniu Rb-27S. W wyniku kontroli, w dniu 25 lutego 2016 r. badana jednostka ujęła w sprawozdaniu Rb-27S za 2015 r. należność główną wraz z naliczonymi odsetkami wynoszącymi 1.776.177,27 zł.

Staroście augustowskiemu zalecono przeniesienie należności powiatu do ewidencji Starostwa, wyznaczenie szpitalowi terminu płatności należności, a także wykazywanie tych należności jako należności z tytułu dochodów w sprawozdaniu Rb-27S, chyba że wyznaczony szpitalowi termin płatności lub udzielona ulga (odroczenie, rozłożenie na raty) będą świadczyły o konieczności zaliczenia ich do należności długoterminowych. Do starosty koleńskiego zwrócono się m.in. o podjęcie działań w celu wyegzekwowania należności lub ich umorzenia.

 

W księgach Starostwa Powiatu Augustowskiego na koncie 224 „Rozliczenie dotacji budżetowych…” w bilansie otwarcia na 2015 rok figurowały salda dotacji udzielonych w latach poprzednich w kwocie 9.225.876,06 zł; na dzień 31 grudnia 2015 r. saldo to obrazowało zaś stan rzekomych należności w kwocie 12.261.110,56 zł. Było to wynikiem zaniechania ewidencjonowania rozliczeń udzielonych dotacji w księgach. W wyniku kontroli dokonano przeksięgowania całości salda Wn konta 224 na stronę Wn konta 810. Odpisów aktualizujących należności w sposób niewłaściwy dokonywano od wszystkich naliczonych odsetek od należności nieopłaconych. Na skutek działań kontrolnych, pod datą 31 grudnia 2015 r. z konta 290 został wyksięgowany bezpodstawnie dokonany odpis w wysokości 400.798,03 zł. Poza tym, wykazane w księdze druków ścisłego zarachowania zerowe stany druków KP i KW były niezgodnie ze stanem faktycznym. Na dzień 17 marca 2016 r. jednostka była bowiem w posiadaniu: KP w ilości 196 bloczków, KW w ilości 5 bloczków oraz czeków gotówkowe w ilości 14 sztuk. W związku z ustaleniami kontroli dokonano stosownych uzupełnień w księdze druków ścisłego zarachowania.

Wnioskowano o prawidłowe księgowanie kwot dotacji uznanych za rozliczone oraz dokonywanie odpisów aktualizujących należności zgodnie z przepisami art. 35b ust. 1 ustawy o rachunkowości.

 

Rachunkowość powiatu hajnowskiego prowadzona była w oparciu o formalnie nieprzyjęte regulacje dołączone (dopięte) do zarządzenia Starosty z dnia 31 grudnia 2010 r. wprowadzającego do stosowania instrukcję kontroli i obiegu dokumentów. Wszystkie zapisy na stronie Wn konta 011 i konta 080 korespondowały wyłącznie ze stroną Ma konta 800, a zapisy na stronie Ma tych kont wyłącznie ze stroną Wn konta 800. Na koncie 011 i 080 nie występowały zatem operacje korespondujące z kontami 130 i 201. Brak również zapisów bezpośrednio między tymi kontami. Starostwo nie posiadało ewidencji analitycznej gruntów, którą można uznać za element ksiąg rachunkowych. Jako podstawę zapisów w ewidencji syntetycznej traktowano „wykazy gruntów…”, które obejmowały zarówno działki wycenione, jak i bez wyceny, a także zawierały błędne podsumowania powierzchni; obejmowały także grunty przekazane w trwały zarząd powiatowym jednostkom budżetowym. Kontrola wykazała także, iż w związku z nieujmowaniem w ewidencji Starostwa w 2015 r. i w latach poprzednich przychodów z tytułu dochodów budżetu powiatu nieujętych w planach finansowych innych powiatowych jednostek budżetowych, w 2014 r. zaniżono przychody i wynik finansowy o 35.850.533,91 zł, a w 2015 r. o 40.540.970,83 zł. Z kolei wydatki objęte planem finansowym Starostwa poniesione bezpośrednio z rachunków ujętych w księgach budżetu nie były księgowane na koncie 130 w księgach Starostwa, co dotyczyło kwoty 3.035.813,18 zł w 2014 r. i 1.327.817,59 zł w 2015 r.; uniemożliwiło to sporządzenie sprawozdania Rb-28S zgodnie z obowiązującymi zasadami. Pominięcie tych operacji w ewidencji Starostwa spowodowało, że w księgach Starostwa nie zostały również ujęte m.in. koszty bieżące na kontach zespołu 4 wynoszące w 2014 r. łącznie 1.456.602,46 zł, na kontach 224 i 810 dotacje udzielone – łącznie 74.697,02 zł, a na kontach 810 i 800 równowartości środków na inwestycje w kwocie 1.504.470,67 zł. W 2015 r. nie ujęto m.in. na kontach zespołu 4 kosztów bieżących w łącznej kwocie 548.560,26 zł, dotacji udzielonych – na kontach 224 i 810 – w kwocie 160.289,92 zł oraz wydatków inwestycyjnych poniesionych w par. 605 i 606 w łącznej kwocie 618.967,41 zł. – na podstawie danych księgowości analitycznej do rachunku bieżącego jednostki budżetowej.

         W zaleceniach wskazano na potrzebę niezwłocznego wprowadzenia do stosowania dokumentacji opisującej przyjęte w jednostce zasady (politykę) rachunkowości oraz podjęcia zdecydowanych działań dyscyplinujących wobec Skarbnika zmierzających do zapewnienia prawidłowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

 

Program księgowy zakupiony szkołom przez Urząd Miejski w Białymstoku, w tym m.in. Szkole Podstawowej Nr 12 w przypadku kont z saldami niezerowymi w bilansie zamknięcia danego roku przenosił bilans otwarcia do ksiąg roku następnego sumując salda kont analitycznych odrębnie dla strony Wn i strony Ma. Konto 851 „Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych” w bilansie zamknięcia ksiąg 2014 r. wykazywało persaldo po stronie Ma, zaś w bilansie otwarcia ksiąg 2015 r. widniało saldo dwustronne Wn 294.483,89 zł i Ma 355.802,02 zł. Ponadto nie zachowano zasady ciągłości sald, o której mowa w art. 5 ustawy o rachunkowości także w zakresie subkont prowadzonych do konta 800 „Fundusz jednostki” (przy prawidłowej sumie sald subkont), np. konto 800-00 na koniec 2014 r. wykazywało saldo 306.360,05 zł, a w bilansie otwarcia na 2015 r. brak salda, zaś konto 800-02 odpowiednio 15.260.871,69 zł i 21.998.689,70 zł. W trakcie kontroli zmieniono ustawienia programu.

W zaleceniach kontrolnych wskazano na konieczność zapewnienia bezwzględnego przestrzegania zasady ciągłości.

 

Podczas kontroli w powiecie monieckim stwierdzono, że konto 011 „Środki trwałe” obejmowało jedynie działki zajęte pod drogi o łącznej wartości 35.095.516,21 zł, na których powiat moniecki przeprowadzał inwestycje w wartości poniesionych nakładów inwestycyjnych (zgodnie z wyjaśnieniem Skarbnika); ewidencją księgową nie objęto zaś pozostałych gruntów zajętych pod drogi stanowiących własność powiatu. Nadto, w ewidencji Starostwa nie ujęto zobowiązania wynikającego z decyzji Ministra Finansów z dnia 25 września 2015 r. zobowiązującej powiat moniecki do zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na 2011 r. w wysokości 856.157,82 zł.

Wskazano na konieczność objęcia ewidencją na koncie 011 wszystkich gruntów zajętych pod drogi, będących własnością powiatu oraz ujęcia w księgach rachunkowych Starostwa zobowiązań wobec Ministerstwa Finansów.

 

W Urzędzie Miejskim w Choroszczy wartość gruntów na koniec każdego roku jest ustalana – niezależnie od cen nabycia i wyksięgowywanej wartości księgowej (historycznej) – według stałych „cen” przyjętych dla poszczególnych rodzajów gruntów, znacząco odbiegających w wielu przypadkach od cen nabycia. W związku z tym nie są dokonywane zapisy obrazujące przychód i rozchód gruntów wynikający z poszczególnych operacji, lecz raz w roku dokonywana jest korekta ogólnej wartości gruntów. Praktykowany sposób prowadzenia ewidencji księgowej gruntów stanowi naruszenie zarówno art. 24 ust. 2 ustawy o rachunkowości, jak i przepisów art. 28 tej ustawy określających zasady wyceny środków trwałych.

Wnioskowano o zaprzestanie stosowania „cen ewidencyjnych” oraz dokonywanie wyceny wartości księgowej nabytych lub przyjętych nieodpłatnie gruntów zgodnie z przepisami art. 28 ustawy o rachunkowości.

 

W gminie Choroszcz środki trwałe służące działalności opodatkowanej VAT, przyjęte z inwestycji, były wyceniane wraz z podlegającym odliczeniu podatkiem VAT, co pozostawało w sprzeczności z zasadami określonymi w art. 28 ust. 2 ustawy o rachunkowości. O podlegający odliczeniu VAT zawyżono m.in. wartość kanalizacji sanitarnej na osiedlu Wichrowe Wzgórza (84.510 zł) i kanalizacji sanitarnej w ul. Piaskowej i Glinianej w Klepaczach (34.098 zł).

Do Burmistrza zwrócono się o zaprzestanie uwzględniania przy wycenie środków trwałych i środków trwałych w budowie podlegającego odliczeniu podatku od towarów i usług (VAT).

 

W gminie Nowogród do 2015 r. nie były uwidocznione w ewidencji księgowej działki pozyskane w 2003 r. drogą darowizny od ANR. Dopiero w 2015 r. na koncie 011 ujęto kwotę 340.112,22 zł jako efekt rzekomego zakupu inwestycyjnego – zakupu działek, podczas gdy kwota ta stanowiła wartość odszkodowania oszacowanego przez Agencję za ich nieprawidłowe wykorzystanie. Suma ta nie mogła zatem być podstawą ustalenia wartości księgowej, gdyż nie stanowiła wartości nabycia. Zobowiązania z tytułu odszkodowania, którego płatność rozłożono na raty, nie ujęto w ewidencji księgowej, a w konsekwencji nie wykazano w sprawozdawczości za 2014 r. Pominięto w ten sposób kwotę 166.206,85 zł według stanu na 31 grudnia 2014 r. Kontrola ujawniła też, iż w ewidencji księgowej nie była ujęta działka nr 582 o pow. 1,71 ha użytkowana jako wysypisko śmieci zrekultywowane w 2015 r.; nadto znaczną część działek ujęto w ewidencji analitycznej na kartach kontowych grupowo – po kilka lub kilkanaście działek, ze wskazaniem ich łącznej wartości ewidencyjnej, bez wyszczególnienia wartości poszczególnych działek. Stwierdzony stan faktyczny świadczy o nierzetelnym przeprowadzaniu w latach ubiegłych inwentaryzacji gruntów, która poprzez porównanie danych ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami powinna ujawnić nieprawidłowości w ewidencji.

Wnioskowano o ustalenie wartości początkowej poszczególnych działek gruntu stanowiących własność gminy oraz wykazywanie ich jako odrębnych środków trwałych, ujmowanie w księgach wszystkich zobowiązań oraz zapewnienie przeprowadzenia rzetelnej inwentaryzacji gruntów.

 

W gminie Nowogród stwierdzono istotne nieprawidłowości dotyczące ewidencji kosztów inwestycyjnych na koncie 080, w następstwie których bezpodstawnie na koniec 2015 r. wykazano w ewidencji – jako koszty rzekomych inwestycji niezakończonych (w toku) – kwotę 4.032.458,89 zł dotyczącą w rzeczywistości zadań zakończonych i przyjętych do używania lub zadań, których realizacja nie nastąpi z przyczyn obiektywnych.

W zaleceniach kontrolnych wskazano na konieczność przeksięgowania z konta 080 na konto 011 nakładów inwestycyjnych dotyczących zadań zakończonych i przyjętych do używania oraz przerachowania kosztów zadań bez efektu, których realizacja nie doszła i nie dojdzie do skutku, na zmniejszenie funduszu.

 

W powiecie sokólskim stan środków trwałych wykazany na koncie 011 nie był zgodny ze stanem rzeczywistym. Kontrola wykazała, że sprzedaż w 2015 r. przez powiat nieruchomości zabudowanej budynkiem byłej przychodni lekarskiej za kwotę 504.000 zł, skutkowała tylko zapisem obrazującym wyksięgowanie wartości działki – budynki i budowle nie były ujęte w księgach Starostwa, lecz bezpodstawnie w ewidencji ich użytkownika i administratora (SP ZOZ w Dąbrowie Białostockiej). Operacje przyjęcia do ksiąg wartości obiektów i wyksięgowania ich w związku ze sprzedażą zostały dokonane podczas kontroli.

Rekomendowano dołożenie większej staranności przy weryfikacji rzeczywistego stanu środków trwałych wykazanego w księgach.

 

Kontrola zestawienia zmian w funduszu Urzędu Miejskiego w Białymstoku wykazała, że w 2015 r. ze stanu środków trwałych Urzędu Miejskiego zdjęto składniki, których formalne nieodpłatne przekazane na rzecz MOPR (na wartość 6.003.937,89 zł netto) i na rzecz RDD Nr 2 (na wartość 897.773,52 zł netto) nastąpiło dopiero w 2016 r. W obu decyzjach wskazano, iż objęcie nieruchomości w trwały zarząd nastąpi na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych, te zaś formalnie podpisano w dniu 29 stycznia 2016 r. W rezultacie zaksięgowania tych operacji w różnych latach budżetowych, jednostkowe zestawienie zmian w funduszu Urzędu za 2015 r. uwzględniało operację zmniejszenia środków trwałych na skutek nieodpłatnego przekazania, zaś jednostkowe zestawienia zmian funduszu MOPR i RDD za 2015 r. nie obrazowały ich zwiększenia. Tym samym zaniżono w bilansie łącznym za 2015 r. dane o wartości środków trwałych o 6.901.711,41 zł.

         W zaleceniach pokontrolnych zwrócono uwagę, aby przemieszczenia środków trwałych między gminnymi jednostkami budżetowymi dotyczące nieodpłatnego przekazania i nieodpłatnego otrzymania miały miejsce w tym samym roku budżetowym.

 

W gminie Kulesze Kościelne na koncie 011 „Środki trwałe” ujęto kwotę 136.604,93 zł odpowiadającą kosztom zadania finansowanego z wydatków majątkowych „Rekultywacja gminnego składowiska odpadów komunalnych w m. Czarnowo Biki”. Rekultywacja polegała na demontażu zbędnej infrastruktury oraz na uformowaniu i zagęszczeniu wierzchowiny części odpadów, montażu studzienek odgazowujących, przykryciu terenu warstwą ziemi urodzajnej. W efekcie poniesienia nakładów na rekultywację nie powstał żaden środek trwały, ani nie doszło do ulepszenia istniejącego środka trwałego w rozumieniu ustawy o rachunkowości.

            Zalecono wyksięgowanie z ewidencji środków trwałych kwoty 136.604,93 zł nie odzwierciedlającej wartości żadnego środka trwałego.

 

Kontrola w Zarządzie Dróg Powiatowych w Wysokiem Mazowieckiem wykazała, że pod datą 31 grudnia 2015 r. z konta 080 na konto 011 przeksięgowano bezpodstawnie wartość opracowanych w latach wcześniejszych dokumentacji dotyczących 4 inwestycji, których realizacja nie została rozpoczęta do 2016 r. W ten sposób jako środki trwałe wykazano wartość dokumentacji nierozpoczętych inwestycji na łączną kwotę 208.005,64 zł.

            Do kierownika jednostki zwrócono się o przeksięgowanie kwoty 208.005,64 zł z konta 011 na konto 080.

 

Na koncie 080 w ewidencji Urzędu Gminy Augustów bezpodstawnie utrzymywano do czasu kontroli 17 zadań inwestycyjnych polegających na przebudowie odcinków dróg gminnych na łączną kwotę 1.271.631,19 zł, pomimo, iż końcowy odbiór robót i przyjęcie do używania (zakończenie poszczególnych budów) miało miejsce w latach 2011-2015.

Wójtowi rekomendowano przeksięgowanie z konta 080 na konto 011 wskazanych nakładów inwestycyjnych oraz ujęcie poszczególnych dróg w ewidencji analitycznej do konta 011, jako odrębnych środków trwałych.

 

W księgach gminy Narewka na koniec 2015 r. na koncie 221 występowało saldo Wn w kwocie 1.194.497,56 zł odpowiadające należności z kary umownej naliczonej w dniu 16 kwietnia 2014 r. wykonawcy robót budowlanych. W dniu 7 listopada 2014 r. wykonawca powiadomił gminę, że odmawia dokonania jakichkolwiek wpłat z tytułu kar umownych w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 16 lipca 2014 r. Według uzasadnienia wyroku (…) Sąd ustalił, że kary umowne nie są należne. W wyniku kontroli gmina wyksięgowała nierealną należności.

 

Kontrola rozliczeń dotyczących przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przeprowadzona w Urzędzie Miejskim w Knyszynie wykazała, że decyzją wydaną w 2014 r. ustalono opłatę za przekształcenie w wysokości 199.923 zł, która została rozłożona na okres 15 lat – każda rata w wysokości 13.328,20 zł. Zarówno w 2014 jak i w 2015 r. nie dokonano zapisów księgowych uwidoczniających w księgach Urzędu całość należności, przez co dane ksiąg nie były zgodne ze stanem rzeczywistym. Kwota 199.923 zł powinna zostać ujęta już w księgach 2014 r. zapisem Wn 226 – Ma 840 (pierwsza rata płatna w 2015 r.). Przypis należności długoterminowej ujęto dopiero w 2016 r. jednakże w ten sposób, że jej saldo na koniec 2016 r. wynosiło 159.938,40 zł zamiast 173.266,60 zł (różnica 13.328,20 zł).

Do Burmistrza zwrócono się o przypisywanie należności rozłożonych na raty w momencie ich powstania oraz doksięgowanie na koncie 226 (w księgach 2016 r.) kwoty 13.328,20 zł, o którą zaniżono stan należności z tytułu opłaty  rozłożonej na raty.

 

W księgach powiatu sokólskiego do dnia kontroli nie były ujęte zobowiązania wobec Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego wynikające z przypisanej do zwrotu dotacji celowej w wysokości 309.563,56 zł (decyzja Wojewody Podlaskiego z dnia 16 grudnia 2014 r.) oraz odsetek od kwoty dotacji wynoszących na dzień 31 grudnia 2015 r. 45.561 zł. W trakcie kontroli dokonano ujęcia zobowiązania wraz z odsetkami w księgach rachunkowych Starostwa.

 

Konto 221 w ewidencji Urzędu Miejskiego w Białymstoku  wykazywało na koniec 2015 r. nierealne saldo Wn w kwocie 562.701,13 zł. Należność w tej wysokości od Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, ustalona decyzją z dnia 4 lipca 2011 r., dotyczyła opłaty za wycinkę drzew, którą decyzją z dnia 19 października 2015 r. umorzono. Pomimo, że decyzja umorzeniowa w dniu 21 października 2015 r. wpłynęła do kancelarii ogólnej Urzędu, to do końca 2015 r. nie dokonano wyksięgowania należności (uczyniono to dopiero w księgach 2016 r.); co więcej, w ramach inwentaryzacji wysłano wezwanie do uzgodnienia salda (z uwagi na brak odesłania potwierdzenia przyjęto wartość wynikającą z ksiąg). W zakresie realności stanu należności ustalono ponadto, iż w księgach Urzędu Miejskiego w Białymstoku nie ujęto należności z tytułu zwrotu bonifikaty udzielonej przy sprzedaży lokalu mieszkalnego, wyliczonej na dzień 28 lipca 2011 r. na kwotę 79.132,21 zł.

W zaleceniach pokontrolnych zwrócono się o dołożenie większej staranności przy dokonywaniu zapisów na kontach rozrachunkowych.

 

W Gminnym Przedszkolu w Michalowie na koncie 221 i w sprawozdaniu Rb-27S na dzień 31 grudnia 2015 r. nie wykazano stanu należności i nadpłat wynikających z rozliczeń za żywienie i opłaty stałe. Należności wynosiły 596 zł, zaś nadpłaty 8.624,20 zł.

Do kierownika jednostki wnioskowano o ujmowanie na koncie 221 co najmniej na koniec każdego kwartału oraz wykazywania w sprawozdawczości zaległości i nadpłat dotyczących wpłat wnoszonych przez rodziców.

 

W Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Krypnie naruszono zasadę memoriału w wyniku nieujęcia w księgach 2015 r., a w konsekwencji i w sprawozdaniu Rb-28S za 2015 r., zobowiązań dotyczących 2015 r. na łączną kwotę 50.959,67 zł. Stwierdzono ponadto naruszenie zasady ciągłości polegające na błędnym wprowadzeniu na konto 851 „Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych” w bilansie otwarcia na 2015 r. salda Wn w wysokości 3.013.972,88 zł i salda Ma w wysokości 53.464,47 zł w wyniku omyłkowego przeniesienia na nie salda końcowego ze strony Wn konta 860 „Wynik finansowy” według stanu na koniec 2014 r. (3.013.972,88 zł).

         W zaleceniach pokontrolnych wskazano na zachowanie zasady memoriału oraz zapewnienie automatycznego przenoszenia sald bilansu zamknięcia na bilans otwarcia następnego roku.

 

Kontrola prawidłowości sporządzenia sprawozdań budżetowych przez gminę Nowy Dwór wykazała szereg nieprawidłowości, w tym m.in.:

a) kwota zobowiązań wynikających z jednostkowych sprawozdań Rb-28S za 2015 r. sporządzonych przez Urząd Gminy, Zespół Szkół i GOPS była wyższa od kwoty zobowiązań wykazanych w zbiorczym sprawozdaniu Rb-28S za 2015 r. o 5.191,10 zł,

b) w jednostkowym rocznym sprawozdaniu Rb-27S Urzędu kolumna 9 „Należności pozostałe do zapłaty – saldo końcowe”, kol. 10 „w tym zaległości” i kol. 11 „nadpłaty” zostały wypełnione ze stanem zerowym. Dane dotyczące należności, zaległości oraz nadpłat wykazano w zbiorczym sprawozdaniu Rb-27S za 2015 r. bezpośrednio z ksiąg rachunkowych (należności – 798.096,21 zł, zaległości – 782.066,21 zł, nadpłaty – 48.913,23 zł),

c) w należnościach zbiorczego sprawozdaniu Rb-27S za 2015 r. – wykazanych bezpośrednio z ewidencji księgowej – pominięto kwotę 200.000 zł, oznaczającą należność (zaległość) od firmy, która zobowiązała się do wpłacenia do budżetu środków na współfinansowanie inwestycji drogowej (wszczęto postępowanie egzekucyjne). Ponadto w księgach nie ujęto odsetek za opóźnienie w zapłacie, które na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosiły 36.778 zł, zaś do dnia kontroli (5 lipca 2016 r.) – 44.975 zł,

d) we własnym sprawozdaniu jednostkowym Rb-N na koniec IV kwartału 2015 r. w pozycji N.4 „należności wymagalne” wykazano 782.066,21 zł, zamiast 524.399 zł; różnica stanowi 257.667,16 zł i odpowiada kwocie należności wymagalnych GOPS, które zostały wykazane w jednostkowym sprawozdaniu Rb-N tej jednostki za 2015 r. Należności wymagalne we własnym sprawozdaniu jednostkowym Rb-N dublowały kwotę 257.667,16 zł wykazaną już w tej pozycji przez GOPS.

Wójtowi zalecono zapewnienie rzetelności sporządzanej sprawozdawczości budżetowej.

 

Weryfikacja sprawozdawczości budżetowej miasta Białystok za 2015 r. wykazała, że:

a) jako jedno ze sprawozdań jednostkowych Rb-27S traktowano sporządzoną na formularzu sprawozdania Rb-27S „informację o dochodach budżetowych na rzecz miasta zrealizowanych za pośrednictwem urzędów skarbowych i udziałach w podatku CIT”, która nie była opatrzona żadnymi podpisami, zatem nie można jej uznać za formalnie sporządzone sprawozdanie. Suma dochodów wykonanych ujętych w sprawozdaniu zbiorczym na podstawie tego dokumentu to 36.284.972,83 zł,

b) w jednostkowym sprawozdaniu Rb-27S w kolumnie 8 „Dochody otrzymane” wykazano kwotę 850.525.310,16 zł, zamiast sumy 851.096.718,42 zł (różnica 571.408,26 zł),

c) w sprawozdaniach Rb-27S i Rb-27ZZ wykazano część należnych odsetek tylko jako należności pozostałe do zapłaty, pomijając wykazanie w kolumnie „zaległości” kwoty wymagalnych odsetek wynoszącej łącznie 23.921.117,95 zł (z tego w Rb-27S 18.485.455,47 zł i w Rb-27ZZ 5.435.662,48 zł).

d) jednostkowe sprawozdanie Rb-N za okres 2015 r. Departamentu Finansów wykazywało w wierszach N4 „Należności wymagalne” i N5 „Pozostałe należności” kwotę zawyżoną w stosunku do danych ewidencji księgowej łącznie o 234.576,33 zł,

e) w jednostkowym sprawozdaniu Rb-27S pominięto kwotę 15.784.280,20 zł stanowiącą należność od wykonawcy zamówienia publicznego z tytułu kary umownej,

f) w sprawozdaniu Rb-NDS zaniżono przychody z tytułu wolnych środków o 64.384.870,71 zł.

Wnioskowano o zapewnienie rzetelności sporządzanej sprawozdawczości budżetowej; w tym celu wskazano szczegółowe rozwiązania zmierzające do wyeliminowania nieprawidłowości w zakresie sporządzania sprawozdawczości.

 

W księgach rachunkowych gminy Choroszcz i w sprawozdaniu Rb-27S za 2015 r. nie ujęto kwoty odsetek wynoszącej 58.378,75 zł, naliczonej od zaległości dłużnika z tytułu nieregulowanego czynszu. Odsetki wyksięgowano bezpodstawnie, mimo że według umowy Burmistrza z dłużnikiem miały podlegać umorzeniu dopiero po terminowym spłaceniu całej zaległości rozłożonej na raty, co miało nastąpić w 2017 r. Kontrola sprawozdawczości budżetowej wykazała ponadto, że:

a) w bilansie z wykonania budżetu za 2015 r. błędnie zaprezentowano dane w cz. II pasywów, poprzez wykazanie m.in. w poz. II.1. „Wynik wykonania budżetu (+,-)” kwoty 7.761.117,89 zł, będącej sumą sald strony Ma konta 961 i 904, zamiast kwoty stanowiącej saldo Ma konta 961 po przeksięgowaniu wydatków niewygasających, w poz. II.1.2. „Niewykonane wydatki (-)” kwoty 171.245 zł ze znakiem plus, zamiast ze znakiem minus, w poz. II.3. „Rezerwa na niewygasające wydatki” kwoty 0 zł, zamiast kwoty 171.245 zł,

b) w jednostkowym rachunku zysków i strat Urzędu za 2015 r. nie występowały pozostałe przychody operacyjne, które powinny wynosić 251.071,33 zł, a przychody finansowe zostały wykazane jako wartość ujemna w kwocie 27.825,84 zł,

c) w jednostkowym zestawieniu zmian w funduszu Urzędu Miejskiego  kwota zwiększeń funduszu na koniec 2015 r. z tytułu zrealizowanych wydatków Urzędu, wykazana w kwocie 13.669.592,45 zł, nie obejmowała wszystkich wydatków Urzędu, które zgodnie z zapisami na koncie 130-2 były wyższe o 365.380,06 zł, a kwota zmniejszeń funduszu z tytułu zrealizowanych dochodów, wykazana w kwocie 35.483.569,36 zł, nie uwzględniała dochodów ujętych w księgach Urzędu na koncie w kwocie 2.891.301,74 zł dotyczącej dochodów związanych z realizacją projektów współfinansowanych ze środków UE. Z kolei zmniejszenie funduszu z tytułu dotacji i środków na inwestycje według stanu na koniec 2015 r. w kwocie 7.102.071,48 zł jest o 3.574.024,54 zł wyższe od łącznej kwoty dotacji i środków na inwestycje przeksięgowanych na koniec roku z konta 810 na stronę Wn konta 800.

         Do Burmistrza zwrócono się o ponowne ujęcie w księgach rachunkowych odsetek w wysokości 58.378,75 zł oraz zapewnienie prawidłowej prezentacji danych w sprawozdaniach budżetowych i finansowych.

 

Analiza prawidłowości sporządzania sprawozdawczości przez gminę Wasilków wykazała, że:

a) z danych konta 901 wynikała realizacja w 2015 r. dochodów w kwocie 44.185.108,88 zł, zaś według sprawozdań Rb-27S i Rb-NDS za 2015 r. zrealizowane dochody wynosiły 44.228.155,41 zł. Według bilansu z wykonania budżetu wynik budżetu za 2015 r. zamknął się deficytem w kwocie 1.341.925,99 zł, natomiast według sprawozdania Rb-NDS deficyt wyniósł 1.275.293,62 zł, tj. był niższy o 66.632,37 zł,

b) w jednostkowym sprawozdaniu Rb-27S w zakresie danych dotyczących udziałów gminy w PIT za 2015 r. w kol. 9 „należności do zapłaty – saldo końcowe” wykazano kwotę 352.333 zł. Kwota ta, wykazana jako należności, została ujęta na stronie Wn konta 224 „Rozrachunku budżetu” i zaliczona do dochodów wykonanych 2015 r., zatem nie mogła stanowić należności pozostałych do zapłaty,

c) dochody wykonane z tytułu udziałów w CIT zostały w sprawozdaniu Rb-27S zaniżone o kwotę 1.633,28 zł,

d) w kol. 8 „dochody otrzymane” sprawozdania Rb-27S wykazano kwotę 43.109.810 zł, podczas gdy prawidłowo należało wykazać 43.437.552,27 zł (różnica 326.742,27 zł),

e) w jednostkowym sprawozdaniu Rb-28S Urzędu za 2015 r. nie wykazano zobowiązania z tytułu wydatków na kwotę 5.268,06 zł wobec Zakładu Gospodarki Komunalnej w Wasilkowie,

f) we własnym sprawozdaniu jednostkowym Rb-N: w wierszu N.3 „gotówka i depozyty” wykazano 4.969.180,24 zł zamiast 5.076.313,70 zł (różnica 107.133,46 zł), w wierszu N.4 „należności wymagalne” wykazano 655.053,59 zł zamiast 724.766,59 zł (różnica 69.713 zł odpowiada niewykazanym zaległościom z opłaty za odbiór odpadów), w wierszu N.5 „pozostałe należności” wykazano 29.820 zł, zamiast 35.295,14 zł (różnica 5.475,14 zł),

g) w łącznym sprawozdaniu Rb-N w wierszu N.4 „należności wymagalne” nie ujęto kwoty należności wymagalnych MOPS w Wasilkowie wynoszących 1.355.045,60 zł, które wynikały z jednostkowego sprawozdania Rb-N MOPS,

h) kwota 15.224,56 zł oznaczająca 40% funduszu alimentacyjnego należnego gminie Wasilków, zrealizowanego przez MOPS w Wasilkowie, została zdublowana w sprawozdaniach jednostkowych Rb-27S MOPS i Urzędu. Dochody budżetu w zbiorczym sprawozdaniu Rb-27S za 2015 r. zostały zawyżone o kwotę 15.224,56 zł,

i) w sprawozdaniu Rb-ST wykazano kwotę 5.109.078,24 zł, zamiast kwoty 4.696.180,24 zł (różnica 412.898 zł) stanowiącej saldo konta 133 na koniec 2015 r. potwierdzone wyciągiem bankowym,

j) wydatki wykonane w ramach funduszu sołeckiego według wniosku o zwrot z budżetu państwa części wydatków za 2015 r. wynosiły 131.509,50 zł, a według danych kolumny 10 sprawozdania Rb-28S za 2015 r. – tylko 98.663,83 zł. Różnica wynosiła 32.845,67 zł.

Wnioskowano o podjęcie zdecydowanych działań mających na celu zapewnienie rzetelności i zgodności z obowiązującymi przepisami sporządzanej sprawozdawczości; w tym celu wskazano szczegółowe rozwiązania zmierzające do wyeliminowania nieprawidłowości w zakresie sporządzania sprawozdawczości.

 

W gminie Wyszki nie objęto jednostkowym sprawozdaniem Rb-27S m.in. dochodów z tytułu subwencji i dotacji, które wykazano w sprawozdaniu zbiorczym za 2015 r. bezpośrednio na podstawie danych z konta 901 w wysokości 12.423.542,31 zł. Sprawozdanie jednostkowe Rb-27S Urzędu Gminy nie wykazywało danych w pozycjach: „należności pozostałe do zapłaty ogółem”, „zaległości” oraz „nadpłaty” mimo, że według stanu na 31 grudnia 2015 r. należności ujęte w księgach Urzędu Gminy wynosiły 175.430,45 zł (kolumna 9 sprawozdania), zaległości netto wynosiły 150.920,50 zł (kolumna 10), a nadpłaty 10.822,53 zł (kolumna 11). Również sprawozdanie jednostkowe GOPS w kol. „należności pozostałe do zapłaty” i „zaległości” nie wykazało żadnych kwot (po korektach dokonanych w czasie kontroli w sprawozdaniu jednostkowym GOPS wykazano w kol. 9 i 10 po 211.128,19 zł). Porównanie danych  sprawozdań jednostkowych Rb-27S z danymi sprawozdania zbiorczego wykazało, że w pozycjach „należności pozostałe do zapłaty ogółem”, „zaległości netto” oraz „nadpłaty” sprawozdań jednostkowych wykazano kwoty mniejsze łącznie o odpowiednio: 386.558,64 zł, 362.048,69 zł oraz 2.745,93 zł od wykazanych w sprawozdaniu zbiorczym. Z kolei w sprawozdaniu Rb-N za 2015 r. w pozycji „gotówka i depozyty” wykazano kwotę 606.537,55 zł zamiast 370.691,14 zł (różnica 235.846,41 zł).

Wójta zobowiązano do prawidłowego sporządzania sprawozdawczości budżetowej.

 

W gminie Krypno w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych i sprawozdawczości stwierdzono m.in., że:

a) zdublowano w ewidencji Urzędu i budżetu należności z tytułu nieprzekazanych do końca 2015 r. udziałów w PIT i CIT oraz dochodów realizowanych przez urzędy skarbowe w łącznej kwocie 24.403,44 zł,

b) nie naliczano i nie ujmowano w księgach należnych odsetek od nieuiszczonych w terminie należności, w wyniku czego nie zostały one wykazane w sprawozdaniu Rb-27S. W trakcie kontroli wyliczono prawidłową wysokość odsetek na koniec 2015 r., która wyniosła 44.280,20 zł. Ponadto w trakcie kontroli wyliczono i ujęto w księgach należne odsetki na dzień 31 grudnia 2016 r. w kwocie 45.721,70 zł,

c) sprawozdanie zbiorcze Rb-27S za 2015 r. sporządzono bez kontroli merytorycznej i formalno-rachunkowej jednostkowego sprawozdania GOPS, co spowodowało, że wykazano w sprawozdaniu zbiorczym należności ogółem na kwotę 435.960,68 zł, a należności wymagalne w kwocie ją przewyższającej – 537.399,93 zł. Ponadto wykazano nadpłaty w wysokości 327.184,50 zł. Powyższe było spowodowane błędnym wykazaniem danych w sprawozdaniu jednostkowym GOPS, w którym należności ogółem wykazano w kwocie 0 zł, należności wymagalne – 318.504,18 zł a nadpłaty również 318.504,18 zł,

d) GOPS w Krypnie nieprawidłowo sporządził także inne sprawozdania: w sprawozdaniu jednostkowym Rb-27ZZ nie wykazał wszystkich należności ujętych w ewidencji księgowej (zgodnie z ewidencją księgową należało wykazać 1.689.022,19 zł, a wykazano 1.324.240,21 zł); w bilansie nie wykazał całości odpisów aktualizujących należności od dłużników alimentacyjnych – wartość bilansowa należności to 152.609,08 zł, natomiast jako kwotę odpisów wykazano 158.001,67 zł (sugeruje to, że należności GOPS to łącznie 310.610,75 zł, wbrew danym zestawienia obrotów i sald); nie zachował zgodności między danymi w zakresie należności z zadań zleconych wykazywanymi w części B sprawozdania Rb-27ZZ (552.468,38 zł) i w sprawozdaniu Rb-27S (318.504,18 zł). Według zestawienia obrotów i sald GOPS na koncie 221 na koniec 2015 r. r. istniało saldo 1.689.022,19 zł, a na koncie 290 1.536.413,11 zł. Kwota należności w każdym ze sprawozdań nie miała związku z danymi ksiąg.

Wójtowi zalecono zaniechanie dublowania w ewidencji Urzędu należności, ujmowanie w księgach należności z tytułu odsetek od nieterminowo opłacanych należności gminy, co najmniej na koniec każdego kwartału, i wykazywanie ich stanu w sprawozdaniu Rb-27S, a także wyeliminowanie nieprawidłowości w zakresie wykazywania danych w sprawozdaniach wraz z egzekwowaniem tego obowiązku także od kierownika GOPS.

 

W Urzędzie Miejskim w Łomży w zakresie sprawozdawczości za 2015 r. stwierdzono m.in., że:

a) w jednostkowym sprawozdaniu Rb-27S Urzędu Miejskiego sporządzonym w kolumnie 8 „dochody otrzymane” wykazano kwotę 256.057.934,87 zł, zamiast sumy 256.328.710,48 zł (różnica 270.775,61 zł),

b) w sprawozdaniu jednostkowym Rb-28S Urzędu nie wykazano zobowiązań na łączną kwotę 1.300.000 zł dotyczących niedopłaconej dotacji za lata 2009-2012 na rzecz podmiotu prowadzącego szkołę niepubliczną (1.000.000 zł) oraz nabycia gruntów z płatnością rozłożoną na raty (300.000 zł),

c) we własnym jednostkowym sprawozdaniu Rb-N w wierszu N.3 „gotówka i depozyty” uwzględniono kwotę w łącznej wysokości 18.216.834,35 zł zamiast 19.859.239,45 zł (różnica 1.642.405,10 zł),

d) w sprawozdaniu Rb-NDS nieprawidłowo wykazano dane w zakresie kwoty wykonanych przychodów z wolnych środków – w wysokości 17.022.161,80 zł; faktycznie posiadane wolne środki na początek 2015 r. stanowiły kwotę 16.945.245,40 zł. Różnica 76.916,41 zł wiązała się nierealnym saldem na koncie 224-5-14 w ewidencji budżetu,

e) w bilansie z wykonania budżetu w pozycji II.1.2 „Deficyt budżetu” uwzględniono kwotę (-) 9.569.032,90 zł, zamiast kwoty 1.119.603,90 zł. W związku z tym pozycja II.1.3 bilansu „Niewykonane wydatki” błędnie nie wykazywała żadnej kwoty, podczas gdy prawidłowo należało w niej uwzględnić kwotę (-) 8.449.429 zł.

         Zwrócono się o zapewnienie prawidłowego sporządzania sprawozdawczości.

 

W obszarze prezentacji danych w sprawozdawczości budżetowej przez Miasto Hajnówka stwierdzono m.in., że:

a) nie były sporządzane przez Urząd Miasta sprawozdania jednostkowe Rb-27ZZ, zaś dane dotyczące realizacji przez Urząd dochodów z zadań zleconych ujmowano bezpośrednio w sprawozdaniu zbiorczym Rb-27ZZ,

b) w sprawozdaniu jednostkowym Rb-27S sporządzonym na podstawie ewidencji Urzędu i budżetu wykazane zostały – mimo, że nie wynikały z ewidencji Urzędu i budżetu – dane dotyczące należności miasta z tytułu realizacji zadań zleconych, ustalone na podstawie sprawozdania Rb-27ZZ sporządzonego przez MOPS. Dane te nie zostały zaś wykazane w jednostkowym sprawozdaniu Rb-27S MOPS,

c) we własnym sprawozdaniu jednostkowym Rb-N za 2015 r. w wierszu N.3 „gotówka i depozyty” wykazano kwotę 961.083,91 zł, podczas gdy prawidłowo wykazaniu podlegała kwota niższa o 8.639,98 zł. Jako pozostałe należności powinna zaś zostać wykazana w tym sprawozdaniu kwota 27.717,30 zł zamiast 449.361,79 zł,

d) kwota dotacji przedmiotowej do zwrotu w wysokości 40.586,92 zł została niewłaściwie pokazana w sprawozdaniu Rb-N zakładu budżetowego jako gotówka i depozyty; kwota ta została wykazana w poz. „gotówka i depozyty” także we własnym sprawozdaniu Rb-N; została ona w efekcie zdublowana w sprawozdaniu łącznym,

e) kwota wolnych środków wykazana w sprawozdaniu Rb-NDS za 2015 r. została zawyżona o 75.711,26 zł, czyli o nierealne saldo konta 133-9-9, które nie oznaczało środków budżetu.

Wnioskowano o zapewnienie rzetelności sporządzanej sprawozdawczości budżetowej; w tym celu wskazano szczegółowe rozwiązania zmierzające do wyeliminowania nieprawidłowości w zakresie sporządzania sprawozdawczości.

 

Kontrola prawidłowości sporządzenia sprawozdań budżetowych przez gminę Narew wykazała szereg nieprawidłowości, w tym m.in.:

a) jako jednostkowe sprawozdanie Rb-27S za 2015 r. okazano sprawozdanie obejmujące jedynie dane o dochodach wynikające z ewidencji Urzędu Gminy w wysokości 5.852.568,62 zł, dotyczące dochodów, które wpłynęły na rachunek Urzędu; w sprawozdaniu tym pominięto dochody zaewidencjonowane wyłącznie w ewidencji budżetu w kwocie 9.931.919,77 zł, tj. dochody, które wpłynęły bezpośrednio na rachunek budżetu,

b) sprawozdania jednostkowe Rb-27S i Rb-28S dla Urzędu w 2015 r. sporządzano jedynie za miesiące kończące kwartał,

c) w sprawozdaniu jednostkowym Rb-27S za 2015 r. nie wykazano żadnych należności pozostałych do zapłaty (w tym zaległości netto) oraz żadnych nadpłat, pomimo iż konto 221 wykazywało saldo po stronie Wn w wysokości 904.638,36 zł i Ma w wysokości 4.858,70 zł,

d) w jednostkowym sprawozdaniu Rb-27S Urzędu za 2015 r. w kolumnie „Dochody otrzymane” wykazano 0 zł, natomiast w sprawozdaniu zbiorczym kwotę 15.834.890,59 zł, tj. w wysokości równej dochodom wykonanym, podczas gdy prawidłowo należało wykazać 15.810.282,80 zł (różnica 24.607,79 zł),

e) w jednostkowym sprawozdaniu Rb-28S Urzędu za 2015 r. w pozycji „zobowiązania ogółem” nie wykazano żadnej kwoty, pomimo iż ewidencja wykazywała zobowiązania na łączną kwotę 209.796,23 zł. Z kolei w sprawozdaniu zbiorczym Rb-28S za 2015 r. „zobowiązania ogółem” wykazano w kwocie 467.994,48 zł, podczas gdy w sprawozdaniach jednostkowych wyniosły one odpowiednio: ZSP w Narwi – 243.909,88 zł, GOPS w Narwi – 0 zł, Urząd Gminy – 0 zł,

f) dla Urzędu Gminy nie sporządzono jednostkowego sprawozdania Rb-27ZZ za 2015 r., a jedynie sprawozdanie Rb-27ZZ o cechach sprawozdania zbiorczego (jako adresata wymieniono w nim RIO w Białymstoku). Dane wykazane w tym sprawozdaniu nie wynikały z ewidencji księgowej,

g) własne sprawozdanie jednostkowe Rb-N za 2015 r., które powinno obejmować dane z ewidencji budżetu i Urzędu, zawierało jedynie dane z ewidencji Urzędu; kwoty wynikające z ksiąg budżetu w zakresie gotówki i depozytów, wykazano bezpośrednio w sprawozdaniu łącznym w wysokości 1.145.284,73 zł (prawidłowa kwota to 1.188.717,58 zł),

h) nie sporządzano własnego sprawozdania jednostkowego Rb-Z; w sprawozdaniu łącznym dane w zakresie zadłużenia z tytułu kredytów i pożyczek wykazano na podstawie ksiąg, a nie sprawozdania jednostkowego.

Wójta zobowiązano do zapewnienia kompletności i rzetelności sporządzanej sprawozdawczości.

 

W rocznym sprawozdaniu jednostkowym Rb-27S Urzędu Miejskiego w Knyszynie za 2015 r. w kol. 8 „Dochody otrzymane” wykazano kwotę 14.514.970,19 zł zamiast 14.570.623,37 zł (zaniżoną o 55.653,18 zł). Poza tym we własnym jednostkowym sprawozdaniu Rb-N za 2015 r. w pozycji „należności wymagalne” wykazano kwotę 836.401,84 zł, w skład której wchodziła należność od podmiotu prowadzącego w latach ubiegłych działalność gospodarczą jako osoba fizyczna – 641.374,41 zł, który został wykreślony z rejestru przedsiębiorców.

Wnioskowano o zapewnienie rzetelności sporządzanej sprawozdawczości budżetowej.

 

W regulacjach wewnętrznych Urzędu Miejskiego w Białymstoku przewidziano, iż kwoty wzajemnych rozliczeń miedzy jednostkami wyłącza się po przekroczeniu progu istotności, który zarządzeniem Prezydenta z dnia 27 listopada 2012 r. ustalono na poziomie 0,5% sumy bilansowej wykazanej w sprawozdaniu łącznym za rok poprzedzajmy rok obrotowy oraz w wysokości 0,5% sumy bilansowej wykazanej w bilansie skonsolidowanym za rok poprzedzający rok obrotowy. Jednocześnie postanowiono, iż kwota progu istotności jest ustalana corocznie i podawana do wiadomości jednostek organizacyjnych, a także, iż kwot, które nie przekraczają progu istotności nie ujmuje się w arkuszach wyłączeń. Pismem z dnia 8 stycznia 2016 r., poinformowano, iż kwota progu istotności dla jednostek organizacyjnych objętych sprawozdaniem łącznym wynosi 19.721.512,23 zł, zaś dla jednostek objętych bilansem skonsolidowanym 27.496.720,23 zł. W piśmie nie sprecyzowano, czy chodzi o wysokość łączną dla wszystkich jednostek, czy też kwoty progów dotyczą każdej z jednostek oddzielnie (przekroczenie podanego progu przez poszczególne jednostki jest w praktyce nierealne). Kontrola wykazała, iż żadna z jednostek, których sprawozdania finansowe podlegają agregacji w sprawozdaniu łącznym nie wykazała w arkuszach wyłączeń jakiejkolwiek kwoty. W efekcie sprawozdanie finansowe miasta nie zawierało żadnych wyłączeń wzajemnych rozliczeń.

Prezydentowi rekomendowano usunięcie z zarządzenia zapisu przewidującego, iż kwot, które nie przekraczają progu istotności nie ujmuje się w arkuszach wyłączeń oraz zaniechanie informowania jednostek o kwocie progu istotności na dany rok w formie sugerującej, iż jego wysokość dotyczy każdej z jednostek oddzielnie.

 

Kontrola sprawozdawczości finansowej w powiecie siemiatyckim wykazała, że w bilansie z wykonania budżetu sporządzonym na koniec 2015 r. ujęto środki pieniężne na początek 2015 r. w kwocie o 141.341,14 zł niższej niż saldo konta 133. Różnica wynikała m.in. z niewykazania w bilansie ujętych w ewidencji budżetu środków przekazanych przez PFRON w wysokości 80.000 zł i odsetek od nich wynoszących 292,29 zł oraz kwoty 61.031,85 zł, która dotyczyła rozliczeń z rachunku projektu. Cała kwota 141.341,14 zł wykazana była drugostronnie jako zobowiązania na koncie 240, które również nie zostały zaprezentowane w bilansie. Ponadto salda środków na rachunkach bankowych na dzień 31 grudnia 2015 r., wyszczególnione w potwierdzeniu sald przesłanym przez bank nie były zgodne były z kwotami środków ujętych na poszczególnych kontach, ponieważ pod datą 31 grudnia 2015 r. na kontach 133 i 130 dokonano bezpodstawnego zapisu na podstawie polecenia księgowania, związanego z operacją przekazania z rachunku Starostwa na rachunek bieżący budżetu kwoty 873,80 zł, która wpłynęła na rachunek budżetu w dniu 5 stycznia 2016 r. W efekcie powstała niezgodność sald z potwierdzeniem salda przesłanym przez bank, której nie wyjaśniono i nie rozliczono w księgach w ramach inwentaryzacji. W trakcie kontroli sprostowano błędne księgowanie doprowadzając stan kont do rzeczywistości.

Staroście rekomendowano sporządzanie bilansu z wykonania budżetu zgodnie z danymi wynikającymi z ksiąg budżetu w zakresie stanu środków pieniężnych.

 

W gminie Lipsk w wyniku kontroli sprawozdań Rb-NDS stwierdzono, że po stronie rozchodów w poz. D.22 „pożyczki (udzielone)” nie wykazano w sprawozdaniu za I kwartał kwoty 22.996,14 zł odpowiadającej sumie pożyczki udzielonej Miejsko-Gminnemu Ośrodkowi Kultury w Lipsku. Spłaty pożyczki dokonano w dniu 15 maja 2015 r., co także nie zostało zaprezentowane w sprawozdaniu Rb-NDS za II kwartał 2015 r. w poz. D.12 „Spłata pożyczek udzielonych”.

            Rekomendowano wykazywanie w sprawozdaniu Rb-NDS za poszczególne kwartały przychodów i rozchodów z tytułu udzielonych pożyczek.

 

W Młodzieżowym Centrum Edukacji i Readaptacji Społecznej w Goniądzu nie ujmowano w raportach kasowych rozchodu gotówki z kasy pod datą faktycznego wystąpienia operacji gotówkowej. W sferze gospodarki pieniężnej stwierdzono także, iż na dokumencie ujętym jako podstawa wypłaty gotówki z kasy w kwocie 5.400 zł nie znajdowało się potwierdzenie odbioru gotówki. Jako powód wydatkowania środków kierownik jednostki podał planowany wyjazd na Węgry z wychowankami i uniknięcie konieczności odprowadzenia do budżetu powiatu monieckiego pozostałości środków z wyodrębnionego rachunku dochodów. W trakcie kontroli nie stwierdzono aby istniała dokumentacja potwierdzająca zamiar organizacji wyjazdu na Węgry, w tym zlecenie ewentualnego przewozu podmiotowi, który wystawił fakturę. Na skutek wydanych zaleceń pokontrolnych firma przewozowa zwróciła jednostce kwoty 5.400 zł. Poza tym w jednym przypadku pobranie kwoty 80 zł nie zostało zaprzychodowane do kasy – z ustaleń kontroli wynika, że wypłacono te środki jako kieszonkowe dla 9 wychowanek (wykaz wychowanek został zatwierdzony 8 dni po pobraniu środków); brak w jednostce regulacji określających zasady postępowania z gotówką pobraną z bankomatu. Wszelkie rozrachunki z tytułu pobrań środków kartą płatniczą księgowane są na koncie 234 „Pozostałe rozrachunki z pracownikami” przyporządkowanym analitycznie dyrektorowi, co jest niezgodne ze stanem faktycznym, ponieważ operacji kartą dokonywali – według wyjaśnień – różni pracownicy. W 2015 r. dokonano łącznie 79 operacji kartą płatniczą na rzecz różnego rodzaju podmiotów podczas wyjazdów z wychowankami (jak wyjaśniono) – korzystanie z kart płatniczych odbywało się pomimo nieokreślenia przez Zarząd Powiatu Monieckiego zasad, sposobu i trybu przyznawania i korzystania ze służbowych kart płatniczych przy dokonywaniu wydatków, a także zasad rozliczania płatności dokonywanych przy ich wykorzystaniu.

W zaleceniach pokontrolnych wnioskowano o wyeliminowanie nieprawidłowości w zakresie gospodarki kasowej. W odrębnym piśmie skierowanym do Zarządu Powiatu Monieckiego zwrócono się zaś o określenie zagadnień związanych z przyznawaniem i korzystaniem ze służbowych kart płatniczych przy dokonywaniu wydatków, stosownie do postanowień art. 247 ust. 3 ustawy o finansach publicznych.

 

W Urzędzie Miejskim w Białymstoku jako dochody wykonane w sprawozdaniu Rb-27S za 2015 r. wykazano m.in. sumę 9.000.688,72 zł stanowiącą równowartość podatku VAT naliczonego, ujętego na koncie 225 w jednostce księgującej wydatki Urzędu. Jednocześnie kwotę tę (VAT naliczony od wydatków poniesionych oraz od zobowiązań z tytułu wydatków) bezpodstawnie księgowano na koncie 130-D w jednostce ewidencjonującej dochody, mimo że nie znajdowała ona potwierdzenia w wyciągach bankowych. W efekcie zaliczono tę kwotę do dochodów po raz drugi (wcześniej jako podatek należny do kwoty rozliczonej z podatkiem naliczonym). W ewidencji zawyżono zatem dochody i wynik budżetu za 2015 r. o 9.000.688,72 zł.

Do Prezydenta zwrócono się o zaniechanie zaliczania do dochodów budżetu miasta kwot stanowiących równowartość podatku VAT naliczonego, rozliczonego w deklaracji VAT z podatkiem należnym.

 

Stwierdzono przypadki ewidencyjnego zawyżania dochodów i wydatków budżetu w związku z realizacją przez jednostki zadań objętych dofinansowaniem z Narodowego Programu Przebudowy Dróg Lokalnych. Wynikały one z niemających uzasadnienia w realizacji zadania transferów środków stanowiących udział (pomoc) gminy w inwestycji na drodze powiatowej – na rachunek powiatu i automatycznie z powrotem na rachunek tej samem gminy, która pełniła formalnie obowiązki inwestora zadania. Jak wynika z wyjaśnień udzielonych w trakcie kontroli takie transfery środków były wymagane przez Urząd Wojewódzki. W efekcie w gminie Nowy Dwór zawyżono dochody i wydatku o przelew do powiatu i zwrot do gminy kwoty 554.984,56 zł, a w gminie Augustów kwoty 146.910,42 zł.

 

W gminie Płaska na koncie 310 „Materiały” na dzień 31 grudnia 2015 r. ujęto kwotę 3.936,56 zł oznaczającą wartość stanu opału (węgiel ekogroszek), który udokumentowano arkuszem spisu z natury. W arkuszu nie został wskazany skład komisji dokonującej spisu węgla; brak również powołania komisji do przeprowadzenia inwentaryzacji, oświadczenia osoby materialnie odpowiedzialnej przed/po inwentaryzacji, a także udokumentowania obliczeń technicznych lub szacunku spisanego ekogroszku. Pracownik Urzędu w wyjaśnieniu wskazał, iż spis z natury nie był przeprowadzony, a dokument imitujący fakt przeprowadzenia inwentaryzacji drogą spisu z natury został sporządzony na podstawie ustnych informacji palacza. Ponadto w gminie Płaska obowiązywał plan inwentaryzacji, z którego wynikało, że termin pełnej inwentaryzacji okresowej środków trwałych przeprowadzanej w drodze spisu z natury przypada po 5 latach od poprzedniego spisu, wbrew przepisom ustawy o rachunkowości. Jednocześnie, w ustawowym terminie, przypadającym w 2015 r., nie została przeprowadzona inwentaryzacja środków trwałych oraz pozostałych środków trwałych w drodze spisu z natury.

Wójtowi rekomendowano zapewnienie przeprowadzania na dzień 31 grudnia każdego roku spisu z natury materiałów odpisywanych w koszty w momencie zakupu i przeprowadzania inwentaryzacji środków trwałych drogą spisu z natury co najmniej raz na 4 lata.

 

W Przedszkolu w Wasilkowie stwierdzono, że spis z natury rzeczowych aktywów trwałych nie był przeprowadzany co najmniej od 2008 r., tj. czasu objęcia przez funkcji przez aktualnego dyrektora. Ustalona podczas kontroli wartość środków trwałych ujętych w księgach wynosiła 2.305.143,65 zł.

         Zalecono niezwłoczne zarządzenie przeprowadzenia inwentaryzacji środków trwałych i pozostałych środków trwałych.

 

W Zespole Szkół w Suchowoli dopiero w czasie kontroli, w lutym 2016 r., przeprowadzono inwentaryzację środków trwałych i pozostałych środków trwałych. Poprzednią inwentaryzację tych składników majątkowych przeprowadzono według stanu na dzień 31 grudnia 2007 r. Od tego czasu inwentaryzacji środków trwałych i pozostałych środków trwałych w drodze spisu z natury nie przeprowadzano. Stan środków trwałych na koniec 2015 r. wynosił 4.287.185,44 zł, a pozostałych środków trwałych 820.776,29 zł.

          Wnioskowano o przeprowadzanie inwentaryzacji środków trwałych i pozostałych środków trwałych drogą spisu z natury z zachowaniem częstotliwości określonej w art. 26 ust. 3 pkt 3 ustawy o rachunkowości.

 

Kontrola inwentaryzacji w gminie Wyszki wykazała, iż spisem z natury nie objęto rzeczowych składników aktywów majątkowych o łącznej wartości księgowej 1.871.456,09 zł. Po stwierdzeniu przez kontrolujących wymienionych braków okazano „protokoły weryfikacji” tych składników majątkowych. Z wyjaśnień złożonych przez Skarbnika Gminy wynika, że pełna inwentaryzacja była przeprowadzona w 2012 r., dlatego też kolejną planowano na 2016 r. W 2015 r. część inwentaryzacji przeprowadzono spisem z natury a część drogą weryfikacji. Nadto porównanie wyników inwentaryzacji paliwa należącego do UG, a spisanego przez ZUK (łącznie 438,75 zł) z ewidencją księgową prowadzoną w Urzędzie (według niej wartość księgowa paliwa niezinwentaryzowanego podczas spisu przeprowadzanego przez Urząd wyniosła 617,50 zł) wykazało, że żadna inwentaryzacja (ani UG ani ZUK) nie stwierdziła posiadania paliwa o wartości 178,75 zł. Z wyjaśnień Skarbnika Gminy wynika, że Podczas inwentaryzacji stan paliwa w ciągniku został przeoczony.

Wnioskowano o inwentaryzowanie drogą spisu z natury środków trwałych, dla których taką metodę inwentaryzacji określa ustawa o rachunkowości oraz rzetelne ustalanie różnic inwentaryzacyjnych, zgodnie z danymi wynikającymi z arkuszy spisowych, oraz ich wyjaśnianie.

 

3. W zakresie ogólnych zagadnień planowania i wykonywania budżetu oraz opracowywania planów finansowych jednostek organizacyjnych:

- niesporządzanie lub nieprawidłowe sporządzanie planów finansowych jednostek organizacyjnych, a także nieaktualizowanie tych planów – nieprawidłowości tego rodzaju stwierdzono w 17 jednostkach kontrolowanych;

- nieprzekazywanie jednostkom organizacyjnym informacji niezbędnych do opracowania planów finansowych i ich projektów oraz informacji o zmianach planu dochodów i wydatków w toku wykonywania budżetu – w 1 jednostce kontrolowanej;

- niedozwolone finansowanie budżetu danego roku poprzez podejmowanie nielegalnych działań celem zachowania płynności finansowej budżetu (np. ratą części oświatowej subwencji na rok następny, środkami zfśs, depozytowymi) – w 3 jednostkach kontrolowanych;

- pokrywanie wydatków jednostki budżetowej bezpośrednio z uzyskanych dochodów – w 3 jednostkach kontrolowanych;

- nieterminowe regulowanie zobowiązań – w 5 jednostkach kontrolowanych;

- naruszenie zasady kasowego ustalania dochodów i wydatków budżetu – w 4  kontrolowanych jednostkach;

- nieobjęcie planem finansowym środków pochodzących z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych uzyskanych i niewydatkowanych w latach poprzednich – w 1 gminie;

- nieprawidłowe planowanie dochodów i wydatków, w tym wynikające z nierzetelnego monitorowania stanu realizacji budżetu – w 3 gminach;

- nieprawidłowości w zakresie ustalenia i realizacji planu wydatków niewygasających – w 3 gminach;

- zaliczanie wydatków bieżących do wydatków majątkowych – w 9 jednostkach kontrolowanych;

- bezpodstawne ujmowanie środków stanowiących źródło dochodów gminy na rachunek depozytowy skutkujące wypaczaniem danych o zrealizowanych dochodach i wydatkach – w 2 kontrolowanych jednostkach.

 

Podczas kontroli w gminie Krypno stwierdzono, że plany instytucji kultury na lata 2015-2017 nie zawierały szeregu danych wymaganych przepisami art. 31 ustawy o finansach publicznych. Przykładowo, w planie Biblioteki na 2015 r. nie ujęto dotacji z Ministerstwa Kultury w kwocie 815.168 zł; projekt i plan finansowy GOK na 2016 r. nie zawierał informacji w zakresie przychodów z prowadzonej działalności, otrzymanych dotacji, stanu należności i zobowiązań na początek i na koniec roku oraz stanu środków pieniężnych na koniec i na początek roku; plan finansowy Biblioteki na 2016 r. nie zawierał danych na temat zobowiązań i należności na początek i koniec roku oraz danych dotyczących stanu środków pieniężnych na koniec roku, zaś projekt planu Biblioteki na rok 2017 informacji w zakresie przychodów z prowadzonej działalności, otrzymanych dotacji, stanu należności i zobowiązań na początek i na koniec roku oraz stanu środków pieniężnych na początek i koniec roku.

Wójtowi zalecono podjęcie zdecydowanych działań zobowiązujących kierowników instytucji kultury do ujmowania w planach finansowych wszystkich danych wymaganych przepisami prawa.

 

Wystosowane przez Burmistrza Knyszyna do kierowników podległych jednostek pisma z datą 18 listopada 2014 r. zawierające informacje niezbędne do opracowania projektów ich planów finansowych zostały odebrane przez kierowników jednostek między 2 a 11 grudnia 2015 r., a więc z uchybieniem 7-dniowego terminu. Z kolei w zakresie informacji niezbędnych do opracowania planów finansowych ustalono, że m.in. dyrektorzy szkół potwierdzili ich otrzymanie w dniu 30 stycznia 2015 r., podczas gdy plany finansowe tych jednostek zostały opracowane, według zamieszczonych na nich dat, do dnia 28 stycznia 2015 r., tj. przed datą odbioru informacji, które powinny stanowić podstawę ich sporządzenia.

Wnioskowano o wyeliminowanie nieprawidłowości dotyczących procedury opracowywania planów finansowych i ich projektów

 

W mieście Łomża do wydatków niewygasających zaliczono kwotę 4.140.000 zł na realizację projektu. Ostateczny termin realizacji wydatku ustalono na 30 czerwca 2016 r. Wydatków nie poniesiono, ponieważ wykonawca, którego zawiadomiono 16 listopada 2015 r. o wyborze jego oferty, odmówił ostatecznie podpisania umowy, zatem całą kwotę zwrócono w styczniu 2016 r. na dochody. Jako wydatki niewygasające przyjęto całą kwotę na sfinansowanie zadania, mimo iż termin jego realizacji był wyznaczony na 1 sierpnia 2016 r. Przesądza to, że część kwoty uznanej za wydatki niewygasające nie mogła być wydatkowana do 30 czerwca 2016 r., a tym samym bezzasadnie zaniżono wynik budżetu za 2015 r., jednakże wobec niewykonania zadania oraz przewidzianego wzorem umowy fakturowania częściowego kwota zaniżenia nie była możliwa do ustalenia podczas kontroli.

Prezydentowi rekomendowano przestrzeganie, aby w wykazie wydatków niewygasających były uwzględniane wydatki, które nie wykazują sprzeczności z terminem realizacji zadania oraz zasadami płatności ustalonymi w umowie z wykonawcą lub dokumentacji stanowiącej podstawę wyboru wykonawcy.

 

Kontrola prawidłowości ustalenia wykazu wydatków, które nie wygasły z końcem 2015 r. w gminie Wasilków ujawniła, że kwotę wydatków uznanych za niewygasające zawyżono o 20.703 zł względem wartości umów zawartych na zadania wymienione w wykazie. W konsekwencji bezpodstawnie zaniżono wynik budżetu za 2015 r. o podaną kwotę. Na realizację 7 zadań ujętych w wykazie ustalono plan wydatków niewygasających w wysokości 412.890 zł, podczas gdy zawarte z wykonawcami umowy opiewały na kwotę 392.187 zł.

Zwrócono się o ustalanie planu wydatków niewygasających w kwotach odpowiadających wartości zawartych umów (lub cen zaoferowanych w rozstrzygniętych postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego) na wykonanie zadań objętych wykazem wydatków niewygasających.

 

W budżecie gminy Wasilków na 2015 r. ujęto po stronie planu dochody ze sprzedaży majątku niemające uzasadnienia w świetle okazanej dokumentacji. Wyrazem tego było m.in. wykonanie tych dochodów na poziomie jedynie 7,1% (w budżecie planowano dochody w kwocie 2.000.000 zł, zaś wykonanie ich wyniosło tylko 141.897,03 zł). Wykazy nieruchomości do sprzedaży opublikowane w 2015 r., wraz z ogłoszeniami o sprzedaży, opiewały na łączną wartość 2.082.607 zł (według operatów szacunkowych). Do końca sierpnia 2015 r. bezskuteczne postępowania przetargowe dotyczyły nieruchomości o wartości około 1.960.000 zł. Mimo tego jednostka nie wprowadzała zmian w planie. Utrzymywanie planu dochodów ze sprzedaży nieruchomości na poziomie 2.000.000 zł na koniec III kwartału 2015 r., mimo okoliczności wskazujących na brak możliwości jego zrealizowania, doprowadziło do wypaczenia wartości wskaźnika spłaty zadłużenia gminy, o którym mowa w przepisach art. 243 ustawy o finansach publicznych.

Analogiczną w skutkach nieprawidłowość w planowaniu dochodów wykazała analiza postanowień budżetu gminy Grabowo na 2015 r. Plan dochodów ze sprzedaży wyeksploatowanych samochodów w wysokości 148.000 zł błędnie ujęto w rozdziale 70005 „Gospodarka gruntami i nieruchomościami” (zastosowano prawidłowy paragraf 0870), zamiast w rozdziałach odpowiednich rodzajowo dla tych pojazdów. W trakcie roku dochody te ujęto po stronie planu w odpowiednich rozdziałach (75412 „Ochotnicze straże pożarne” i 80113 „Dowożenie uczniów do szkół”), w realnej wysokości, odpowiadającej faktycznie zrealizowanym dochodom w kwocie 21.277 zł. Ujęcie planu dochodów w rozdziałach 75412 i 80113 nie spowodowało jednakże usunięcia bezpodstawnie przyjętego planu dochodów w rozdziale 70005 par. 0870, wynoszącego 148.000 zł – łącznie zatem plan związany z dochodami ze sprzedaży pojazdów wynosił 169.277 zł, a jego wykonanie 21.277 zł.

Również kontrola przeprowadzona w Urzędzie Miejskim w Nowogrodzie wykazała, iż dane o dochodach ze sprzedaży majątku nie były szacowane z należytą ostrożnością. Na lata 2016-2023 przewidziano dochody ze sprzedaży majątku na łączną sumę 1.413.736 zł, z tego w 2016 r. w wysokości 423.736 zł. Przeznaczono w 2016 r. do sprzedaży 23 działki o łącznej wartości 1.740.774 zł oraz ogłoszono przetargi na wszystkie z nich. Na dzień kontroli (20 grudnia 2016 r.) zrealizowano dochody ze sprzedaży jedynie na sumę 67.294,36 zł, z tego kwota 42.816,26 zł pozyskana została z trzech transakcji zawartych w 2016 r., a kwota 24.478,12 zł obejmuje raty z transakcji sprzedaży zawartych w latach ubiegłych. Jak wykazała kontrola, w kolejnych latach przeznaczane są do sprzedaży te same działki, które w 2016 r. nie znalazły nabywców.

         Wnioskowano o dołożenie należytej staranności przy konstruowaniu planu dochodów ze sprzedaży składników majątkowych, mając na uwadze, że nierzetelne dane w tym zakresie na koniec III kwartału roku budżetowego wypaczają poziom wskaźnika spłaty zadłużenia gminy, o którym mowa w art. 243 ustawy o finansach publicznych.

 

W gminie Szepietowo planowany na 2015 r. deficyt w wysokości 96.543 zł nie został osiągnięty – wykonanie budżetu zamknęło się faktycznie nadwyżką na kwotę 927.830,63 zł. Rozbieżność między kwotą planowanych i wykonanych dochodów wynosząca 401.919,46 zł była wynikiem m.in. realizacji przez gminę nieplanowanych dochodów w kwocie 179.041 zł z tytułu zwrotu podatku VAT. Dochody z tego tytułu nie zostały ujęte po stronie planu dochodów mimo, że faktyczny wpływ środków nastąpił już w lutym 2015 r. Wiedzę na temat uzyskania nieplanowanych dochodów gmina posiadała przed podpisaniem umowy w sprawie pożyczki na kwotę 422.996 zł, co jednakże nie skutkowało wprowadzeniem zmian po stronie dochodów w uchwale budżetowej i zmniejszeniem planowanego deficytu (w dacie podpisania umowy pożyczki planowany deficyt wynosił 945.068 zł, zmniejszenie go do kwoty 96.543 zł nastąpiło w dacie 2 października 2015 r.). W związku z powyższym gmina nie miała rzeczywistej potrzeby zaciągania w celu sfinansowania budżetu na 2015 r. pożyczki w pełnej kwocie przewidzianej w budżecie, tj. 422.996 zł.

         Zwrócono uwagę na konieczność monitorowania w trakcie roku planu i realizacji budżetu pod kątem realności jego założeń mających znaczenie dla zaciągania zobowiązań służących sfinansowaniu deficytu lub spłacie wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

 

W gminie Krypno na finansowanie budżetu w 2015 r. przeznaczono kwotę 3.195,38 zł niestanowiącą dochodów ani przychodów budżetu tego roku. Kwotę tę należy uznać za sfinansowaną środkami raty części oświatowej subwencji otrzymanej w grudniu 2015 r. na styczeń 2016 r. W trakcie 2015 r. dokonywano ponadto przejściowych „zapożyczeń” środków pieniężnych na finansowanie budżetu z rachunku ZFŚS, w łącznej kwocie 26.300 zł.

Do Wójta wnioskowano o zaniechanie angażowania w finansowanie budżetu środków ZFŚS oraz środków pochodzących z raty części oświatowej subwencji otrzymanej w grudniu a stanowiącej dochód następnego roku budżetowego.

 

Budżet gminy Płaska za 2015 r. został częściowo sfinansowany środkami, które nie stanowiły dochodów lub legalnych przychodów budżetu, tj. kwotą 156.500,68 zł kredytu w rachunku budżetu na sfinansowanie przejściowego deficytu, który nie został spłacony do 31 grudnia 2015 r., kwotą 120.000 zł pochodzącą z kredytu zaciągniętego na finansowanie przejściowego deficytu, który również nie został spłacony do końca roku, środkami, które powinny znajdować się na rachunku budżetu na koniec 2015 r., składającymi się z: raty części oświatowej subwencji otrzymanej na styczeń 2016 r. w wysokości 154.300 zł, „zapożyczenia” środków ZFŚS Zespołu Szkół Ogólnokształcących w wysokości 30.000 zł i kwoty 2.389,59 zł oznaczającej środki pieniężne, które podlegały przekazaniu litewskiemu partnerowi projektu.

         Do Wójta zwrócono się min. o spłacanie do 31 grudnia kredytów zaciągniętych na finansowanie przejściowego deficytu budżetu, rozważenie zasadności zaciągania kredytu w formie linii kredytowej w rachunku bieżącym, mając w szczególności na uwadze, że zaciągnięcie go w takiej formie powoduje, że w pierwszej kolejności jednostka musi wykazać w sprawozdawczości nielegalne wykorzystanie na finansowanie budżetu środków pozostających na rachunku budżetu, a niedotyczących danego roku oraz zaprzestanie angażowania środków ZFŚS w realizację wydatków budżetowych.

 

Zespół Szkolno-Przedszkolny w Krypnie angażował przejściowo w realizację wydatków środki ZFŚS. W czerwcu 2015 r. zapożyczenie wyniosło 67.000 zł, a w lipcu 2015 r. 20.000 zł. Przed upływem miesiąca, w którym miały miejsce zapożyczenia, pobrana kwota była zwracana na rachunek ZFŚS. Przejściowe wykorzystywanie środków Funduszu na realizację wydatków wyjaśniono brakiem zasilenia rachunku bieżącego z budżetu.

 

W szeregu kontrolowanych jednostek stwierdzono nieprawidłowe stosowanie klasyfikacji budżetowej polegające na zaliczaniu do wydatków majątkowych (inwestycyjnych) wydatków na roboty o charakterze bieżącym (remontowym) w rozumieniu przepisów ustawy o rachunkowości, Prawa budowlanego i ustawy o drogach publicznych, który to charakter robót zweryfikowano w trakcie kontroli przy pomocy dokumentacji robót. W ten sposób spowodowane zostały nieprawidłowości w obliczeniu indywidualnego wskaźnika spłaty zadłużenia gminy oraz relacji dochodów bieżących do wydatków bieżących budżetu (art. 242 i 243 ustawy o finansach publicznych), polegające na bezpodstawnym „polepszeniu” ich kształtowania:

a) w powiecie monieckim do wydatków majątkowych zaliczono wydatki na „Remont drogi powiatowej Nr 1838B…” w kwocie 8.116.546,51 zł, a także całość wydatków na przebudowę 4 dróg powiatowych o łącznej wartości 442.333,45 zł, które w większość dotyczyły robót o cechach remontu,

b) w powiecie hajnowskim do wydatków majątkowych zaliczono kwotę 584.692,77 zł obejmującą m.in. wydatki związane z ubezpieczeniem sprzętu komputerowego, serwisowaniem sprzętu, utrzymaniem sieci, obsługą platformy, odtworzeniem backup sprzętu, a oprócz tego zakup 16 notebooków o wartości jednostkowej 1.098 zł,

c) w gminie Grajewo do wydatków majątkowych zaliczono kwotę 364.461,63 zł (wyksięgowaną następnie zapisem Wn 800 – Ma 080 jako „inwestycja bez efektu”) poniesioną głównie na wykonanie bliżej nieokreślonych „robót ziemnych” przy zagospodarowaniu zbiornika wodnego we wsi Kurejwa,

d) do wydatków majątkowych w gminie Nowogród zaliczono w latach 2014-2015 wydatki w kwocie 340.112,22 zł tytułem odszkodowania za działki otrzymane w drodze darowizny w 2003 r., które zostały wykorzystane niezgodnie z celem określonym przez darczyńcę; odszkodowanie podlegało sklasyfikowaniu jako wydatek bieżący w par. 4600 „Kary, odszkodowania i grzywny…”, ponieważ wydatek nie dotyczył nabycia środka trwałego,

e) w gminie Suwałki do wydatków majątkowych zaliczono pomoc finansową udzieloną powiatowi suwalskiemu na zadanie pn. „Odnowa drogi powiatowej nr 1153B…” w łącznej wysokości 334.067,72 zł,

f) w gminie Wasilków do wydatków majątkowych zaliczono wydatki na remont sali gimnastycznej i dwóch sal fitness w budynku Szkoły Podstawowej w wysokości 265.244,26 zł,

g) w gminie Szepietowo do wydatków majątkowych zaliczono remont chodników o ogólnej wartości 17.343,73 zł.

         Wnioskowano o zapewnienie prawidłowego klasyfikowania wydatków, mając w szczególności na uwadze aby zadania stanowiące remont w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego i nie zwiększające wartości środka trwałego w rozumieniu ustawy o rachunkowości nie były planowane i finansowane jako wydatki inwestycyjne.

 

Nieprawidłowości w zakresie klasyfikacji budżetowej, wpływające na kształtowanie się realizacji i wskaźnika z art. 242 i 243 ustawy o finansach publicznych, wystąpiły też w gminie Narew. Dochody z tytułu odszkodowania za przejętą z mocy prawa na rzecz Województwa Podlaskiego działkę w kwocie 26.768 zł niewłaściwie przeksięgowano z prawidłowego par. 0800 „Wpływy z tytułu odszkodowania za przejęte nieruchomości pod inwestycje celu publicznego” (należącego do dochodów majątkowych) do par. 0970 „Wpływy z różnych dochodów” (tj. do paragrafu dochodów bieżących).

         Zwrócono się o właściwe kwalifikowanie dochodów i wydatków jako majątkowych lub bieżących, mając na uwadze zapewnienie rzetelnych danych do obliczenia relacji z art. 242 ustawy o finansach publicznych oraz wskaźnika z art. 243 tej ustawy.

 

W powiecie monieckim stwierdzono przypadki zapłaty zobowiązań w latach 2014-2015 na łączną kwotę 4.188.195,18 zł z przekroczeniem terminu płatności wynoszącym od kilku do kilkudziesięciu dni. Opóźnienia w zapłacie nie spowodowały poniesienia kosztów odsetek przez powiat. Z kolei Miasto Hajnówka zapłaciło odsetki w wysokości 2.793,80 zł z tytułu nieterminowo wniesionej na rzecz Starosty Hajnowskiego opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (termin płatności opłaty w wysokości 61.283 zł upłynął w dniu 27 sierpnia 2014 r., zaś Miasto Hajnówka wskazaną należność wpłaciło w dniu 31 grudnia 2014 r.). Ponadto stwierdzono przypadki zapłaty innych zobowiązań z przekroczeniem terminu płatności wynoszącym do 13 dni. Opóźnienia te nie spowodowały jednak poniesienia kosztów odsetek przez gminę.

         Wskazano na obowiązek terminowego regulowanie zobowiązań.

 

Wynikający z ewidencji i sprawozdawczości gminy Szepietowo transfer środków z rachunku budżetu na rachunek zakładu budżetowego tytułem dotacji na cele inwestycyjne (sklasyfikowany jako wydatek w rozdz. 90017, par. 6217 i 6219) w wysokości 1.063.427 zł nie odpowiadał faktycznym przepływom środków pieniężnych. Poza tym dochód wykazany w ewidencji i w sprawozdawczości kontrolowanej jednostki na tę samą kwotę, związany z dotacją PROW do projektu, także nie znajdował oparcia w faktycznych wpływach na rachunek budżetu. Przyczyną pojawienia się dochodów i wydatków na tę kwotę było dokonywanie bezpodstawnych zapisów na koncie 133 „Rachunek budżetu”, niezgodnych z wymogiem dokonywania zapisów na tym koncie zgodnie z danymi wyciągów bankowych oraz zasadą kasowego ustalania dochodów i wydatków budżetu. Zawyżono o wskazaną kwotę dochody i wydatki budżetu.

 

W powiecie suwalskim po stronie dochodów i wydatków budżetu 2015 r. bezpodstawnie ujęto kwotę w wysokości 113.755,11 zł z tytułu kary umownej naliczonej wykonawcy zadania mimo, że zgodnie z dokumentacją kara została potrącona z zobowiązaniem powiatu z tytułu częściowego wykonania robót związanych z tym zadaniem, a zatem wykonawca nie wpłacał kary, zaś Starostwo nie dokonywało zapłaty na rzecz wykonawcy. W efekcie zawyżono dochody bieżące i wydatki majątkowe powiatu za 2015 r. o kwotę 113.755,11 zł, co prowadzi do wypaczenia danych wskaźników określonych przepisami art. 242 i 243 ustawy o finansach publicznych. W podobny sposób, z naruszeniem zasady kasowej realizacji budżetu, zawyżono dochody i wydatki w Zarządzie Dróg Powiatowych w Wysokiem Mazowieckiem w związku z potrąceniem kary umownej o 64.225 zł, co przełożyło się na zawyżenie dochodów i wydatków budżetu powiatu.

Zalecono przestrzeganie zasady kasowego ustalania dochodów i wydatków budżetowych.

 

Analiza danych ewidencyjnych zawartych w księgach Starostwa Powiatu Hajnowskiego wykazała przeznaczenie na wydatki bezpośrednio z dochodów zrealizowanych na rachunek Starostwa kwoty 297.246,78 zł, czym naruszono art. 11 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Analogiczna nieprawidłowość została stwierdzona także w trakcie poprzedniej kompleksowej kontroli powiatu hajnowskiego.

Staroście zalecono zaprzestanie dokonywania wydatków Starostwa bezpośrednio z uzyskanych przez Starostwo dochodów budżetowych oraz zobowiązanie Skarbnika do odprowadzania na rachunek budżetu wszystkich zrealizowanych przez Starostwo dochodów oraz przygotowywania stosownych dyspozycji pieniężnych polegających na przekazaniu z rachunku budżetu na rachunek bieżący Starostwa środków niezbędnych do zrealizowania wydatków budżetowych Starostwa.

 

W gminie Płaska wykorzystywano dochody zrealizowane na rachunek Urzędu bezpośrednio na realizację wydatków Urzędu. Z zapisów po stronie Ma kont 223-02 i 223-09 wynika, że na wydatki Urzędu wpłynęły z budżetu środki w wysokości 3.172.423,62 zł, natomiast wydatki Urzędu zostały poniesione w kwocie 4.839.773,81 zł. Różnica w kwocie 1.667.350,19 zł odpowiada wydatkom sfinansowanym bezpośrednio z dochodów, które wpłynęły na rachunek bieżący Urzędu Gminy.

Zwrócono się o bezwzględne przestrzeganie przepisów art. 11 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.

 

W gminie Narewka przyjęto na rachunek depozytowy i wydatkowano poza budżetem darowizny od firm i osób fizycznych w kwocie 3.500 zł na organizację imprez kulturalnych.

Wójtowi rekomendowano zaprzestanie traktowania wpłat od podmiotów zewnętrznych na organizację imprez organizowanych w ramach realizacji zadań gminy jako sum depozytowych, a także ewidencjonowanie tego rodzaju wpłat jako dochodów budżetowych z tytułu darowizn na koncie 130 i dokonywanie wydatków na cel wskazany przez darczyńcę w ramach planu finansowego Urzędu.

 

W gminie Nowy Dwór bezpodstawnie przekazywano środki pieniężne z rachunku budżetu na rachunek sum depozytowych, które były następnie zwracane na rachunek budżetu w różnych odstępach czasu; ogółem w 2015 r. operacje te dotyczyły kwoty 70.547,27 zł. Praktyka ta prowadziła do przejściowego wypaczania danych o stanie środków na rachunku budżetu.

Wnioskowano o bezwzględne zaniechania przelewania środków budżetu na rachunek depozytowy.

 

W kwestii przeznaczenia w gminie Kulesze Kościelne środków z opłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu, pod kątem zgodności z art. 182 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ustalono, że w latach 2014-2015 wydatki na wskazane ustawą cele były niższe od środków pozyskanych z opłat za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż alkoholu łącznie o 16.314,05 zł. W budżecie na 2016 r. zaplanowano na te cele wydatki w kwocie 30.000 zł, tj. wyższe o 5.000 zł od planu dochodów z opłat za korzystanie z zezwoleń wynoszącego 25.000 zł, co oznacza, że kwotę 11.314,05 zł (16.314,05 zł – 5.000 zł) rozdysponowano w planie na inne cele.

Wójtowi wskazano na konieczność wykorzystywana całości dochodów z opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych na cele określone ustawą o wychowaniu w trzeźwości… oraz wprowadzenie do budżetu na 2016 r. po stronie wydatków środków niewydatkowanych w poprzednich latach.

 

4. W zakresie pozyskiwania dochodów i przychodów:

- niezachowywanie zasady powszechności opodatkowania podatkiem od nieruchomości, podatkiem rolnym i podatkiem leśnym – odpowiednio w 9, 4 i 3 gminach;

- nieweryfikowanie lub nierzetelne weryfikowanie deklaracji podatkowych składanych przez podatników w zakresie poszczególnych podatków lokalnych: podatku od nieruchomości (w 12 gminach), podatku rolnego (w 9 gminach), podatku leśnego (w 6 gminach), podatku od środków transportowych (w 8 gminach);

- ustalanie lub określanie wysokości zobowiązania podatkowego w poszczególnych podatkach lokalnych niezgodnie z obowiązującymi przepisami lub uchwałami rady gminy: w podatku od nieruchomości (w 13 gminach), podatku rolnym (w 17 gminach) i podatku leśnym (w 10 gminach);

- nieprowadzenie postępowania podatkowego w przypadku niezłożenia deklaracji: w podatku od nieruchomości (w 3 gminach), w podatku rolnym (w 1 gminie) i w podatku leśnym (w 1 gminie);

- nieprawidłowe udzielanie ulg i zwolnień: w podatku rolnym (w 6 gminach), w podatku od nieruchomości (w 3 gminach) i w podatku leśnym (w 2 gminach);

- nieprzestrzeganie przepisów Ordynacji podatkowej przy udzielaniu ulg w zapłacie poszczególnych podatków lokalnych (w szczególności obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego): podatku od nieruchomości (w 6 gminach), podatku rolnego (w 4 gminach), podatku leśnego (w 4 gminach), podatku od środków transportowych (w 1 gminie);

- nierozliczanie lub nieprawidłowe rozliczanie inkasentów z pobranych dochodów – w 4 gminach;

- niewłaściwe podejmowanie lub zaniechanie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wobec zalegających z zapłatą podatków i opłat lokalnych – w 18 gminach;

- niepobieranie lub pobieranie w nieprawidłowej wysokości odsetek od nieterminowych wpłat należności budżetowych, w tym nieprzerachowywanie dokonanych wpłat zaległości podatkowych na należność główną i odsetki za zwłokę – w 22 jednostkach kontrolowanych;

- nieprawidłowości przy rozliczaniu nadpłat – w 2 kontrolowanych gminach;

- nieprawidłowości przy pobieraniu opłaty za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oraz niewydawanie decyzji o wygaśnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadkach ustawowych – odpowiednio w 5 i 4 gminach;

- nieustalanie albo ustalanie lub pobieranie dochodów z majątku w sposób niezgodny z przepisami prawa bądź zawartymi umowami – w 26 jednostkach kontrolowanych;

- niepodejmowanie czynności zmierzających do wyegzekwowania dochodów niepodatkowych – w 10 jednostkach;

- nieprawidłowe umarzanie, odraczanie i rozkładanie na raty niepodatkowych należności budżetowych – w 2 gminach;

- dopuszczenie do przedawnienia niepodatkowych należności budżetowych – w 6 jednostkach kontrolowanych;

- nieprawidłowe wykazywanie w sprawozdaniach Rb-PDP skutków obniżenia górnych stawek podatkowych oraz udzielonych ulg, odroczeń, umorzeń i zwolnień, w tym mogące skutkować nieprawidłowym ustaleniem kwoty podstawowej części wyrównawczej subwencji ogólnej gmin – w 2 gminach;

- nieprawidłowości przy pobieraniu innych dochodów, w tym opłat lokalnych, opłaty skarbowej oraz innych opłat (np. renty planistycznej, opłaty adiacenckiej) lub ich niepobieranie – odpowiednio w 6, 1 i 10 jednostkach kontrolowanych;

- nieprawidłowe ustalanie cen za usługi użyteczności publicznej (dostawa wody, ciepła, odbiór odpadów komunalnych) – w 16 jednostkach kontrolowanych;

- nieegzekwowanie kar umownych za niedotrzymanie terminów realizacji robót, dostaw lub usług – w 1 kontrolowanej jednostce;

- nieprawidłowości w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w tym polegające na tym, iż pobierane opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie zapewniały sfinansowania funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami – w 11 gminach;

- brak uchwały regulującej zasady umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności cywilnoprawnych, o której mowa w art. 59 ust. 2 u.f.p. oraz zaniechanie umorzenia należności w przypadku braku możliwości jej wyegzekwowania i wystąpieniu przesłanek umorzenia – odpowiednio w 2 i 4 kontrolowanych jednostkach;

- nieprawidłowe ustalanie odpłatności za żywienie w stołówce szkolnej – w 2 kontrolowanych jednostkach.

 

Kontrola dochodów podatkowych w gminie Augustów wykazała, że podatnik nie złożył informacji na podatek od nieruchomości za grunty zajęte pod wydobycie kopalin w latach 2014-2016. W trakcie kontroli podatnik złożył informacje za poszczególne lata, na podstawie których organ podatkowy wydał decyzje określające wysokość podatku od nieruchomości za lata 2014-2016 na łączną kwotę 18.232 zł. W dniu 18 lipca 2016 r. podatnik dokonał wpłaty tej kwoty.

 

W gminie Grabowo nie wyegzekwowano w trzech przypadkach deklaracji na podatek od nieruchomości od jednostek organizacyjnych gminy. W trakcie kontroli jednostki złożyły stosowne deklaracje, wykazując podatek w wysokości: Ośrodek Pomocy Społecznej – 541 zł, Biblioteka Publiczna – 320 zł, Gminny Ośrodek Kultury – 2.073 zł. Z kolei w gminie Grajewo deklaracji nie złożył Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Grajewie. Podatek z niej wynikający powinien wynosić 10.049 zł.

 

Z okazanej przez Urząd Gminy Krypno dokumentacji geodezyjnej wynikało, że podatnik posiada grunty rolne o pow. 200,8394 ha posiadające klasę bonitacji V i VI, zatem bezwarunkowo korzystające ze zwolnienia z podatku rolnego. Skutkiem nieprawidłowości było zawyżenie podatku o kwotę 5.979,27 zł.

 

Podczas kontroli w gminie Choroszcz ustalono, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą w zakresie świadczeń usług zdrowotnych zaniżył deklarowany podatek od nieruchomości o kwotę 132.747,17 zł. Wynikało to z opodatkowania gruntów o powierzchni 51.376 m2 stawką przewidzianą dla kategorii gruntów określonych jako pozostałe, a także wykazania jako zwolnionych z podatku gruntów i budynków wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków. Podatnik zadeklarował jako zwolnione 105.430 m2 gruntów, podczas gdy decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Białymstoku wpisano do rejestru zabytków jedynie budynki, natomiast co do gruntów decyzja określa „granice strefy ochrony konserwatorskiej”, co nie jest równoznaczne z wpisaniem ich do rejestru zabytków.

 

W Urzędzie Miejskim w Michałowie przedsiębiorca w złożonej deklaracji podatkowej ujawnił m.in. 383 m2 budynków opodatkowanych stawką przewidzianą dla kategorii budynki pozostałe. Oznacza to, iż podatek za przedmiotowe budynki został zaniżony o kwotę 5.351,51 zł. Odnośnie innego podatnika w tej gminie stwierdzono nieujawnienie do opodatkowania trzech działek gruntu powodujące w efekcie zaniżenie deklarowanego podatku o kwotę 1.858,14 zł,

 

W gminie Płaska badanie opodatkowania nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą przez przedsiębiorców, którzy rozpoczęli działalność w 2015 r. wykazało 2 przypadki nieopodatkowania podatkiem od nieruchomości. Było to spowodowane m.in. niewywiązywaniem się podatników z obowiązku złożenia informacji podatkowej. Zaniżenie dochodów z tego tytułu wyniosło 2.685 zł. W trakcie kontroli przedsiębiorcy złożyli brakujące informacje, organ podatkowy ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w drodze decyzji oraz dokonał przypisu podatku.

 

W gminie Nowinka właściciel nieruchomości, na której od dnia 8 marca 2013 r. prowadzona jest działalność gospodarcza w zakresie produkcji mebli kuchennych, do dnia kontroli nie był opodatkowany. W trakcie kontroli podatnik złożył informację, zaś organ podatkowy wydał decyzje ustalające wymiar podatku od nieruchomości za lata 2013-2016, w łącznej kwocie 3.259 zł. Poza tym podatnicy podatku od środków transportowych w złożonych deklaracjach wykazywali nieprawidłowe dane dotyczące parametrów posiadanych pojazdów, co zaniżyło deklarowany podatek o kwotę 3.773 zł. Do końca kontroli 6 podatników złożyło korekty deklaracji, z których wynikał przypis podatku w kwocie 3.269 zł. Nadto, jeden z inkasentów poboru opłaty miejscowej pobierał ją także od osób przebywających w miejscowości turystycznej tylko jedną dobę, wbrew art. 17 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Bezpodstawnie pobrano opłatę w 29 przypadkach w łącznej kwocie 200 zł, od czego inkasent otrzymał prowizję w wysokości 40 zł.

 

Badanie prawidłowości naliczania prowizji inkasentom opłaty miejscowej w gminie Płaska pozwoliło stwierdzić, iż dwóch inkasentów dokonywało wpłat zainkasowanej opłaty po terminie określonym uchwałą Rady Gminy Płaska, zgodnie z którą inkasentom opłaty miejscowej przysługuje wynagrodzenie w wysokości 20% zainkasowanych i terminowo odprowadzonych opłat. Nienależnie wypłacone, w kontekście niedotrzymania terminu wpłaty zainkasowanych opłat, wynagrodzenie za inkaso wynosiło 444,90 zł.

Wnioskowano o prawidłowe naliczanie wynagrodzenia inkasentom opłaty miejscowej.

 

Badanie prawidłowości zapisów dokonanych na kontach podatników pozwoliło ustalić, iż w Urzędzie Gminy Płaska księgowania operacji wpłat dziewięciu rat podatku od nieruchomości w łącznej kwocie 98.013 zł jednostka dokonała w oparciu o dowody PK (polecenie księgowania), czym naruszono m.in. zasady wynikające z treści § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie zasad rachunkowości… w zakresie dowodów, które mogą być podstawą zapisów dokumentujących wygaszenie zobowiązania podatkowego.

Wnioskowano o zaprzestanie stosowania dowodów PK jako udokumentowania wygaśnięcia zobowiązań podatkowych.

 

Kontrola dochodów z podatków lokalnych w Urzędzie Miejskim w Wasilkowie wykazała szereg nieprawidłowości polegających m.in. na niewykazaniu do opodatkowania budowli związanych z działalnością gospodarczą, a także innego rodzaju niezgodnościami między danymi deklaracji i informacji a ewidencją geodezyjną. Posiłkując się danymi z witryn internetowych „geoportal2” i „mapsgoogle.pl” kontrolujący ustalili duże prawdopodobieństwo posiadania budowli przez podatników, którzy ich nie wykazywali. Ogółem działania kontrolne doprowadziły do przypisania podatków łączną kwotę 33.494 zł oraz odpisania podatku na kwotę 9.179 zł podatnikom, którym były one zawyżone.

 

W gminie Narewka w niektórych przypadkach różnice pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji geodezyjnej a powierzchniami użytkowymi budynków wykazanymi w deklaracjach i informacjach wynosiły blisko 50%. Weryfikacja prawidłowości danych zawartych w deklaracjach podatkowych wykazała szereg rozbieżności w zakresie powierzchni i rodzaju gruntów. Przykładowo, w odniesieniu do jednego z podatników stwierdzono, iż w sytuacji, gdy faktycznie posiadane przez niego użytki rolne nie są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, podatek został zawyżony o około 20.135 zł, natomiast w przypadku opodatkowania całości gruntów pozostałych jako związanych/zajętych na działalność gospodarczą podatek powinien być wyższy o 27.555,63 zł. Kontrola wykazała ponadto, że jeden z podatników dzierżawi od gminy Narewka grunty o pow. 378.107 m2, które są sklasyfikowane: Tk – 376.007 m2, dr – 400 m2, Bz – 1.700 m2. Z aktów notarialnych wynika, że na gruntach znajduje się również infrastruktura kolejowa, w tym terminale przeładunkowe (budowle). W złożonej deklaracji podatnik wykazał jedynie grunty o pow. 378.107 m2 jako zwolnione z podatku, w nawiasie dopisując „infrastruktura kolejowa”, bez wskazania przesłanki zwolnienia. Z akt podatkowych nie wynika aby organ podatkowy wyjaśniał zasadność zastosowania zwolnienia. Opodatkowanie całej powierzchni oddanej w dzierżawę jako grunty pozostałe oznaczałoby powstanie dochodów w wysokości 134.053 zł rocznie, a jako związane z działalnością gospodarczą 314.067 zł. Wójt poinformował, iż wszczęto postępowania podatkowe w celu wyjaśnienia zaprezentowanych rozbieżności i nieprawidłowości w zakresie danych wykazanych w informacjach i deklaracjach podatkowych. Ponadto w gminie Narewka wystąpiły przypadki nieustalania należnych odsetek za zwłokę w regulowaniu zaległości podatkowych – w 2 przypadkach na łączną kwotę 7.986 zł.

 

W gminie Narew podatnik zadeklarował podatek za grunty za 11 miesięcy 2015 r., zamiast za 10 miesięcy. W wyniku kontroli organ podatkowy zawyżył podatek o 3.184 zł, które zostało rozliczone z podatnikiem. Kontrola poboru podatków w drodze inkasa wykazała natomiast tworzenie kopii pokwitowania wpłat dokonanych przez podatników bez zastosowania kalki lub druków samokopiujących – pokwitowania były każdorazowo wypisywane długopisem przez inkasenta. Nie było możliwości stwierdzenia czy jednakowe dane znajdują się na oryginałach pokwitowań wpłat znajdujących się u podatników oraz na ich kopiach dostarczonych przez inkasentów do Urzędu w celu rozliczenia się z pobranych podatków.

Do Wójta zwrócono się o bezwzględne zapewnienie sprawdzalności i prawidłowego wypełniania kwitariuszy, za pomocą których inkasenci dokonują poboru podatków.

 

W Urzędzie Miejskim w Lipsku stwierdzono, że na dzień 31 grudnia 2015 r. zaległość nieobjęta tytułami egzekucyjnymi z tytułu podatków lokalnych oraz opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wynosiła łącznie 11.997,69 zł, a w gminie Nowinka – 11.400,67 zł. Z kolei w gminie Grajewo nie objęto egzekucją należności z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 17.128 zł.

           

Weryfikując dane wykazane w sprawozdaniach Rb-27S i Rb-PDP gminy Narewka za 2015 r. w zakresie prawidłowości wykazania skutków obniżenia górnych stawek podatków oraz skutków udzielonych ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych w postaci odroczeń, umorzeń, zwolnień oraz zaniechania poboru ustalono, że:

a) zawyżono kwotę skutków obniżenia górnych stawek w podatku od nieruchomości od osób prawnych. W sprawozdaniu wykazano kwotę 765.328,71 zł, natomiast z dokumentów źródłowych wynika, że ich wysokość wynosi 398.592 zł,

b) zaniżono kwotę skutków zastosowania zwolnień wprowadzonych uchwałą Rady Gminy w podatku od nieruchomości od osób prawnych. W sprawozdaniu wykazano kwotę 119.793 zł, natomiast z dokumentów źródłowych wynika, że ich wysokość wynosi 547.492 zł.

Jednostka złożyła stosowne korekty sprawozdań.

 

Podczas kontroli w gminie Augustów stwierdzono należność w kwocie 355.800,75 zł z tytułu kary umownej od wykonawcy zamówienia zasądzoną wyrokiem z dnia 5 listopada 2012 r., która była przedmiotem bezskutecznej egzekucji komorniczej (zakończonej zawieszeniem postępowania postanowieniem z dnia 17 stycznia 2013 r.). Z chwilą wydania wyroku kara umowna przestała mieć charakter roszczenia spornego, a stała się przysądzoną należnością z tytułu dochodów budżetowych. Pomimo tego, w księgach rachunkowych gminy należność nadal utrzymywano nieprawidłowo na koncie 240, a w konsekwencji nie wykazywano jej w sprawozdaniach Rb-27S i Rb-N za 2015 rok. Skarbnik Gminy poinformowała, że nie posiada na piśmie wyroku sądowego. W wyniku czynności kontrolnych gmina Augustów w dniu 14 lipca 2016 r. złożyła do Sądu Okręgowego w Białymstoku wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania.

W zaleceniach pokontrolnych wskazano na konieczność przeksięgowania przedmiotowej należności z konta 240 na konto 221 oraz wykazywanie jej w sprawozdawczości.

 

Regulamin stołówki w Zespole Szkół Samorządowych w Nowogrodzie przewidywał odsetki za nieterminowo wnoszone opłaty za żywienie w wysokości 1 zł za każdy dzień opóźnienia. Odpowiadało to oprocentowaniu na poziomie ok. 553% w skali roku, co pozostawało w sprzeczności z przepisami art. 359 § 21 k.c., w brzmieniu obowiązującym do końca 2015 r., oraz art. 481 § 21 k.c. obowiązującego od 1 stycznia 2016 r. Maksymalne odsetki, które mogły być pobierane za dzień opóźnienia w zapłacie miesięcznej opłaty za żywienie mogły w latach 2014-2016 wynosić od 0,02 do 0,03 zł dziennie. W odpowiedzi na zalecenia pokontrolne wskazano, iż łączna kwota bezprawnie pobranych odsetek naliczonych według stawki 1 zł w latach 2014-2016 wyniosła 1.256,40 zł; zadeklarowano jednocześnie, iż w marcu 2017 r. zostanie ona zwrócona rodzicom. Przyjęcie stawki odsetek na poziomie 1 zł za każdy dzień opóźnienia stwierdzono także w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Hajnówce. Określono ją w umowie zawartej z podmiotem wynajmującym stołówkę. Maksymalne odsetki mogły w latach 2015-2016 wynosić od 0,07 zł do 0,10 zł dziennie. Kwoty naliczonych i pobranych od najemcy odsetek według stawki 1 zł za dzień opóźnienia wyniosły odpowiednio 137 zł w 2015 r. oraz 243 zł w 2016 r. Obliczone w trakcie kontroli przez głównego księgowego kwoty maksymalnych należnych odsetek mogły wynieść 21,10 zł w 2015 r. oraz 55,75 zł w 2016 r. Z naruszeniem przepisów k.c. naliczono i pobrano w latach 2015-2016 odsetki w łącznej wysokości 303,15 zł, które jak wynika z udzielonej odpowiedzi, zarachowano na poczet czynszu najemcy.

 

W Zespole Szkół Samorządowych w Nowogrodzie pomimo, iż cennik korzystania z usług hali sportowej wyłączał możliwość stosowania cen ulgowych i indywidualnie negocjowanych za najem dla podmiotów niebędących mieszkańcami gminy Nowogród lub nie organizujących treningów w ramach obozów sportowych, jednemu z kontrahentów ustalano indywidualną stawkę najmu w wysokości 20 zł (łącznie 40 zł za 2 sale), podczas gdy zgodnie z cennikiem odpłatność powinna wynosić 55 zł za obie sale. W wyniku zaniżenia kwoty należnych opłat nie pobrano należnych dochodów w łącznej wysokości 1.195 zł za lata 2014-2016. Na skutek wydanych zaleceń Dyrektor wystąpił do najemcy o wpłatę zaniżonego czynszu.

 

W Zespole Szkół w Suchowoli dyrektor zawarł z nauczycielem umowę najmu mieszkania zakładowego ustalając czynsz na poziomie właściwym dla lokali użytkowych według uchwały Zarządu Powiatu Sokólskiego, a ponadto doliczając do niego podatek VAT, pomimo, że usługi w zakresie wynajmowania lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym wyłącznie na cele mieszkaniowe korzystają ze zwolnienia. Jednostka poinformowała, iż wystąpiła o interpretację indywidualną w zakresie VAT od czynszu najmu.

 

Trzy umowy zawarte przez gminę Grabowo w latach 2001-2002 na czas nieokreślony, na podstawie których wynajmowane są lokale w budynku po byłym „ośrodku zdrowia” zawierały postanowienia, iż czynsz obejmuje także koszty bieżące utrzymania lokalu to jest: woda, ścieki, energia elektryczna i ogrzewanie lokalu. Umowy nie określały zatem w praktyce stawki czynszu rozumianej jako należność gminy za prawo korzystania przez najemcę z lokalu, jak to wynika z art. 659 § 1 k.c. Przyjęta konstrukcja umów powodowała, że wysokość czynszu zależała od wartości mediów zużytych przez najemcę.

         Zwrócono się o odpowiednie zmodyfikowanie umów z najemcami lokali użytkowych w ten sposób, by określały one odrębnie kwotę czynszu najmu i zasady jego waloryzacji, a odrębnie zasady wnoszenia odpłatności za media dostarczane przez gminę do lokali, odnoszące się do rzeczywistych kosztów zakupu lub wytworzenia.

 

W stosunku do najemcy lokalu mieszkalnego w gminie Suwałki, pomimo ustalenia przez Wójta zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2013 r. bazowej stawki czynszu w wysokości 2,50 zł za 1m2 lokalu, obciążenia stawką czynszu określoną zarządzeniem dokonano dopiero od dnia 1 sierpnia 2015 r., tj. z 22-miesięcznym opóźnieniem (przy uwzględnieniu trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia dotychczasowej wysokości czynszu). W wyniku zaniechania zastosowania postanowień zarządzenia przez okres 22 miesięcy czynsz stanowił 22,87 zł miesięcznie, zamiast kwoty 99,53 zł. Powyższe spowodowało uszczupleniem dochodów budżetowych na łączną sumę 1.686,52 zł.

 

W wyniku kontroli dochodów z gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy Nowy Dwór stwierdzono, że najemcy 6 lokali mieszkalnych zostali przez gminę zwolnieni z obowiązku miesięcznych opłat czynszu najmu w zamian za ponoszenie wszelkich kosztów napraw i remontów. Ustalona podczas kontroli stawka czynszu najmu za lokale znajdujące się w zasobie (zgodnie z zarządzeniami Wójta), z uwzględnieniem wszystkich czynników podwyższających i obniżających, wynosiła do 31 grudnia 2015 r. 0,65 zł/m2 a od 1 stycznia 2016 r. – 0,74 zł/m2. Przy zastosowaniu stawki 0,65 zł/m2 daje to roczne należności w kwocie 2.293,98 zł, a przy stawce 0,74 zł – 2.611,61 zł.

Wójta zobowiązano do określenia w umowach z lokatorami wysokości czynszu, przypisywanie wynikającego z umów czynszu jako należności w księgach Urzędu, dokumentowanie nakładów poniesionych przez najemców na lokale w zakresie, w jakim dotyczą one sfinansowania robót obciążających gminę jako wynajmującego, stosownie do przepisów ustawy o ochronie praw lokatorów… oraz zaliczanie ich wartości na poczet należnego czynszu.

 

We wszystkich umowach najmu lokali socjalnych w gminie Nowinka zastosowano stawki czynszu zawyżone w świetle art. 23 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów... Suma nadpłaconego przez najemców czynszu za najem 3 lokali socjalnych za lata 2013-2016 stanowiła kwotę 10.019,99 zł. Nieprawidłowe ustalenie wysokości czynszu stwierdzono także w przypadku dwóch umów najmu lokali mieszkalnych. Przeliczenie czynszu od czerwca 2013 r. do czasu kontroli wykazało z kolei zaniżenie czynszu z powodu niewłaściwej stawki o łączną kwotę 1.118,48 zł. Nieprawidłowe ustalenie stawki czynszu ustalono również za pomieszczenia przynależne do lokalu – za okres od maja 2015 r. do końca 2016 r. kwota zaniżenia czynszu z tego tytułu wynosiła 725,20 zł. Podobnie, w gminie Knyszyn, posiadającej w swoim zasobie mieszkaniowym 3 lokale socjalne, w umowach zastosowano niewłaściwe stawki czynszu w świetle przywołanego art. 23 ust. 4 ustawy. Suma nadpłaconego czynszu za najem lokali socjalnych wyniosła w okresie od lutego 2012 r. do końca 2016 r. kwotę 9.515,52 zł.

 

Gmina Narew w 2015 r. uzyskała dochody z opłat za gospodarowanie odpadami w wysokości 231.368,77 zł, na plan 219.000 zł (należności pozostałe do zapłaty na koniec 2015 r. wynosiły 22.634,83 zł, w tym zaległości 12.940,30 zł). Natomiast wydatki na zadania wynikające z art. 6r ust. 2-2c ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowiły kwotę 357.553,63 zł. Ujemna różnica między dochodami z opłat a wydatkami na funkcjonowanie systemu gospodarki odpadami wyniosła 126.184,86 zł, co odpowiada sfinansowaniu wskazanych kosztów opłatami na poziomie zaledwie 64,7%. W odpowiedzi na zalecenia Wójt zadeklarował, iż zostanie złożony projekt uchwały do rady gminy o podwyższenie stawki za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z kolei w gminie Choroszcz dochody z opłat za gospodarowanie odpadami w 2015 r. wyniosły ogółem 683.889,73 zł (przy należnościach wynoszących 7.740 zł), a wydatki związane z funkcjonowaniem systemu gospodarki odpadami zamknęły się sumą 735.579,45 zł. Za 2015 r. powstała więc nadwyżka wydatków na funkcjonowanie systemu nad dochodami z opłat w wysokości 57.490,72 zł, której nie da się uzasadnić niską ściągalnością opłat. Dochody z opłat pokryły w 2015 r. około 92% kosztów funkcjonowania systemu. Z kolei w 2016 r. gmina uzyskała dochody z opłat za gospodarowanie odpadami w wysokości 694.894,12 zł, na plan 700.000 zł, natomiast w zakresie wydatków w uchwale budżetowej na 2016 r. zaplanowano, po zmianach, kwotę 963.321 zł. Wykonane w 2016 r. wydatki na te cele wyniosły według sprawozdawczości 828.253,71 zł. Ujemna różnica między dochodami z opłat a wydatkami na funkcjonowanie systemu gospodarki odpadami wyniosła zatem za 2016 r. 133.359,59 zł, co odpowiada sfinansowaniu wskazanych kosztów opłatami na poziomie 83,9%.

Zalecono podjęcie działań w celu zapewnienia finansowania kosztów funkcjonowania systemu dochodami z opłat.

 

W gminie Nowy Dwór wydatki związane z funkcjonowaniem systemu gospodarki odpadami wyniosły w 2015 r. 232.951,20 zł i były wyższe od dochodów z opłat za gospodarowanie odpadami o 47.017,80 zł. Jak wynika z ustaleń kontroli, przyczyną powstania tej nadwyżki nie było błędne skalkulowanie stawki opłaty, która powinna pokrywać koszty funkcjonowania systemu stosownie do art. 6r ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości…, a brak należytych działań windykacyjnych, o czym świadczy kwota zaległości na koniec roku wynosząca 72.765,10 zł.

         Wnioskowano o podejmowanie należytych działań windykacyjnych w stosunku do osób zobowiązanych do wniesienia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

 

Badanie prawidłowości przeznaczenia w gminie Augustów środków uzyskanych z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi w 2015 r. wykazało, iż w sprawozdaniu Rb-28S za 2015 r. w rozdziale 90002 kwota wydatków wynosiła 437.933,47 zł. Faktycznie poniesione wydatki związane z pokrywaniem kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami powinny być większe o kwotę 68.000 zł dotyczącą wynagrodzeń oraz pochodnych od wynagrodzeń pracowników Urzędu zajmujących się obsługą systemu. Niewłaściwe sklasyfikowanie tych wydatków, poprzez pominięcie ich w rozdziale 90002, znacząco zniekształciło dane sprawozdawcze w zakresie stosunku dochodów z opłat za gospodarowanie odpadami do wydatków na funkcjonowanie systemu, sugerując nieprawidłowość polegającą na przeznaczaniu znaczącej kwoty dochodów z opłat na cele nieprzewidziane ustawą. Dochody wykazano w kwocie 515.847,78 zł a wydatki w kwocie 437.933,47 zł zamiast 505.933,47 zł.

Do Wójta zwrócono się o klasyfikowanie w rozdziale 90002 wydatków na wynagrodzenia pracowników stanowiących koszty administracyjnej obsługi systemu gospodarowania odpadami.

 

W Gminnym Przedszkolu w Michałowie stwierdzono, że wydatki na żywienie dzieci są istotnie niższe od kwoty pobranej z opłat za żywienie. Wydatki w par. 4220 ukształtowały się w 2015 r. na poziomie 63.378,19 zł, zaś wpłaty za żywienie z przeznaczeniem na „wsad do kotła” pobrano w tym okresie w wysokości 71.529,40 zł. Z ustaleń kontroli wynika zatem, że część wpłat na żywienie wynosząca 6.875,83 zł została przeznaczona na inne cele niż zakup artykułów żywnościowych wbrew art. 67a ust. 4 ustawy o systemie oświaty. Faktyczny koszt zakupu artykułów żywnościowych do przygotowania posiłków w 2015 r. wynosił 4,02 zł, podczas gdy opłata za dzienne żywienie w Przedszkolu była pobierana w wysokości 4,40 zł. Większy kwotowo wymiar miała analogiczna nieprawidłowość stwierdzona w Zespole Szkół Samorządowych w Nowogrodzie. Pobierano od uczniów opłatę za obiady w wysokości 3 zł. Analiza wydatków na zakup artykułów żywnościowych ujętych w par. 4220 wykazała, iż jednostkowy koszt wydanego obiadu dla ucznia, liczony jako obejmujący wyłącznie koszt „wsadu do kotła”, powinien stanowić ok. 1,89 zł. Z tytułu różnicy między pobieraną opłatą za obiad a kosztem „wsadu do kotła” pozyskano w 2015 r. kwotę 32.871,83 zł, które to środki nie zostały wykorzystane na wydatki związane z zakupem artykułów żywnościowych. Analiza tego zagadnienia za 2016 r. ujawniła, że z opłat za obiady na wydatki związane z zakupem artykułów żywnościowych nie została przeznaczona kwota 13.360,67 zł.

Dyrektorom zalecono przeznaczanie całości opłat pobranych za żywienie dzieci wyłącznie na zakup artykułów żywnościowych, stosownie do art. 67a ust. 4 ustawy o systemie oświaty.

 

W zakresie dochodów z opłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu stwierdzono, iż w gminie Suwałki trzech przedsiębiorców nie wniosło należnych za 2015 r. opłat we właściwych wysokościach – łączne zaniżenie dochodów z tego tytułu stanowiło kwotę 992,06 zł. Należne sumy zostały uiszczone przez przedsiębiorców w trakcie kontroli. W przypadku sześciu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w gminie Nowinka nie dokonano zwrotu części opłat wniesionych przez czterech przedsiębiorców w kwocie zawyżonej względem faktycznego okresu ważności zezwoleń, liczonego do czasu ich przedterminowego wygaśnięcia, łącznie o 1.004,97 zł. Wskazana suma została zwrócona przedsiębiorcom na skutek wydanych zaleceń pokontrolnych. W gminie Grajewo w jednym przypadku opłata za zezwolenie na sprzedaż alkoholu została zaniżona o 27 zł, natomiast w drugim, który miał miejsce w 2016 r., przedsiębiorca wniósł opłatę po terminie. Zgodnie z obowiązującymi od 1 stycznia 2016 r. przepisami przedsiębiorca chcąc zachować zezwolenie, powinien wnieść do 1 marca 2016 r. ratę opłaty powiększoną o 30% tej opłaty, tj. o kwotę 157,50 zł. W trakcie kontroli korzystający z zezwolenia dokonał wpłaty kwoty 157,50 zł stanowiącej dodatkową 30%-ową opłatę od I raty na 2016 r. wniesionej po terminie oraz kwoty 27 zł odpowiadającej zaniżeniu opłaty za 2015 r. Podobnie, w gminie Płaska trzech przedsiębiorców wniosło opłaty w nieprawidłowych wysokościach, w wyniku czego w 2015 r. zaniżenie dochodów z opłaty wyniosło 616,44 zł. Wójt poinformował, że podejmie działania w celu wyegzekwowania tej kwoty.

 

W księgach Przedszkola w Wasilkowie na dzień 31 grudnia 2015 r. występowały należności w łącznej kwocie 10.274,38 zł dotyczące nieuregulowanych opłat za żywienie dzieci (9.812,38 zł) oraz nieuregulowanych opłat z tytułu tzw. narzutu doliczanego za korzystanie z wyżywienia przez pracowników (462 zł). Ponadto na koniec 2015 r. występowały należności w kwocie 9.790 zł dotyczące nieuregulowanych opłat stałych za pobyt dzieci w Przedszkolu. Stwierdzono brak należytych działań windykacyjnych w stosunku do wyżej wymienionych zaległości, a także brak działań w celu ich formalnego umorzenia. Ze sporządzonych na potrzeby kontroli zestawień wynika, że zaległości, wobec których upłynął okres przedawnienia stanowiły łączną kwotę 10.068,83 zł, w tym z tytułu opłaty stałej – 6.991 zł i opłat za żywienie – 3.077,83 zł. Zaległości na kwotę 462 zł dotyczyły „narzutu” naliczanego dla pracowników Przedszkola korzystających z obiadów, wynoszącego 0,60 zł. Dyrektor Przedszkola wskazała, że nieterminowe opłaty za żywienie dotyczą niewielkiej ilości pracowników, którzy znajdują się w trudnej sytuacji życiowej; opłaty są uiszczane przez nich w pierwszym możliwym terminie. Należy zauważyć, iż pomimo, że kwota zaległości nie jest zbyt znacząca, to dotyczy łącznie aż 298 obiadów, które wydane były pracownikom Przedszkola mimo nieuiszczenia należnej opłaty. Przedszkole nie jest jednostką, która ma obowiązek zapewniać wyżywienie jej pracownikom, zatem wydawanie ich mimo niepłacenia należności należy uznać za niemające uzasadnienia w obowiązujących przepisach.

Do Dyrektora Przedszkola zwrócono się o zapewnienie terminowego podejmowania czynności egzekucyjnych wobec dłużników, zaniechanie umożliwiania pracownikom Przedszkola korzystania z wyżywienia w sytuacji niewniesienia przez nich należnej opłaty za dany okres, a także podjęcie działań w celu umorzenia przez Burmistrza przedawnionych należności z tytułu opłat za pobyt dzieci w Przedszkolu i za żywienie w trybie określonym uchwałą Rady Miejskiej, mając na względzie brak możliwości wyegzekwowania większości z nich.

 

Jeden z najemców lokali mieszkalnych w gminie Szepietowo zalegał z opłatami czynszu w kwocie 4.336,39 zł oraz odsetek za opóźnienie w zapłacie w kwocie 472,06 zł za okres od grudnia 2013 r. do 31 grudnia 2015 r. Czynności dotyczące wyegzekwowania należności od najemcy ograniczono do czasu kontroli tylko do wezwań do zapłaty, mimo zbliżającego się upływu okresu przedawnienia.

Zalecono niezwłoczne rozpoczęcie działań egzekucyjnych.

 

Kontrola wykazała, iż Gmina Wasilków nie wszczęła postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem na podstawie decyzji z dnia 21 sierpnia 2014 r., w wyniku której działki położone w obrębie Dąbrówki zostały podzielone odpowiednio na 7 i 6 działek. Stwierdzono natomiast, że postępowanie wszczęto i ustalono opłatę w wysokości 4.063,50 zł za porównywalny podział każdej z 2 działek na 7 działek w obrębie Osowicze, dokonany decyzją z 2 czerwca 2014 r. Podobnie, za dokonany podział innej działki na 7 działek w obrębie Osowicze, również w 2014 r., ustalono opłatę adiacencką w wysokości 3.922,20 zł. Poinformowano Izbę, iż do końca października 2016 r. będzie zlecona wycena działek.

 

W gminie Szepietowo decyzją byłego Burmistrza o zatwierdzeniu podziału nieruchomości z dnia 4 grudnia 2013 r. (która uprawomocniła się 19 grudnia 2013 r.) zatwierdzono projekt podziału nieruchomości o pow. 0,9210 ha na 17 działek budowlanych oraz dwie działki przeznaczone na projektowane drogi publiczne. Nie stwierdzono podjęcia działań w celu ustalenia ewentualnej opłaty adiacenckiej, mimo upływu okresu 2 lat i 10 miesięcy od dokonania podziału i znacznego prawdopodobieństwa wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego podziałem, wynikającego z przedmiotu decyzji.

         Burmistrzowi zalecono niezwłoczne podejmowanie działań w celu ustalenia opłat adiacenckich z tytułu podziału nieruchomości.

 

W gminie Narewka stawka opłaty adiacenckiej, według uchwały Rady Gminy z dnia 21 czerwca 2004 r., wynosi 50% różnicy pomiędzy wartością nieruchomości przed podziałem a wartością nieruchomości po dokonanym podziale, podczas gdy wysokość stawki opłaty adiacenckiej z tego tytułu od 22 października 2007 r. może wynosić zgodnie z ustawą maksymalnie 30%. Mając na uwadze postanowienia art. 98a ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami – zgodnie z którymi ustalenie opłaty adiacenckiej może nastąpić, jeżeli w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne, obowiązywała uchwała rady gminy ustalająca stawkę, a także, iż do ustalenia opłaty adiacenckiej przyjmuje się stawkę procentową obowiązującą w dniu, w którym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale nieruchomości stało się prawomocne – wszelkie zlecenia w sprawie sporządzenia operatów szacunkowych dla ustalenia opłaty adiacenckiej wynikającej z podziału nieruchomości były od 22 października 2007 r. bezcelowe, ponieważ nie mogły prowadzić do skutecznego ustalenia opłaty ze względu na brak stawki zgodnej z przepisami ustawy.

Wójtowi zalecono opracowanie i przedłożenie Radzie Gminy projektu zmiany uchwały w sprawie stawki opłaty adiacenckiej, ustalającej stawkę opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem na poziomie nie wyższym niż 30%.

 

Analiza dochodów z opłaty planistycznej w gminie Narewka wykazała, że w 2014 r. przekazano 10 kompletów dokumentacji rzeczoznawcy majątkowemu, w celu opracowania operatów szacunkowych na potrzeby naliczenia opłaty planistycznej. Według umowy zawartej 7 kwietnia 2014 r. sporządzenie operatów powinno nastąpić w ciągu 40 dni od otrzymania zlecenia, zaś umowę zawarto do 31 grudnia 2014 r. Do zakończenia kontroli Urząd nie otrzymał operatów szacunkowych, co uniemożliwiało wszczęcie postępowań mających na celu ustalenie opłaty. W związku ze stanem faktycznym wskazującym ewidentnie na odstąpienie przez wykonawcę od umowy należało naliczyć karę umowną (wg obliczeń kontroli w kwocie 1.426,80 zł). Analogicznie w odniesieniu do operatów szacunkowych zleconych na potrzeby opłaty adiacenckiej ten sam rzeczoznawca nie sporządził 6 operatów. Zgodnie z umową kara za odstąpienie od umowy wynosi w tym wypadku 634,68 zł. W przypadku 4 operatów dotyczących opłaty adiacenckiej stwierdzono sporządzenie ich z opóźnieniem wynoszącym 4 dni w stosunku do umowy. Należna kara powinna wynosić 84,62 zł. Kara nie została naliczona. W przypadku 3 zbytych nieruchomości, dla których zmiany planu zagospodarowania przestrzennego dokonano w 2011 r., możliwość ustalenia opłaty planistycznej przedawniła się w czerwcu i lipcu 2016 r. Stan ten został spowodowany niesporządzeniem operatów szacunkowych przez rzeczoznawcę. W odpowiedzi o sposobie wykonania zaleceń Wójt poinformował o naliczeniu rzeczoznawcy majątkowemu kar umownych w zaprezentowanej wyżej wysokości.

 

W powiecie augustowskim zawyżono opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa w prawo własności o 60.000 zł. Jako podstawę ustalenia opłaty przyjęto różnicę między wartością prawa własności a wartością prawa użytkowania wieczystego na poziomie 400.830 zł (wskazując w decyzji, że wartość poszczególnych praw to odpowiednio 830.910 zł i 490.080 zł). Różnica między wartością praw wynosiła faktycznie 340.830 zł – wartości poszczególnych praw wskazano w tej wysokości w operacie szacunkowym. Nieprawidłowość wynikła z błędu rachunkowego rzeczoznawcy majątkowego w treści wyciągu z operatu szacunkowego (podano w nim różnicę przyjętą następnie w decyzji). W wyniku kontroli dokonano zmiany decyzji poprzez zmniejszenie opłaty dla nabywcy o 60.000 zł. Poza tym, we wszystkich zbadanych decyzjach o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa w prawo własności, kwotę opłaty bezpodstawne wyliczano przy uwzględnieniu przypadającej na dany rok opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. W przypadku, gdy w chwili wydania decyzji opłata za użytkowanie wieczyste była już wniesiona, w decyzji pomniejszano opłatę z tytułu przekształcenia, zaś w przypadkach, gdy opłata za użytkowanie wieczyste nie była jeszcze wniesiona – zwiększano opłatę z tytułu przekształcenia o należną na dany rok opłatę z tytułu użytkowania wieczystego. Powyższe, naruszało ogólną regulację zawartą w art. 71 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, według której w razie wygaśnięcia użytkowania wieczystego opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego za rok, w którym prawo wygasło, podlega zmniejszeniu proporcjonalnie do czasu trwania użytkowania wieczystego w tym roku.

         Zwrócono się o zaprzestanie uwzględniania w decyzjach w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności rozliczeń z tytułu opłaty za użytkowanie wieczyste przekształcanej nieruchomości, należnej za rok, w którym dokonywane jest przekształcenie.

 

Podczas badania dochodów z opłat za użytkowanie wieczyste w gminie Knyszyn nie okazano dokumentacji (aktów notarialnych, decyzji), na podstawie której naliczono opłaty roczne dla użytkowników. Stwierdzono ponadto, iż co najmniej od połowy lat 90-tych XX wieku nie przeprowadzono aktualizacji opłat. Poza tym, w 2012 i 2015 r. dokonano wyksięgowania należności „nieściągalnych” (przedawnionych) z tytułu użytkowania wieczystego, przy braku uprzedniego podjęcia przepisanych prawem działań egzekucyjnych. W ten sposób usunięto z ksiąg należności w łącznej wysokości 2.414,98 zł.

         Do Burmistrza wnioskowano o niezwłoczne przeprowadzenie aktualizacji opłat rocznych za użytkowanie wieczyste nieruchomości, terminowe podejmowanie czynności egzekucyjnych wobec zobowiązanych do wniesienia opłat oraz zaprzestanie usuwania z ksiąg rachunkowych należności z tytułu użytkowania wieczystego, które nie zostały formalnie umorzone.

 

W gminie Nowy Dwór zaktualizowaną w 2012 r. opłatę za użytkowanie wieczyste za 2013 r. powiększono o koszty sporządzenia operatu szacunkowego. Opłaty w 2013 r. zwiększono każdemu użytkownikowi o 369 zł. Łącznie nienależnie pobrano od 7 użytkowników wieczystych opłatę w wysokości 2.583 zł. Poinformowano, iż bezpodstawnie pobrane opłaty zostaną zaliczone użytkownikom na poczet należnej opłaty na rok następny.

 

W gminie Nowogród stwierdzono cztery przypadki błędnego ustalenia wysokości opłat za użytkowanie wieczyste po aktualizacji dokonanej od 2013 r. Dotyczyło to sytuacji, w których zaktualizowana wysokość opłaty rocznej przewyższała ponad dwukrotnie wysokość dotychczasowej opłaty. Od użytkowników wieczystych pobierano bowiem od 2013 r. opłatę w pełnej wysokości wynikającej z aktualizacji, wbrew art. 77 ust. 2a ustawy o gospodarce nieruchomościami. W latach 2013-2014 pobrano opłaty w wysokości zawyżonej łącznie o 650,60 zł.

Wnioskowano o dokonanie analizy wszystkich tego typu decyzji aktualizujących opłaty za użytkowanie wieczyste od 2013 r. pod kątem poprawności ich pobierania w latach 2013-2014 oraz poinformowanie o skutkach finansowych przeprowadzonej analizy w odpowiedzi o sposobie wykonania zaleceń pokontrolnych.

 

W gminie Płaska stosowano niewłaściwą stawki procentową opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntów przeznaczonych pod tereny istniejących usług turystycznych – w wysokości 3% wartości gruntu. Od 2004 r. wysokość stawki procentowej opłat rocznych za nieruchomości przeznaczone na działalność turystyczną wynosi 2% ceny. Tryb zmiany stawki określa art. 221 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W kontrolowanej jednostce nie zastosowano tych przepisów, w związku z czym opłatę roczną pobierano w wysokości sprzecznej z prawem (zawyżonej względem przepisów ustawy). Przyjmując okres od ostatniej aktualizacji opłaty rocznej, ustalającej stawkę obowiązującą od 2008 r., w latach 2008-2015 opłata roczna za użytkowanie wieczyste gruntów została zawyżona łącznie o kwotę 21.944 zł.

Wójtowi rekomendowano ustalenie tej stawki na poziomie 2% wartości gruntu, a także dokonanie zwrotu kwoty 21.944 zł odpowiadającej zawyżeniu opłat rocznych pobieranych od 2008 r.

 

Badając prawidłowość procedury sprzedaży nieruchomości w gminie Nowy Dwór stwierdzono, że cena wywoławcza 2 zbywanych nieruchomości wynosiła 24.828 zł (razem 49.656 zł). Ich nabywcy zaoferowali postąpienie w wysokości 500 zł (2 x 250 zł) i nabyli te nieruchomości za łączną kwotę 50.156 zł. Nabywcy w dniu 12 października 2015 r. wpłacili kwotę 45.690 zł. Kwota nabycia nieruchomości stanowiła 50.156 zł, a po odjęciu 4.966 zł wpłaconego wadium nabywcy powinni wpłacić 45.190 zł, czyli kwotę o 500 zł mniejszą niż uiścili w tym dniu. W wyniku kontroli gmina zwróciła nabywcom nadpłacone 500 zł.

 

Wójt Gminy Nowy Dwór zarządzeniem z 26 listopada 2015 r. rozłożył na raty zadłużenie w kwocie 4.548,68 zł za użytkowanie wieczyste na okres do 30 czerwca 2018 r. Zgodnie zaś z uchwałą Rady Gminy rozłożenie płatności na raty mogło nastąpić maksymalnie do 26 listopada 2016 r. Nadto, nie zastosowano sankcji przewidzianych uchwałą za zapłatę raty po terminie; w takim przypadku należność staje się wymagalna natychmiast wraz z odsetkami ustawowymi lub umownymi liczonymi od pierwszej daty wymagalności zobowiązania. Stwierdzono także, że dokonywane przez Wójta umorzenia oraz rozłożenia na raty następowały mimo braku wymaganych uchwałą Rady Gminy dokumentów potwierdzających sytuację ekonomiczną wnioskodawcy oraz przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (umorzono m.in. należności za energię cieplną na kwotę 6.146,60 zł).

Zwrócono się o rozkładanie na raty należności na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy oraz stosowne dokumentowanie przeprowadzenia wymaganego postępowania wyjaśniającego.

 

Powiat augustowski i gmina Nowogród nie posiadały uchwały określającej zasady umarzania, odraczania płatności i rozkładania na raty należności cywilnoprawnych.

W zaleceniach pokontrolnych wskazano na obowiązek przedłożenia organom stanowiącym projektów uchwał regulujących kwestie umarzania, odraczania i rozkładania na raty spłat należności cywilnoprawnych, stosownie do art. 59 ust. 2 o finansach publicznych.

 

W gminie Krypno przy kalkulacji kosztów stanowiących podstawę opracowania taryf za wodę i ścieki jako „raty kapitałowe ponad wartość amortyzacji” przyjmowano raty kredytów zaciągniętych na budowę przydomowych oczyszczalni ścieków oraz na sfinansowanie planowanego deficytu i spłatę wcześniej zaciągniętych kredytów. W wyniku kontroli stwierdzono, że koszty przyjęte do kalkulacji na 2016 r. powinny wynosić: woda 490.079 zł (zamiast 549.200 zł), ścieki 634.010 zł (zamiast 714.000 zł), a skalkulowane stawki: woda 1,79 zł za 1 m³ (zamiast 2,02 zł), ścieki 11,52 zł za 1 m³ (zamiast 13 zł). Odniesienie ceny wody obliczonej przy zastosowaniu prawidłowej kwoty kosztów do przewidywanej sprzedaży wody w 2016 r. wykazało, że przychody gminy z tego tytułu byłyby wyższe od rzeczywistych kosztów podlegających ujęciu przy kalkulacji o 59.800 zł netto.

Wnioskowano o prawidłowe uwzględnianie przy kalkulacji taryf poniesionych kosztów.

 

Przy kalkulacji taryf za odbiór ścieków w gminie Grabowo bezpodstawnie pominięto ujęte w ewidencji księgowej koszty, które według ustaleń kontroli wynosiły 164.327,77 zł; poza tym koszty przyjęte do kalkulacji taryf bezpodstawnie przyjmowano w kwocie powiększonej o podatek VAT, który nie stanowił kosztu. Zatwierdzone przez Radę Gminy taryfy za wodę (2,50 zł brutto) nie odpowiadały taryfom proponowanym przez Wójta we wniosku, w którym przewidziano bezpodstawnie trzy stawki za 1m3.: 2,09 zł – cena wynikająca z podzielenia sumy kosztów przez łączną ilość wydobytej wody, 3,31 zł – cena wynikająca z podzielenia sumy kosztów przez łączną ilość sprzedanej wody oraz 2,70 zł – średnia tych dwóch cen. Brak powiązania między stawką ujętą we wniosku (7,02 zł za 1m3) a stawką uchwaloną przez Radę Gminy wystąpił również w zakresie opłaty za odbiór ścieków, które na podstawie uchwały Rady Gminy wprowadzone zostały w dwóch wielkościach: 3,80 zł brutto – za odbiór 1 m3 ścieków komunalnych i 5 zł brutto za odbiór 1 m3 ścieków przemysłowych.

Do Wójta zwrócono się o wyeliminowanie nieprawidłowości w zakresie realizacji zadań gminy polegających na zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków wskazując szczegółowe rozwiązania w tym zakresie.

 

W gminie Grajewo straty wody w 2015 r. osiągnęły poziom 44,26% ogółu wydobytej wody, co odpowiadało wartości 469.638 zł netto. W 2014 r. straty wody wyniosły 48,72% wody wydobytej, co odpowiadało wartości 585.298 zł. Ponadto w gminie Kolno straty wody w 2015 r. osiągnęły poziom 32,07% ogółu pozyskanej wody (wartość według stosowanej ceny sprzedaży wody to 297.587 zł).

Zwrócono się o podjęcie skutecznych działań minimalizujących zjawisko strat wody z sieci.

        

W gminie Grajewo przyjęto regulację, iż nie nalicza się i nie pobiera odsetek za zwłokę od pozostałych należności budżetu wynikających z umów cywilnoprawnych do kwoty 10 zł. Powyższe skutkowało nieustaleniem przypadających gminie należności z tytułu odsetek w związku z nieuregulowaniem w terminie należności za wodę, jeżeli nie przekraczały one kwoty 10 zł. W trakcie kontroli dokonano naliczenia należnych jednostce odsetek w wysokości 657,63 zł, według stanu na dzień 31 grudnia 2015 r.

W zaleceniach pokontrolnych wnioskowano o usunięcie z regulacji wewnętrznych zapisu przewidującego zaniechanie naliczania i pobierania odsetek za zwłokę w zapłacie należności cywilnoprawnych jako sprzecznego m.in. z dyspozycją art. 42 ust. 5 ustawy o finansach publicznych.

 

5. W zakresie zaciągania zobowiązań i realizacji wydatków:

- przekroczenie upoważnienia do dokonywania wydatków budżetowych - w 5 kontrolowanych jednostkach;

- niezgodne z obowiązującymi przepisami ustalanie (w tym w regulacjach wewnętrznych) i wypłacanie wynagrodzeń dla pracowników, powodujące zarówno ich zawyżenie, jak i zaniżenie – w 28 jednostkach kontrolowanych;

- wypłacanie diet radnym niezgodnie z obwiązującymi przepisami, w tym wypłacanie ich mimo niezłożenia wymaganych oświadczeń – w 6 jednostkach;

- nieopracowanie programu rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii oraz dokonywanie wydatków na zadania nieobjęte programem profilaktyki – w 2 kontrolowanych jednostkach;

- nieprawidłowe zlecanie i rozliczanie kosztów podróży służbowych – w 20 jednostkach kontrolowanych;

- nieprawidłowe naliczanie odpisów na fundusz świadczeń socjalnych lub nieterminowe odprowadzanie środków finansowych na rachunek bankowy funduszu – w 16 jednostkach kontrolowanych;

- wykorzystanie środków ZFŚS niezgodnie z przepisami ustawy lub regulaminem – w 2 jednostkach objętych kontrolą;

- brak kontrasygnowania przez skarbników umów powodujących powstanie zobowiązań pieniężnych, świadczące jednocześnie o braku należytej kontroli wewnętrznej – w 6 kontrolowanych jednostkach;

- nieprawidłowości w zakresie ustalania i wypłaty jednorazowych dodatków uzupełniających dla nauczycieli oraz nieprawidłowe sporządzenie sprawozdania z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli, w tym mające wpływ na ustalenie wysokości kwoty podlegającej wypłacie w postaci jednorazowych dodatków uzupełniających nauczycieli – w 10 kontrolowanych jednostkach;

- nieprawidłowości związane z funduszem sołeckim – w 4 kontrolowanych gminach;

- nieprawidłowe (zawyżone) przydzielenie godzin ponadwymiarowych nauczycielowi zajmującemu stanowisko kierownicze – w 7 kontrolowanych jednostkach;

- zaniechanie wypłaty wynagrodzenia należnego za zrealizowane przez nauczyciela zajmującego kierownicze stanowisko godziny ponad obowiązujący go wymiar godzin zajęć – w 2 kontrolowanych jednostkach;

- niezgodne z prawem prowadzenie wspólnej działalności socjalnej – w 1 gminie;

- realizowanie wydatków budżetowych z naruszeniem podstawowej zasady gospodarki finansowej jednostek sektora finansów publicznych, iż wydatki publiczne powinny być ponoszone w sposób celowy i oszczędny, z uzyskaniem najlepszych efektów z danych nakładów – w 9 jednostkach kontrolowanych;

- zaciągnięcie zobowiązania pieniężnego bez określenia jego wysokości – w 3 kontrolowanych jednostkach.

 

W dwóch szkołach prowadzonych przez miasto Białystok – Szkole Podstawowej Nr 12 oraz VII Liceum Ogólnokształcącym – stwierdzono dokonywanie wydatków mimo braku limitów w planach finansowych. W SP Nr 12 przy braku aktualnych limitów dokonano wydatków na łączną kwotę 88.248,46 zł – jako przyczynę podano spóźnione dokonanie zmian w planie przez organ prowadzący w zakresie limitów na wynagrodzenia i pochodne. Z kolei w VII LO kontrola wykazała przekroczenie obowiązujących limitów wydatków na łączną kwotę 8.403,79 zł.

Dyrektorom zalecono ponoszenie wydatków do wysokości kwot ustalonych w planie finansowym.

 

W gminie Szepietowo dokonano wydatku w kwocie 8.000 zł mimo braku limitu w odpowiedniej podziałce klasyfikacji budżetowej. Przekroczenie związane było z zapłatą w dniu 28 grudnia 2015 r. ceny za nabycie nieruchomości. Cel wydatku przesądza o powinności zakwalifikowania go jako wydatku inwestycyjnego, a został on ujęty jako wydatek bieżący w par. 4300 „Zakup usług pozostałych”. W podziałkach klasyfikacji wydatków majątkowych gmina nie posiadała limitów – w par. 6050 limity były niewystarczające, z kolei par. 6060 „Wydatki na zakupy inwestycyjne jednostek budżetowych” w ogóle nie był przewidziany w treści uchwały budżetowej.

Zwrócono się o ponoszenie wydatków w graniach limitów określonych w odpowiedniej dla danego rodzaju wydatku podziałce klasyfikacji budżetowej planu finansowego.

 

Urząd Miejski w Wasilkowie dokonał nieplanowanego wydatku majątkowego; wydatek poniesiono w rozdz. 75023, par. 6060 w wysokości 8.678,88 zł, mimo, że jednostka nie planowała w uchwale budżetowej na 2015 r. żadnych wydatków w takiej podziałce klasyfikacyjnej. Na przekroczenie składało się opłacenie w dniu 30 grudnia 2015 r. faktury z dnia 21 grudnia 2015 r. Wydatki w rozdziale 75023 par. 6060 w kwocie 8.678,88 zł zostały zaplanowane zgodnie zarządzeniem Burmistrza Wasilkowa podpisanym dnia 31 grudnia 2015 r. (po poniesieniu wydatku) – z naruszeniem kompetencji Rady Miejskiej do dokonywania takich zmian w budżecie.

Wnioskowano o dokonywanie wydatków i zaciąganie zobowiązań do sfinansowania w danym roku wyłącznie w granicach limitów określonych planem finansowym Urzędu Miejskiego.

 

W zakresie wydatków na obsługę prawną Urzędu Miasta Łomża na podstawie umowy zawartej w dniu 24 lutego 2015 r. stwierdzono, że faktura za luty 2015 r. na kwotę 1.476 zł została zawyżona względem postanowień umowy o 553,50 zł. W odpowiedzi na zalecania pokontrolne poinformowano o wystąpieniu do wykonawcy o zwrot nadpłaconego wynagrodzenia.

 

Kontrola w Galerii im. Sleńdzińskich w Białymstoku wykazała, że ze środków ZFŚS sfinansowano 3 pracownikom część kosztów zakupu okularów korygujących wzrok w łącznej kwocie 750 zł – wbrew regulaminowi korzystania z Funduszu oraz przepisom rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe. W związku z ustaleniami kontroli w dniu 18 lutego 2016 r. przelano z rachunku bieżącego na rachunek ZFŚS kwotę 750 zł.

 

W szeregu jednostek kontrolowanych stwierdzono nieprawidłowe naliczenie odpisu na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych; w tym m.in.:

a) w Urzędzie Gminy Narew zaniżono odpis na 2015 r. o 4.488,76 zł,

b) w Urzędzie Gminy Kulesze Kościelne odpis na 2015 r. zaniżono o 3.281,79 zł,

c) w II LO w Augustowie odpis na 2015 r. został zawyżony o kwotę 1.467,60 zł,

d) w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Krypnie odpisu na 2015 r. zaniżono o 923,68 zł.

e) w Urzędzie Gminy Szepietowo zawyżono odpis na 2015 r. o 547,97 zł,

f) w Zespole Szkół Ogólnokształcących w Hajnówce zawyżono odpis na 2015 r. o 329,34 zł,

g) w VII LO w Białymstoku zawyżono odpis na 2015 r. o 191,54 zł.

Do kierowników jednostek zwrócono się o odpowiednie zwiększenie lub zmniejszenie odpisu na ZFŚS ustalonego na rok, w którym odbywała się kontrola. Stosowne działania zostały podjęte.

 

Miasto Białystok w dniu 15 marca 2013 r. zawarło umowę z firmą prawniczą o zastępstwo procesowe w sprawie o zapłatę kary umownej przez wykonawcę budowy stadionu miejskiego. Do umowy zawarto łącznie do dnia kontroli 4 aneksy. Analiza aneksu nr 4 z dnia 9 października 2015 r. – zawartego w związku z przewidywanym przedłużeniem postępowania sądowego wynikającym z wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie o zapłatę – wykazała, że kwota wynagrodzenia ryczałtowego firmy począwszy od 2016 r. nie została określona (nie stwierdzono jednocześnie, aby w 2016 r. do dnia zakończenia kontroli firma wystawiła jakąkolwiek fakturę z tytułu umowy o zastępstwo). Przedłużenie umowy z dnia 9 października 2015 r. nastąpiło zatem bez jednoczesnego określenia w jej treści wysokości wynagrodzenia należnego zleceniobiorcy począwszy od dnia 1 stycznia 2016 r., pomimo, iż strony zastrzegły jej odpłatność. Do końca kontroli nie uzyskano informacji o ustaleniu kwoty wynagrodzenia.

         Zwrócono się o przestrzeganie, aby wysokość wszystkich zaciąganych przez miasto zobowiązań o charakterze pieniężnym była określona w momencie podpisywania umowy.

 

W umowie zawartej 1 lipca 2015 r. przez Wójta Gminy Grajewo na wykonanie prac na działce nr 190 w m. Kurejwa nie określono wartości i zakresu rzeczowego (obmiarów) robót. Kwota wynagrodzenia za ich wykonanie wynosiła według faktury wystawionej przez wykonawcę 21.707,04 zł brutto. Umowa zawierała m.in. kontrasygnatę Skarbnika Gminy. Należy wskazać, że w świetle regulacji z art. 46 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym udzielenie kontrasygnaty przy braku wiedzy o kwocie zobowiązania wynikającego z czynności prawnej przeczy istocie tej instytucji, bowiem nie można ustalić w jakiej wysokości zobowiązania kontrasygnuje Skarbnik.

Wójtowi zalecono zaniechanie zawierania umów na wykonanie robót budowlanych, które nie określają w swej treści wysokości wynagrodzenia wykonawcy i dostatecznie dokładnego zakresu robót.

 

Kontrola dokumentacji dotyczącej zagospodarowania centrum wsi Dąbrowa-Dzięciel, za którą zapłacono 8.342,79 zł wykazała, że „zlecenie” z dnia 4 maja 2015 r. skierowane do wykonawcy przez Zastępcę Wójta Gminy Wysokie Mazowieckie nie zawierało wynagrodzenia wykonawcy, szczegółowego zakresu rzeczowego (wskazano jako przedmiot robót „zagospodarowanie terenu w miejscowości Dąbrowa-Dzięciel poprzez budowę altany i utwardzenie terenu”) oraz kontrasygnaty Skarbnika Gminy. Podano jedynie termin realizacji. Nieokreślenie wysokości wynagrodzenia nie pozwala m.in. na potwierdzenie prawidłowości zaciągnięcia zobowiązania w zakresie wymogu zgodności z planem finansowym.

Wnioskowano m.in. o określanie wysokości wynagrodzenia wykonawcy zlecanych robót budowlanych oraz szczegółowego zakresu i lokalizacji robót.

 

Podczas kontroli w Urzędzie Gminy Nowy Dwór stwierdzono, iż według arkusza organizacyjnego na rok szkolny 2015/2016 dyrektorowi Zespołu Szkół w Nowym Dworze Wójt przydzielił od 1 września 2015 r. tygodniowy obowiązkowy wymiar godzin zajęć w liczbie 4 godzin. Mając na uwadze zasady określone przez Radę Gminy ustalenie wymiaru godzin niższego niż 8 powinno mieć umocowanie po pierwsze w zleceniu przez organ prowadzący dyrektorowi dodatkowych prac, a po drugie we wniosku w sprawie zwolnienia złożonym przez dyrektora razem z projektem arkusza organizacyjnego. Wbrew treści arkusza organizacyjnego Wójt w trakcie kontroli wyjaśnił, że całkowicie zwolnił dyrektora z obowiązku realizacji zajęć. Całkowite zwolnienie przez Wójta z zajęć powinno w świetle art. 35 ust. 1 Karty Nauczyciela skutkować brakiem możliwości realizacji godzin ponadwymiarowych. Faktycznie zaś godziny ponadwymiarowe rozliczane przez dyrektora ZS wynosiły w roku szkolnym 2015/2016 od 11 do 20 godzin miesięcznie, czyli od około 3 do około 5 godzin tygodniowo. Stosowanie przez Wójta liczby godzin obowiązkowego wymiaru zamieszczonego w arkuszu organizacyjnym, czyli 4 godzin, powodowałoby realizację praktycznie wszystkich godzin dyrektora w roku szkolnym 2015/2016 w ramach obowiązującego pensum, a zatem bez dodatkowych wydatków z budżetu. Realia dotyczące konieczności nauczania przedmiotu podane przez Wójta w wyjaśnieniu oraz wynikające z list liczby realizowanych godzin ponadwymiarowych wskazują na brak zasadności rzekomego (bo niepotwierdzonego arkuszem organizacyjnym) całkowitego zwolnienia dyrektora ZS z realizacji wymiaru godzin w ramach pensum, bowiem mimo tego dyrektor realizuje i tak liczbę godzin zbliżoną do pensum, lecz za dodatkowym wynagrodzeniem.

Do Wójta zwrócono się m.in. o egzekwowanie od dyrektora realizacji liczby godzin tygodniowego obowiązkowego wymiaru przewidzianego w arkuszu organizacyjnym oraz wyeliminowanie sytuacji realizowania przez dyrektora jakichkolwiek godzin ponadwymiarowych w przypadku udzielenia całkowitego zwolnienia z realizacji godzin w ramach pensum.

 

W zakresie wynagrodzeń nauczycieli na stanowiskach kierowniczych ustalono 2 przypadki przyjmowania wyższego pensum niż obowiązujące zgodnie z zasadami obniżania tygodniowego wymiaru godzin uchwalonymi przez organ stanowiący. W efekcie nie ustalano wynagrodzenia za część godzin zajęć wykonanych ponad pensum. Wicedyrektorowi Zespołu Szkół Samorządowych w Nowogrodzie zaniżono wynagrodzenie o 6.848,30 zł (poinformowano o wypłaceniu należnej kwoty), a dyrektorowi II LO w Augustowie o 3.481,80 zł (poinformowano o wypłaceniu należnej kwoty). Z kolei w szkole prowadzonej przez gminę Grajewo dyrektor pobierał wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, które powinien realizować w ramach pensum. Według odpowiedzi na zalecenia pokontrolne dyrektor zobowiązał się do zwrotu kwoty 4.085,48 zł.

 

W gminie Wasilków stwierdzono, że niektóre z wydatków zakwalifikowanych jako poniesione na przeciwdziałanie alkoholizmowi nie miały uzasadnienia w treści gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii na rok 2015 r. Dotyczyło to w szczególności zakupu sprzętu komputerowego do Urzędu. Jak wynika z ustaleń kontroli, sprzęt o wartości 4.508 zł stanowi wyposażenie sali konferencyjnej w Urzędzie (wyjaśniono, że odbywają się w niej posiedzenia GKRPA), sprzęt o wartości 5.643 zł znajduje się u informatyka i w księgowości budżetowej, a sprzęt o wartości 2.439 zł „w pokoju nr 18”.

Wnioskowano o przeznaczanie dochodów z opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych wyłącznie na cele określone w art. 182 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

 

W powiecie siemiatyckim stwierdzono, że co do zasady nie wystawiano polecenia wyjazdu służbowego kierowcy samochodu służbowego. Z kart drogowych z grudnia 2015 r. wynika, że w tym okresie odbywał on podróż służbową do Poznania, Warszawy (3 razy), Białegostoku (4 razy), a także do Sokółki i Grajewa. Zgodnie z kartą drogową część z nich przekraczała 8 godzin, za które kierowcy należała się dieta. Polecenie wyjazdu służbowego zostało wystawione i rozliczone w badanym miesiącu tylko na podróż służbową do Poznania.

Staroście rekomendowano wystawianie kierowcy samochodu służbowego polecenia wyjazdu służbowego oraz wypłacanie należnej mu diety.

 

Analiza kart drogowych prowadzonych dla samochodu służbowego w Urzędzie Miejskim w Szepietowie wykazała, że w kartach tych nie wskazywano wymaganych przepisami wewnętrznymi: celu wyjazd oraz godziny rozpoczęcia i zakończenia użytkowania samochodu. Ponadto w niektórych przypadkach w rubryce „skąd-dokąd” wskazywano „teren gminy” (np. przejazdy na 123 km w karcie drogowej z 19 lutego 2015 r.). Sposób wypełniania kart uniemożliwia zweryfikowanie związku wyjazdu z wykonywaniem czynności służbowych, a tym samym celu poniesienia wydatku na zakup paliwa. Ponadto w większości przypadków pracownicy Urzędu wyjeżdżali poza teren gminy (np. Białystok, Łomża, Bielsk Podlaski) bez wystawienia polecenia wyjazdu służbowego.

Wnioskowano o rzetelne dokumentowanie związku przejazdów samochodem służbowym z wykonywaniem zadań gminy i zapewnienie, aby podróże służbowe pracowników pojazdami służbowymi odbywane były na podstawie pisemnych poleceń wyjazdu służbowego.

 

W powiecie sokólskim w 2 przypadkach nie dokonano potrącenia z tytułu nieobecności radnych na posiedzeniach komisji Rady Powiatu. Okazano dokumenty wskazujące na wykonywanie przez radnych „innych czynności wynikających z mandatu” „na polecenie Starosty”.

W wystąpieniu pokontrolnym wskazano na brak kompetencji Starosty do „delegowania” radnego do wykonywania jakichkolwiek czynności wynikających ze sprawowania mandatu.

 

W gminie Narewka kontrola zapytania ofertowego na dostawę urządzenia do ciśnieniowego mycia kanalizacji sanitarnej wykazała, że wybrano ofertę dostawcy, który zaproponował cenę 45.264 zł brutto. Umowa z dostawcą była zgodna z ofertą. Analiza treści faktury wystawionej przez wykonawcę wykazała, że oferowaną w zapytaniu cenę (45.264 zł brutto) dostawca wpisał jako kwotę netto, doliczając do niej następnie podatek VAT, w wyniku czego faktura opiewała na kwotę 55.674,72 zł, tj. o 10.410,72 zł więcej niż wynikało z oferty. W trakcie kontroli dostawca wystawił fakturę korygującą oraz zwrócił na rachunek Urzędu Gminy kwotę 10.410,72 zł.

 

Kontrola wynagrodzeń pracowników Urzędu Miejskiego w Wasilkowie wykazała, że w przypadku 5 pracowników wyrównanie wynagrodzenia za 2015 r. zostało wypłacone w kwocie zaniżonej łącznie o 18.013,46 zł (wynagrodzenie zasadnicze i dodatek stażowy). Zaniżenie wyrównania wiązało się także z zaniżeniem kwot dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2015 r. tych pracowników – łącznie o 1.531 zł. Zaniżone wynagrodzenie zasadnicze, dodatek stażowy oraz dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2015 r. w łącznej kwocie 19.544,46 zł zostało wypłacone 5 pracownikom w czasie kontroli.

 

Dyrektor Zespołu Szkół Samorządowych w Nowogrodzie przyznała kierownikowi obiektów sportowych w kolejnych umowach o pracę dodatek funkcyjny w wysokości 240 zł miesięcznie (do 31 stycznia 2013 r.) i 350 zł (do 30 września 2015 r.) pomimo, iż regulamin wynagradzania nie przewidywał dla tego stanowiska dodatku funkcyjnego. Z kolei od 1 października 2015 r. regulamin przewiduje już w swojej treści to stanowisko jako uprawniające do dodatku funkcyjnego w wysokości maksymalnej 350 zł – faktycznie pracownik otrzymywał miesięcznie 350 zł tytułem dodatku funkcyjnego. Z uwagi jednak, iż zatrudniony był na ¾ etatu, to dodatek nie mógł przekraczać 262,50 zł miesięcznie. Pracownikowi w 2015 r. niezgodnie z postanowieniami regulaminu wypłacono wynagrodzenie w kwocie 2.619,25 zł, zawyżono też wypłacone w 2016 r. dodatkowe wynagrodzenie roczne za 2015 r. o 223 zł. W 2016 r. zawyżono dodatek funkcyjny o 851,67 zł.

Zwrócono się o prawidłowe ustalenie kwoty dodatku funkcyjnego.

 

Pracownicy Urzędu Gminy Płaska umowami zobowiązali się do pokrywania nadwyżki kosztów związanych z użytkowaniem służbowych telefonów komórkowych, jeżeli miesięczny rachunek przekracza kwotę określoną w umowie. W umowach wskazano też, że dotychczas używany telefon przechodzi na własność użytkownika i pozostaje do jego dyspozycji w przypadku awarii użyczanego telefonu. Nie określono przy tym kto (jaki podmiot) ma obiektywnie stwierdzić awarię użyczonego telefonu (jej charakter), której skutkiem ma być jego przejście na własność pracownika. W okresie objętym kontrolą nikt nie dokonywał rozliczeń rozmów prowadzonych z telefonów. Sporządzone podczas kontroli rozliczenie za 2015 rok wykazało, że koszt usług przewyższający ustalone limity wyniósł 584,41 zł i dotyczył 6 pracowników. Kontrola wykazała ponadto, że Wójt Gminy Płaska nabył 3 telefony komórkowe do celów prywatnych, które zakupione były pierwotnie dla Urzędu Gminy. Jak ustalono, Wójt zwracał wydatki ponoszone przejściowo z budżetu gminy na koszty dotyczące abonamentu i rozmów prywatnych dokonywanych z tych telefonów.

Zalecono m.in. usunięcie z umów z pracownikami postanowień przewidujących możliwość przejścia własności telefonu na użytkującego pracownika w przypadku awarii, ustalanie kwoty przekroczenia limitu kosztów oraz zaprzestanie angażowania pracowników Urzędu Gminy do regulowania rachunków za prywatne rozmowy telefoniczne wykonywane przez Wójta z telefonów komórkowych będących jego własnością. Zwrócono się także o wpłacenie kwot odpowiadających przekroczeniom limitów kosztów.

 

W gminie Wasilków stwierdzono szereg nieprawidłowości w zakresie funduszu sołeckiego. Polegały one na przyjęciu wniosków sołectw podlegających odrzuceniu, nieprawidłowym dokonaniu zmian wniosków, ponoszeniu wydatków niezgodnych z wnioskami sołectw i skutkowały brakiem możliwości uznania wydatków w kwocie 77.190,41 zł za wykonane w ramach funduszu sołeckiego. Na podstawie zawiadomienia RIO w Białymstoku Wojewoda Podlaski wydał decyzję o zwrocie przez gminę kwoty 30.876,16 zł otrzymanej w 2016 r. tytułem częściowego zwrotu wydatków poniesionych w ramach funduszu. Ponadto do końca 2015 r. nie opłacono faktury, która do wysokości 14.381,28 zł mogła być zaliczona do wydatków w ramach funduszu sołeckiego. W efekcie gmina utraciła dochody z tytułu częściowego zwrotu z budżetu państwa wykonanych wydatków w wysokości 5.752,51 zł (14.381,28 zł x 40%).

Burmistrzowi rekomendowano m.in. zapewnienie rzetelnej analizy prawidłowości wniosków składanych przez sołectwa, kwalifikowanie wydatków jako poniesionych w ramach funduszu sołeckiego wyłącznie w przypadku ich zgodności z wnioskiem sołectwa oraz opłacanie do końca roku budżetowego wszystkich otrzymanych dokumentów stanowiących podstawę ponoszenia wydatków wykonanych w ramach funduszu.

 

Kontrola zagadnień dotyczących funduszu sołeckiego w gminie Knyszyn wykazała, że bezpodstawnie odrzucono wniosek sołectwa przewidujący „modernizację drogi gminnej nr 138…” argumentując, iż wskazana droga jest drogą wewnętrzną i nie została zaliczona do dróg gminnych. Następnie były Burmistrz przyjął do realizacji w ramach funduszu sołeckiego zadanie polegające na remoncie drogi nr 104799B położonej na terenie tego sołectwa. Realizacja zadania została wskazana w „podaniu” złożonym przez sołtysa w dniu 6 października 2014 r., w reakcji na odrzucenie wniosku dotyczącego drogi nr 138. Droga nr 138 była wymieniona zarówno we wniosku jak i w protokole zebrania wiejskiego, a droga numer 104799B została wskazana w podaniu, gdyż według pisma sołtysa omyłkowo źle został numer drogi wpisany w dokumentację. Zebranie wiejskie nie było ponownie zwoływane, zatem nie została dokonana formalnie zmiana decyzji sołectwa. Jako wydatek wykonany w ramach funduszu sołeckiego tego sołectwa potraktowano opłacenie faktury na kwotę 5.247,90 zł za dostawę kruszywa drogowego. Ani z treści faktury, ani ze zlecenia wykonania zadania, ani z protokołu odbioru robót nie wynika, jakiej drogi dotyczyły roboty. Z dokumentów tych wynika jedynie, że była to droga w obrębie wsi. Powiadomiono Wojewodę Podlaskiego, iż w ocenie Izby taki wydatek nie był zgodny z ustawą o funduszu sołeckim. Wojewoda w dniu 9 marca 2017 r. poinformował o zwrocie przez gminę dotacji w kwocie 2.099,16 zł.

 

W każdej jednostce samorządu terytorialnego podczas kontroli kompleksowej w urzędzie lub problemowej prowadzonej w szkole albo jednostce prowadzącej obsługę badano zagadnienia dotyczące osiągania wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli za 2015 rok. Stwierdzono m.in. następujące nieprawidłowości:

a) błędy w zakresie prawidłowości ustalenia średniorocznej struktury zatrudnienia nauczycieli mianowanych i dyplomowanych w Zespole Szkół w Narewce skutkowały zaniżeniem wysokości dodatków o kwotę 8.609,33 zł dla nauczycieli mianowanych i 18.601,37 zł dla nauczycieli dyplomowanych. Łącznie zaniżono dodatki uzupełniające za 2015 r. o 27.210,70 zł. Kwoty zaniżonych dodatków zostały wypłacone,

b) w gminie Wyszki w grupie nauczycieli dyplomowanych nie uwzględniono w strukturze zatrudnienia za wrzesień i październik etatu nauczyciela pracującego w Szkole Podstawowej w Topczewie oraz nieprawidłowo obliczono wielkość etatu 3 nauczycieli korzystających ze zwolnienia z tytułu opieki nad członkiem rodziny. Skutkowało to zaniżeniem dodatków uzupełniających za 2015 r. dla nauczycieli dyplomowanych o 10.000,74 zł oraz dla nauczycieli stażystów o 217,40 zł. Zaniżone kwoty wypłacono w trakcie kontroli,

c) w Szkole Podstawowej Nr 2 w Łomży za okres wrzesień-grudzień 2015 r. nie uwzględniono faktu zatrudniania jednego nauczyciela stażysty w wymiarze 1 etatu w listopadzie i grudniu (ponadto nauczyciela tego pominięto przy wypłacie dodatków za 2015 r.). Mimo tego w wydatkach poniesionych na wynagrodzenia nauczycieli uwzględniono środki wypłacone na jego wynagrodzenie. Skutkiem tego było zwiększenie wysokości kwoty podlegającej wypłacie z budżetu miasta Łomża nauczycielom stażystom tytułem dodatku uzupełniającego o 5.435,18 zł. W piśmie skierowanym do Prezydenta Łomży wnioskowano o zapewnienie wypłaty nauczycielom stażystom kwot, o które zostały pierwotnie zaniżone dodatki uzupełniające za 2015 r., wynikających z podziału kwoty 5.435,18 zł,

d) w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Krypnie nieprawidłowo ustalono średnią liczbę etatów nauczycieli stażystów, kontraktowych i mianowanych. Ponadto nieprawidłowo ustalono kwoty wydatków poniesionych w 2015 r. na wynagrodzenia nauczycieli w tych grupach awansu zawodowego. Po skorygowaniu nieprawidłowości stwierdzono, że: tytułem dodatków uzupełniających winna zostać wypłacona nauczycielom mianowanym kwota w łącznej wysokości 8.308,51 zł (według danych pierwotnie sporządzonego sprawozdania nauczycielom na tym stopniu awansu dodatki uzupełniające nie przysługiwały); bezpodstawnie wypłacono kwotę 3.139,59 zł tytułem dodatków uzupełniających dla nauczycieli stażystów; zmianie podlega kwota dodatniej różnicy w zakresie dotyczącym nauczycieli kontraktowych – według pierwotnego sprawozdania gminy wynosiła ona 12.238,73 zł, a po korekcie powinna ona wynosić 20.749,02 zł. Zwrócono się o obliczenie – poprzez dokonanie stosownego podziału kwoty 8.308,51 zł – oraz wypłacenie jednorazowych dodatków uzupełniających należnych nauczycielom mianowanym i zwrócenie się do nauczycieli stażystów o dobrowolny zwrot jednorazowych dodatków uzupełniających wypłaconych im nienależnie w łącznej wysokości 3.139,59 zł. Poinformowano Izbę, iż wskazane wnioski zostaną zrealizowane do końca roku,

e) w Urzędzie Gminy Płaska stwierdzono zaniżenie dodatniej różnicy między wydatkami faktycznie poniesionymi a iloczynem średniorocznej liczby etatów i średnich wynagrodzeń na stopniu nauczyciela dyplomowanego o kwotę 4.837,80 zł oraz na stopniu nauczyciela mianowanego o kwotę 8.076,51 zł. Nieprawidłowości nie miały wpływu na wysokość jednorazowych dodatków uzupełniających,

f) w wyniku kontroli w Przedszkolu w Wasilkowie stwierdzono, że Burmistrzowi Wasilkowa jednostka ta przekazała nieprawidłowe dane, po korekcie których w sprawozdaniu gminy należało dokonać następujących zmian w zakresie różnicy między wydatkami faktycznie poniesionymi na wynagrodzenia a sumą iloczynu średniorocznej liczby etatów i średnich wynagrodzeń: o 434,80 zł dla nauczycieli stażystów, o 4.539,46 zł dla nauczycieli mianowanych, o 3.740,48 zł dla nauczycieli kontraktowych oraz o 1.200,09 zł dla nauczycieli dyplomowanych. Nieprawidłowości nie spowodowały obowiązku wypłaty dodatków uzupełniających,

g) w Zespole Szkół Samorządowych w Nowogrodzie błędy w ustalaniu faktycznie poniesionych wydatków na wynagrodzenia doprowadziły do zaniżenia wydatków w grupach awansu zawodowego nauczycieli stażystów i dyplomowanych (odpowiednio o 565,12 zł i 2.296,28 zł) oraz zawyżenia wśród nauczycieli kontraktowych i mianowanych (odpowiednio o 727,32 zł i 1.900,62 zł). Błędne ustalenie kwoty wydatków spowodowało, że dodatki uzupełniające dla nauczycieli stażystów zostały zawyżone 565,12 zł, a dla nauczycieli mianowanych zaniżone o kwotę 1.900,62 zł. Poinformowano o wystąpieniu do nauczycieli o dobrowolny zwrot dodatków w wysokości odpowiadającej zawyżeniu za 2015 r. oraz o wypłaceniu nauczycielom mianowanym dodatków w wysokości odpowiadającej zaniżeniu,

h) w II Liceum Ogólnokształcącym w Augustowie błędnie ustalono średnioroczną strukturę zatrudnienia nauczycieli stażystów, mianowanych i dyplomowanych, a ponadto do ustalenia wydatków faktycznie poniesionych w 2015 r. na wynagrodzenia nauczycieli niewłaściwie ujęto kwoty zasiłków chorobowych i opiekuńczych wypłacone przez ZUS. Wskazany błąd doprowadził do zawyżenia wydatków poniesionych w 2015 r. na wynagrodzenia nauczycieli łącznie o kwotę 27.182,89 zł. Błędy te nie wpłynęły na powstanie obowiązku wypłaty dodatków uzupełniających,

i) w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Narwi stwierdzono m.in. wypłatę dodatków uzupełniających za 2015 r. nauczycielom stażystom w kwocie 377,22 zł, mimo że ze sprawozdania wynikała kwota ujemnej różnicy wynosząca 268,52 zł, tj. o 108,70 zł mniej. Tym samym zawyżono wypłacone dodatki o 108,70 zł.

 

6. W zakresie zamówień publicznych:

- nieprzestrzeganie zasady powszechności stosowania ustawy Prawo zamówień publicznych – nieprawidłowości tego rodzaju stwierdzono w 2 jednostkach kontrolowanych;

- nieokreślenie lub nieprawidłowe określenie wartości zamówienia – w 5 jednostkach kontrolowanych;

- nieprawidłowe określenie przedmiotu zamówienia – w 3 kontrolowanych jednostkach;

- niezłożenie oświadczeń o braku lub istnieniu okoliczności powodujących wyłączenie osoby wykonującej czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia – w 2 gminach;

- naruszenie obowiązku zamieszczania ogłoszeń o zamówieniu i o zawarciu umowy – w 1 gminie;

- nieprawidłowe sporządzenie ogłoszenia o zamówieniu – w 2 kontrolowanych jednostkach;

- niewłaściwa specyfikacja istotnych warunków zamówienia (np. treść niekompletna lub niezgodna z przepisami ustawy) – w 3 kontrolowanych jednostkach;

- nieprawidłowości w zakresie dokumentów potwierdzających spełnianie wymagań określonych przez zamawiającego (np. żądanie dokumentów bez opisania wymogów) - w 2 kontrolowanych jednostkach;

- niewzywanie wykonawców do uzupełnienia dokumentów na zasadach wynikających z art. 26 ust. 3 ustawy – w 3 jednostkach;

- nieprawidłowe określenie kryteriów oceny ofert - w 1 jednostce kontrolowanej;

- nieprawidłowe określenie zasad wnoszenia wadium lub nieprawidłowości w zakresie zwrotu i zatrzymania wadium (np. nieterminowy zwrot, niezatrzymanie lub bezpodstawne zatrzymanie) - w 1 jednostce kontrolowanej;

- nieprawidłowości w zakresie stosowania przesłanek wykluczenia wykonawcy (niewykluczenie, bezpodstawne wykluczenie) i odrzucenia oferty (nieodrzucenie, bezpodstawne odrzucenie) – odpowiednio w 1 i 1 jednostce kontrolowanej;

- nieprawidłowości w zakresie informowania o wynikach postępowania (w tym zawiadamiania o wyborze oferty, ofertach odrzuconych, wykonawcach wykluczonych z postępowania) – w 5 jednostkach;

- niesporządzenie lub nieprawidłowe sporządzenie protokołu postępowania – w 2 gminach;

- nieprzestrzeganie terminu zawarcia umowy – w 1 kontrolowanej gminie;

- nieprawidłowości przy ustalaniu, pobieraniu lub zwrocie zabezpieczenia należytego wykonania umowy – w 8 jednostkach kontrolowanych;

- wypłacenie wynagrodzenia za roboty, dostawy lub usługi bez potwierdzenia ich wykonania, protokołu odbioru – w 5 jednostkach kontrolowanych;

- wypłacanie wykonawcom robót, dostaw lub usług zawyżonych wynagrodzeń – w 3 jednostkach;

- nieprawidłowości przy sporządzeniu sprawozdania o udzielonych zamówieniach publicznych – w 4 jednostkach;

- nieprawidłowości przy ustaleniu zasad funkcjonowania komisji przetargowej lub powierzaniu przez kierownika zamawiającego innym osobom czynności związanych z przygotowaniem i prowadzeniem postępowania – w 1 jednostce kontrolowanej;

- naruszenie postanowień umowy w zakresie dokumentowania zmian cen dostaw oraz potwierdzania jakości dostarczanych materiałów – w 3 jednostkach.

 

Badając procedurę wyłonienia dostawcy paliwa do pojazdów i sprzętu w Zarządzie Dróg Powiatowych w Wysokiem Mazowieckiem stwierdzono, że specyfikacji istotnych warunków zamówienia jako kryteria oceny ofert podano cenę – 95% i jakość paliwa – 5%, nie wskazując wymaganych przez zamawiającego parametrów dotyczących jakości ani sposobu ich oceniania (punktowania). Jak wyjaśniono Maksymalna ilość punktów (5 pkt.) uzyskałaby oferta, która przedstawiłaby lepsze wyniki badań laboratoryjnych w w/w postępowaniu. Podany w wyjaśnieniu „sposób oceny” nie wynikał ze specyfikacji. Jednocześnie w umowie z dostawcą wykazano, iż cena na stacji paliw może ulegać zmianie w zależności m.in. od ceny ropy naftowej i gotowych produktów na światowych giełdach, kursu dolara oraz warunków na rynku krajowym kształtowanych przez konkurencję. Tego typu postanowienia powodują, że ustalona w postępowaniu cena oferty, uznana za najkorzystniejszą, w istocie może nie być stosowana przy realizacji dostaw. Wśród podstaw ewentualnych zmian ceny nie ma bowiem odniesienia do ceny zbytu rafinerii i narzutu stosowanego przez dostawcę od tej ceny, które to wartości stanowiły podstawę ustalenia wartości oferty w formularzu ofertowym. Dodatkowo w umowie, jako wyliczenie wartości umowy, zawarto tabelę, w której treści pominięto – względem danych s.i.w.z. oraz formularza ofertowego – dane o cenie zbytu rafinerii i narzucie dostawcy od tej ceny, wskazując jedynie cenę stacji paliw z dnia 8 grudnia 2014 r. i rabat w wysokości 0,10 zł/l od tej ceny. W umowie brak jakichkolwiek postanowień zobowiązujących dostawcę do dokumentowania ceny zbytu rafinerii i stosowanego narzutu, czyli danych umożliwiających stwierdzenie przez zamawiającego, że stosowane są oferowane zasady ustalania ceny.

Wnioskowano m.in. o określanie w specyfikacji istotnych warunków zamówienia zrozumiałych zasad dokonywania oceny (punktacji) ofert, wyeliminowanie sprzeczności między treścią s.i.w.z. a załączonym do niej wzorem umowy w zakresie zasad ustalania cen dostaw oraz zawieranie w umowie z dostawcą postanowień mających zapewnić udokumentowanie sposobu ustalenia ceny dostawy zgodnie z treścią złożonej oferty.

 

W postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na „Opracowanie dokumentacji projektowej na budowę pasa wzlotów wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną na lotnisku Białystok-Krywlany” prowadzonym przez miasto Białystok ogłoszenie o udzieleniu zamówienia zostało przekazane Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej w trakcie trwania kontroli, w dniu 26 lipca 2016 r., tj. po 9 miesiącach i 21 dniach od dnia zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Zwrócono się o zapewnienie każdorazowego przekazywania ogłoszenia o udzieleniu zamówienia Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej z zachowaniem terminu określonego w art. 95 ust. 2 Prawa zamówień publicznych.

 

W gminie Grabowo dostawca energii elektrycznej w 2015 r. nie został wybrany w trybie procedur Prawa zamówień publicznych. W 2015 r. wydatki na zakup energii wyniosły 224.277,17 zł. Analogiczne ustalenie poczyniono w gminie Michałowo – w 2015 r. wydatki z planu finansowego Urzędu na zakup energii wyniosły 304.465,98 zł, a przez wszystkie jednostki budżetowe gminy – 672.691,97 zł.

Burmistrzowi Michałowa wskazano na obowiązek udzielania zamówień na dostawę energii elektrycznej z zastosowaniem procedur określonych przepisami Prawa zamówień publicznych.

 

Badając w gminie Grajewo zadanie „Urządzenie centrum wsi Kurejwa” o wartości 389.783,73 zł stwierdzono brak w projekcie odniesienia do robót ziemnych, które stanowiły finalnie 66,4% wartości całego zadania (258.669 zł). W poz. 26 przedmiaru „Roboty ziemne (…)” wykazano 30.000 m3. Według wykonawcy dokumentacji pozycja ta dotyczy robót z transportem na odległość 10 km w ilości 3000 m3 (…) z krotnością pozycji x10. Pozycja KNR (…) dotyczy transportu do 1 km więc należało doliczyć krotność 10 za odległość stąd wartość 30000 m3. Wynika stąd wprowadzenie wykonawców w błąd co do faktycznego zakresu prac ziemnych, które miały polegać na wykopaniu i wywiezieniu ziemi w ilości 3.000 m3, a nie 30.000 m3. Zwiększenie tej pozycji KNR o dodatek za każdy 1 km transportu, o wiele niżej wycenianego w normach niż wykopy 27.000 m3 ziemi, istotnie wpłynęło na treść ofert. Z ustaleń kontroli nie wynika, gdzie faktycznie transportowano ziemię, w związku z czym rzeczywistej ilości wykonanych prac ziemnych i rzeczywistej odległości transportu urobku nie zweryfikowano. Rozliczenie z wykonawcą przyjęto w formie ryczałtowej, a z wyjaśnień projektanta wynika, że w ofercie wykonawcy były wycenione roboty, które nie były w praktyce realizowane. Ponadto stwierdzono, ze inspektor nadzoru wykonujący czynności przy realizacji i odbiorze tego zadnia nie był formalnie zatrudniony.

         Wnioskowano o niezwłoczne podjęcie czynności wyjaśniających zmierzających do ustalenia rzeczywistego zakresu robót ziemnych zrealizowanych przez wykonawcę oraz ustalenie na tej podstawie kwoty zawyżonego wynagrodzenia wypłaconego przez gminę wykonawcy za niewykonane faktycznie roboty, które były przewidziane w ofercie.

 

W jednym postępowań prowadzonych przez Urząd Miasta Łomża część czynności, w tym także zastrzeżonych dla kierownika zamawiającego (np. zatwierdzenie specyfikacji istotnych warunków zamawiającego), wykonywał Zastępca Prezydenta pomimo braku pisemnego upoważnienia do wykonywania tego typu czynności. W innym postępowaniu oświadczenie o braku okoliczności uzasadniających wyłączenie z postępowania zostało złożone Zastępcę Prezydenta dopiero w dniu 24 września 2015 r., tj. po podpisaniu umowy z wykonawcą, które miało miejsce 15 września 2015 r. W sprawozdaniu Urzędu Miasta o zamówieniach publicznych udzielonych w 2015 r. stwierdzono zaś omyłkę skutkującą zawyżeniem o 3.400.000 zł wartości zamówień publicznych udzielonych w trybie przetargu nieograniczonego na usługi.

Do Prezydenta wnioskowano o zapewnienie właściwej reprezentacji przy wykonywaniu czynności z zakresu postępowania przetargowego i prawidłowe wypełnianie obowiązków nałożonych przepisami art. 17 ust. 2 Prawa zamówień, a także dołożenie większej staranności przy sporządzaniu sprawozdań o udzielonych zamówieniach publicznych.

 

Urząd Gminy Narew nie sporządził za 2015 r. sprawozdania o udzielonych zamówieniach publicznych. Komisja przetargowa dokonująca czynności w postępowaniu na „Budowę łącznika od GOPS (Narwiańskiego Ośrodka Kultury) do ulicy Mickiewicza w Narwi” działała mimo nieokreślenia przez Wójta organizacji, trybu pracy oraz zakresu obowiązków członków komisji przetargowej, które mają służyć m.in. zapewnieniu indywidualizacji odpowiedzialności członków komisji za wykonywane czynności oraz przejrzystości jej prac. Ponadto członkowie komisji przetargowej (poza jednym), a także Wójt jako kierownik zamawiającego, nie złożyli na druku ZP-1 oświadczeń wymaganych przez art. 17 ust. 2 Prawa zamówień publicznych.

Rekomendowano sporządzanie sprawozdania o udzielonych zamówieniach publicznych, określanie organizacji, trybu pracy oraz zakresu obowiązków członków komisji przetargowej oraz zapewnienie składania oświadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 2 Prawa zamówień publicznych.

 

Kontrola postępowania na zakup i dostawę wyposażenia do Centrum Obsługi Turysty w Dowspudzie prowadzonego przez powiat suwalski wykazała, iż jeden z oferentów nie wykazał spełniania wszystkich warunków udziału w postępowaniu, określonych specyfikacją istotnych warunków zamówienia. Wykonawca ten ostatecznie został wykluczony z postępowania z powodu niewniesienia wadium do upływu terminu składania ofert przez uprawnioną osobę. Jednakże jak wykazały czynności kontrolne, zastosowane przez zamawiającego wykluczenie nie znajdowało uzasadnienia, gdyż wykonawca wniósł wadium prawidłowo.

Wnioskowano o wykluczanie wykonawców wyłącznie w przypadku zaistnienia okoliczności stanowiących podstawę wykluczenia, o których mowa w art. 24 Prawa zamówień publicznych.

 

Oględziny inwestycji zrealizowanych Zarząd Dróg Powiatowych w Wysokiem Mazowieckiem wykazały brak realizacji poz. 29 kosztorysu powykonawczego „humusowanie i obsianie trawą skarp drogowych – 500 m2 za 4.920 zł. Na skarpach znajdował się żwir, wysokie chwasty i odrost drzewa. Z kolei w poz. 19 kosztorysu powykonawczego wykazano ustawienie 6 szt. znaków drogowych – wartość netto 1.800 zł (300 zł za szt.). Faktycznie stwierdzono 2 nowe znaki ze słupkami oraz 4 stare – tak jak to ujęto w projekcie stałej organizacji ruchu (wykonano zgodnie z projektem). Ujęcie 6 nowych znaków w kosztorysie powykonawczym skutkowało bezpodstawnym wypłaceniem wynagrodzenia w kwocie 1.476 zł brutto. Wykonawca został wezwany do zwrotu kwoty 1.476 zł oraz wykonania prac dotyczących humusowania i obsiania skarp.

 

Analiza zamówienia na „Żwirowanie dróg Gminy Nowinka w 2015 roku” wykazała bardzo dużą różnicę pomiędzy ilościowym określeniem przedmiotu zamówienia a faktyczną ilością zrealizowanych dostaw pospółki. Przedmiot zamówienia określono na 1.200 ton pospółki naturalnej oraz przewidziano zamówienia uzupełniające w wysokości 20% zamówienia podstawowego (co odpowiada dodatkowo 240 tonom), zaś faktyczna ilość zamówionej pospółki to 5.475 ton. Mimo iż wartość tak określonego przedmiotu zamówienia nie przekraczała 30.000 euro zastosowano tryb przetargu nieograniczonego zgodnie z procedurami wynikającymi z przepisów Prawa zamówień publicznych. Wartość zamówienia została ustalona na kwotę 42.840 zł, a wydatki faktycznie poniesione na żwirowanie dróg na podstawie umowy zawartej z wykonawcą to 143.132,03 zł. Już pierwsza faktura, wystawiona przez wykonawcę niespełna miesiąc po zawarciu umowy dotyczyła dostawy 3.900 ton pospółki, tj. ilości blisko trzykrotnie większej niż przedmiot zamówienia określony w postępowaniu po uwzględnieniu zamówień uzupełniających.

Wnioskowano o rzetelne określanie przedmiotu zamówienia, mając na uwadze, że ilość przewidywanych w zamówieniu dostaw jest okolicznością mającą istotny wpływ na treść oferty.

 

W wyniku oględzin wykonania zadania „Integracja dróg gminnych…” w gminie Szepietowo stwierdzono rozbieżności między dokumentacją a stanem faktycznym w zakresie ul. Towarowej w Szepietowie. W kosztorysie powykonawczym wykazano „krawężniki betonowe wtopione o wymiarach 12 x 25 cm bez ławy na podsypce cementowo-piaskowej jako opór na zjazdach bitumicznych – na granicy pasa drogowego” – 48 m o wartości 1.632 zł netto (2.007,36 zł brutto) – w wyniku oględzin nie stwierdzono wykonania pozycji; wykazano też pozycję „ława pod krawężniki betonowa z oporem 48 m x 0,0617 m3 o wielkości 2,96 m3” i wartości 710,40 zł netto (873,79 zł brutto), która również nie została wykonana. Wartość zafakturowanych a niewykonanych robót to 3.045,73 zł brutto. Wójt poinformował, że wystąpi do wykonawcy o zwrot wynagrodzenia otrzymanego za niewykonane faktycznie roboty.

 

W gminie Wysokie Mazowieckie dokonano 25 maja 2016 r. oględzin przebudowanej drogi Tybory-Misztale – Tybory-Żochy stwierdzając na znacznej długości popękanie jezdni. Droga została oddana do użytku pół roku przed oględzinami. W związku z tymi ustaleniami Wójt w trakcie kontroli wezwał wykonawcę. Z protokołu oględzin dokonanych 9 czerwca 2016 r. przez przedstawicieli wykonawcy i Urzędu Gminy wynika, że wykonawca zobowiązał się do naprawy drogi do 31 sierpnia 2016 r.

 

W umowie z wykonawcą przebudowy drogi w m. Czerwone zawartej przez Wójta Gminy Kolno przewidziano, iż do obowiązków wykonawcy należy m.in. przekazanie po zakończeniu realizacji przedmiotu umowy (…) zamawiającemu kompletu dokumentacji powykonawczej (dziennik budowy, protokołu badania kruszywa potwierdzającego spełnienie wymagań PN EN-13285). Okazane sprawozdanie z badania nawierzchni kruszywa naturalnego dotyczyło próbki pobranej w dniu 1 czerwca 2015 r., a więc ponad miesiąc przed zawarciem umowy z wykonawcą. Badania tej próbki nie można zatem uznać za przewidzianą umową weryfikację materiału faktycznie wbudowanego, która była przewidziana również w s.t.o.i.w.r. określającej tryb pobierania próbek.

         Wójtowi wskazano na obowiązek egzekwowania postanowień umowy nakładających na wykonawcę obowiązek przedstawienia wyników badań próbek faktycznie wbudowanych materiałów.

 

W mieście Hajnówka na rachunku depozytowym przetrzymywano bezpodstawnie na dzień 31 grudnia 2015 r. zabezpieczenia należytego wykonania umów wniesione przez wykonawców zamówień publicznych przed 2004 r. W trakcie kontroli z rachunku sum depozytowych przekazano na dochody budżetu wadia i zabezpieczenia wraz z obliczonymi od nich odsetkami na łączną kwotę 15.482,30 zł. Poza tym, na koncie 240 w ewidencji Urzędu ujęte były zobowiązania z tytułu odsetek od wadiów i zabezpieczeń przechowywanych i zwróconych w latach wcześniejszych w łącznej kwocie 92.591,59 zł. Poinformowano, iż na skutek zaleceń pokontrolnych wskazaną kwotę 92.591,59 zł przekazano na dochody budżetu miasta.

         Zwrócono się o bieżące analizowanie przez Skarbnika terminów dokonania zwrotu poszczególnych depozytów i zwracania ich niezwłocznie po upływie tych terminów wraz z naliczonymi odsetkami, po pomniejszeniu o koszty prowadzenia rachunku depozytowego.

 

W gminie Grabowo bezpodstawne przetrzymywano środki w łącznej wysokości 10.244 zł wniesione przez wykonawców zamówień publicznych na poczet zabezpieczenia roszczeń. Jak ustalono, roszczeń wobec wykonawców z tytułu nienależytego wykonania przedmiotu umowy nie wnoszono, zatem poszczególne kwoty należało niezwłocznie zwrócić, z tego: 2.410 zł w 2008 r., 1.591,68 zł w 2012 r., 3.521 zł w 2014 r. i 2.721,32 zł w 2015 r. Wójt poinformował o dokonaniu zwrotu bezpodstawnie przetrzymywanych kwot.

 

7. W zakresie rozliczenia otrzymanych i udzielonych dotacji:

- niezgodne z przepisami prawa, w tym z naruszeniem zasad i trybu, procedowanie przy udzielaniu dotacji podmiotom niezaliczonym do sektora finansów publicznych, w tym na prowadzenie szkół przez podmioty inne niż j.s.t. – nieprawidłowości tego rodzaju stwierdzono w 13 kontrolowanych jednostkach;

- nieprawidłowości przy udzielaniu dotacji podmiotom zaliczanym do sektora finansów publicznych, w tym polegające na niepodejmowaniu przez organ stanowiący odrębnej uchwały określającej pomoc finansową lub rzeczową innej jednostce samorządu terytorialnego – w 5 jednostkach kontrolowanych;

- nierozliczanie lub nieprawidłowe rozliczanie dotacji udzielonych podmiotom niezaliczanym i zaliczanym do sektora finansów publicznych – odpowiednio w 5 i 1 kontrolowanych jednostkach;

- nieprawidłowości w zakresie zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej – w 2 gminach;

- brak lub nieterminowe uchwalenie rocznego programu współpracy z organizacjami pożytku publicznego – w 1 gminie;

- nierealizowanie obowiązku przedkładania organowi stanowiącemu oraz niepublikowanie w BIP sprawozdania z realizacji programu współpracy j.s.t. z organizacjami pozarządowymi – w 1 jednostce kontrolowanej.

 

Kontrola udzielania dotacji przedszkolom niepublicznym przez gminę Wasilków wykazała uwzględnianie przy ustalaniu wysokości dotacji na dziecko wydatków na funkcjonowanie 2 punktów przedszkolnych oraz – jako liczby uczniów w przedszkolu prowadzonym przez gminę – średniej dziennej frekwencji w przedszkolu, zamiast liczby dzieci przyjętych (w efekcie 186 dzieci zamiast 246). Uwzględnienie właściwych danych wykazało, że łącznie dotacje dla 5 przedszkoli niepublicznych na 2015 r. zostały zawyżone o 366.099,98 zł. Kwota ta odpowiada jednocześnie szacunkowej oszczędności wydatków z budżetu gminy przy ustaleniu dotacji na 2016 r., w zakresie której uwzględniono już ustalenia kontroli.

 

Miasto Hajnówka jednemu z przedszkoli niepublicznych przekazywało od 1 września 2015 r. do czasu kontroli dotację w wysokości równej wydatkom bieżącym na jedno dziecko w przedszkolach prowadzonych przez miasto, podczas gdy dotacja powinna wynosić 75% wydatków na jedno dziecko. Wbrew art. 90 ust. 1d ustawy o systemie oświaty nie przeprowadzono bowiem konkursu, a podstawy przyznawania dotacji w tej wysokości od 1 września 2015 r. nie mogła stanowić uchwała Rady Miasta podjęta na podstawie art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty. Za okres 01.09.2015 – 31.05.2016 zawyżono dotację o 47.165,42 zł W trakcie kontroli rozpoczęto wypłacanie dotacji w prawidłowej wysokości. Do końca roku szkolnego 2015/2016 oszczędność wynikająca z ustaleń kontroli wyniosła 15.822,18 zł.

 

Badając prawidłowość ustalenia przez gminę Wysokie Mazowieckie wysokości dotacji dla stowarzyszenia prowadzącego szkołę podstawową w Święcku Wielkim stwierdzono, że dotacja ustalona za okres wrzesień-grudzień 2015 r. została zaniżona o 6.406,65 zł. Do ustalenia wysokości dotacji przyjęto średnią liczbę uczniów w 2015 r. w szkołach podstawowych prowadzonych przez gminę, uwzględniając jednak za okres wrzesień-grudzień 2015 r. także uczniów Szkoły Podstawowej w Święcku Wielkim, której gmina nie prowadziła od 1 września 2015 r. Kwota zaniżenia, jak wynika z udzielonej przez Wójta odpowiedzi, została przekazana stowarzyszeniu.

 

W 2015 r. dotację z budżetu gminy Szepietowo w łącznej kwocie 436.661,58 zł otrzymały dwa niepubliczne przedszkola. Z okazanego w trakcie kontroli obliczenia wysokości dotacji wynikało, że prawidłowo dotacja dla obu przedszkoli powinna wynosić łącznie 449.943,56 zł (różnica 13.281,98 zł). Przedstawione wyliczenie ostatecznej stawki dotacji za 2015 r. nie stanowiło oficjalnego dokumentu włączonego do obiegu (nie było przez nikogo autoryzowane oraz nie zawierało daty sporządzenia); m.in. z tego powodu nie zostało ono dostarczone do komórki księgowości, co skutkowało nieujęciem w księgach Urzędu zobowiązań gminy wobec niepublicznych przedszkoli w kwocie 13.281,98 zł. Brak przypisu zobowiązań skutkował zaś ich niewykazywaniem w sprawozdaniach Rb-28S. Poinformowano o podjęciu działań w celu rozliczenia niedopłaconych kwot dotacji za 2015 r.

 

Z budżetu powiatu kolneńskiego udzielano dotacji dla Zakładu Doskonalenia Zawodowego prowadzącego szkoły publiczne i niepubliczne mimo faktu, że obowiązująca uchwała Rady Powiatu odnosiła się tylko do szkół niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych. Pominięto w niej zasady dotowania szkół publicznych, mimo że szkoły takie były finansowane z budżetu powiatu.

Do Starosty wnioskowano o przedłożenie Radzie Powiatu projektu zmiany uchwały z dnia 30 grudnia 2015 r. w sprawie ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół…, polegającej na uwzględnieniu w niej postanowień dotyczących dotowania szkół publicznych.

 

Gmina Szepietowo w 2015 r. udzieliła w ramach realizacji gminnego programu przeciwdziałania alkoholizmowi 3 podmiotom, na podstawie umów (porozumień), dotacji w kwotach odpowiednio 2.000 zł, 10.800 zł i 5.000 zł. Stwierdzono, iż zlecenie realizacji zadań i udzielenie dotacji w dwóch przypadkach (2.000 zł i 5.000 zł) nastąpiło z pominięciem przepisów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Trzeciemu z dotowanych podmiotów zlecenie realizacji zadania, jak wynikało w okazanej dokumentacji, nastąpiło w trybie art. 19a tej ustawy. Stwierdzono jednakże uchybienia w przestrzeganiu właściwych temu trybowi wymogów. Przedmiotowy tryb zlecania zadań ograniczony jest maksymalną wysokością przekazywanej dotacji (do 10.000 zł), zaś udzielono dotacji na kwotę 10.800 zł. Nie stwierdzono ponadto zachowania ustawowych warunków w zakresie upublicznienia oferty, wskazanych przepisami art. 19a ust. 3 ustawy.

Wnioskowano o zlecanie realizacji zadań z pominięciem otwartego konkursu ofert przy zachowaniu wszystkich wymogów określonych przepisami art. 19a ustawy o działalności pożytku publicznego...

 

W porozumieniu zawartym pomiędzy powiatem suwalskim a miastem Suwałki, obejmującym powierzenie Bibliotece Publicznej w Suwałkach wykonywania zadań powiatowej biblioteki publicznej za kwotę 30.000 zł, stwierdzono nieokreślenie terminu wykorzystania dotacji celowej oraz terminu zwrotu niewykorzystanej części dotacji, co narusza art. 250 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych. Nadto z treści porozumienia wynika, iż w przypadku wykorzystania przekazanych środków w całości lub w części niezgodnie z przeznaczeniem cała kwota lub jej część podlega zwrotowi w terminie do dnia 28 lutego – sprzecznie z art. 252 ust. 1 i ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Przyczyną stwierdzonych nieprawidłowości był fakt, iż porozumienie zawarte zostało w dniu 3 kwietnia 2003 r., tj. pod rządami nieobowiązującej ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych i od tej chwili nie dokonywano zmian w jego treści dostosowujących do obowiązującego stanu prawnego.

      Zwrócono się o dostosowanie treści porozumienia do przepisów obecnie obowiązującego art. 250 ustawy o finansach publicznych.

 

Z budżetu miasta Białystok udzielono sportowej spółce akcyjnej dotacji celowych w kwotach 40.000 zł i 1.700.000 zł na podstawie konkursów ofert przeprowadzonych w trybie ustawy o działalności pożytku publicznego... Analiza statutu spółki wykazała, że środki pieniężne uzyskane z działalności zarobkowej mogą być przeznaczane również na inne cele niż upowszechnianie kultury fizycznej i sportu, a także, że spółka tworzy m.in. fundusze celowe z odpisów z zysku do podziału i innych środków, które mogą być przeznaczone m.in. na wynagrodzenie zarządu i pracowników spółki za roczne osiągnięcia w pracy. Spółka nie spełniała zatem wymogów określonych w art. 3 ust. 3 pkt 4 ustawy o działalności pożytku publicznego…, a tym samym nie mogła być beneficjentem dotacji udzielonej w tym trybie. W odpowiedzi o sposobie wykonania zaleceń pokontrolnych Prezydent Białegostoku poinformował, że spółka dokonała odpowiednich zmian w statucie usuwających sprzeczność ustawą o działalności pożytku publicznego…

 

Gmina Narewka udzieliła w 2015 r. dotacji klubowi sportowemu z powołaniem się na przepisy uchwały Rady Gminy Narewka z dnia 24 lutego 2009 r. w sprawie wspierania rozwoju sportu kwalifikowanego, podjętej na podstawie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o sporcie kwalifikowanym. Ustawa ta nie obowiązuje od 16 października 2010 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, zatem nie może być stosowana uchwała podjęta na jej podstawie. Analiza procedury udzielenia i rozliczenia dotacji wykazała, że nie był też przestrzegany tryb określony, przyjmowaną jako podstawa udzielenia, uchwałą z 24 lutego 2009 r.

Wójtowi zalecono udzielanie dotacji klubom sportowym na podstawie uchwały podjętej zgodnie z obowiązującą ustawą o sporcie lub na podstawie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

 

Badając rozliczenia budżetu miasta Białystok z BOSiR ustalono, że w 2015 r. zostało udzielonych zakładowi łącznie 7 dotacji celowych na realizację inwestycji (sklasyfikowanych w par. 6210 na łączną kwotę 445.129 zł i w par. 6219 w wysokości 55.427 zł) bez określenia na piśmie takich warunków jak wysokość dotacji oraz cel i zakres rzeczowy dotowanych zadań, termin wykorzystania dotacji, termin i sposób rozliczenia dotacji oraz termin zwrotu niewykorzystanej części dotacji, wymaganych przy udzielaniu dotacji celowej z budżetu gminy na mocy art. 250 ustawy o finansach publicznych. Czynności kontrolne wykazały, że termin wykorzystania dotacji, termin i sposób rozliczenia dotacji oraz zwrotu niewykorzystanej części dotacji zostały ogólnie określone w zarządzeniu Prezydenta Miasta z dnia 23 stycznia 2013 r. Analogiczną nieprawidłowość stwierdzono podczas kontroli miasta Łomża; co dotyczyło dotacji celowych na realizację inwestycji udzielonych Miejskiemu Przedsiębiorstwu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Łomży oraz Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunikacji w Łomży na łączną kwotę 381.971,85 zł.

         Wskazano na konieczność dokumentowania przez Prezydentów przy udzielaniu dotacji celowych zakładom określenia elementów wskazanych przepisami art. 250 ustawy o finansach publicznych.

 

8. W zakresie długu publicznego, przychodów i rozchodów budżetu:

- nierzetelne (niemające oparcia w rzeczywistych stanach faktycznych oraz obowiązującej dokumentacji) prognozowanie danych w wieloletniej prognozie finansowej – nieprawidłowość tego rodzaju stwierdzono w 6 kontrolowanych gminach.

 

W części A sprawozdania Rb-Z gminy Choroszcz za 2015 r. jako długoterminowe zobowiązania z tytułu papierów wartościowych wykazano obligacje o wartości nominalnej 1.500.000 zł wyemitowane przez gminę na podstawie umowy zawartej w dniu 11 sierpnia 2014 r. z PKO BP. Obligacje te nie są dopuszczone do obrotu zorganizowanego, w związku z czym zobowiązania z tego tytuły są wyłącznie zobowiązaniami wobec banku. Powinny być zatem wykazane w poz. E2 „Kredyty i pożyczki”, co wskazano w wystąpieniu pokontrolnym.

 

Gmina Płaska w sprawozdaniu Rb-Z za 2015 r. nie wykazała zobowiązania wymagalnego na kwotę 8.532,68 zł wobec miasta Augustów za dzieci z gminy Płaska uczęszczające do przedszkoli w Augustowie. Kwota zobowiązań wymagalnych nie została wykazana również w rocznym sprawozdaniu Rb-28S za 2015 r. – ujęto ją tylko w kolumnie „zobowiązania ogółem”.

Zwrócono uwagę na konieczność wykazywania zobowiązań wymagalnych w sprawozdaniach Rb-Z i Rb-28S.

 

W gminie Narew zawyżono o 4.950 zł kwotę prognozowanych na 2018 r. w WPF rozchodów z tytułu spłaty pożyczek. Kwotę rozchodów jednostka przyjęła bowiem w wartości wynikającej z harmonogramu spłat załączonego do umowy, opracowanego dla kwoty pożyczki wynoszącej 218.066 zł, podczas gdy faktycznie udzielono jej pożyczki w kwocie 213.116 zł przy braku stosownego aneksu do umowy pożyczki.

Wnioskowano o podjęcie działań w celu dostosowania treści umowy pożyczki do rzeczywistości w zakresie kwoty pożyczki i harmonogramu jej spłaty oraz przyjęcie w WPF rozchodów z tytułu spłaty tej pożyczki w kwocie wynikającej z faktycznie otrzymanych środków.

 

Miasto Białystok bezpodstawnie wykazało w sprawozdaniu Rb-NDS za 2015 r. jako „Rozchody – inne cele” po stronie planu i wykonania kwotę 338.888 zł dotyczącą wierzytelności od PGE Dystrybucja S.A. z tytułu przekazanej w formie depozytu pieniężnego gwarancji zabezpieczenia umowy zawartej przez miasto z PGE na realizację zasilania rezerwowego Centrum Przetwarzania Danych na terenie BPNT. Kwota ta na koniec 2015 r. stanowiła saldo Wn konta 240 „Pozostałe rozrachunki” w ewidencji budżetu. W konsekwencji w 2016 r. kwotę tę również błędnie ujęto w budżecie i wykazano w sprawozdaniu Rb-NDS jako „Przychody – inne źródła”.

         Do Prezydenta zwrócono się o zaniechanie ujmowania w planie przychodów i rozchodów jednostki samorządu terytorialnego przepływów środków finansowych związanych z depozytami złożonymi w celu zabezpieczenia należytego wykonania umów.

 

W mieście Białystok planowane na 2015 r. w WPF dochody ze sprzedaży majątku zrealizowano na poziomie jedynie 58% – plan 60.899.000 zł, wykonanie 35.510.119 zł. W treści sprawozdania z wykonania budżetu wskazano, iż mniejsza niż planowana sprzedaż (…) miała związek z rozszerzeniem Podstrefy Białystok SSSE, a co za tym idzie planowana (…) sprzedaż działek w rejonie BPN-T oraz lotniska Krywalny została wstrzymana. Wpływy planowane ze sprzedaży na terenie lotniska Krywlany na 13.800.000 zł zostały jednak usunięte z uchwały budżetowej i z WPF uchwałami Rady Miasta z 14 grudnia 2015 r. Odnośnie działek w rejonie BPN-T plan wynoszący 7.179.600 zł, pomimo wiedzy o wstrzymaniu sprzedaży, nie uległ zmianie. Dokumentacja planistyczna wskazuje także na brak realistyczności wpf w zakresie kwoty 6.199.000 zł ujętej w objaśnieniach jako „inne sprzedaże nieruchomości” (okazana dokumentacja nie zawierała żadnego uszczegółowienia tej pozycji).

Wnioskowano o zapewnienie realistycznego poziomu prognozowanych w wieloletniej prognozie finansowej dochodów ze sprzedaży majątku, w tym bezwzględne urealnianie planu dochodów ze sprzedaży nieruchomości przed końcem III kwartału roku budżetowego.

 

W gminie Kulesze Kościelne analiza danych zamieszczonych w WPF na lata 2016-2019, w wersji obowiązującej na dzień kontroli, wykazała, iż prognozowane dane o dochodach z tytułu dotacji na inwestycje w latach 2017-2018 na sumę 1.290.083 zł były zawyżone o 303.883,25 zł w stosunku do kwoty dotacji, o którą gmina ubiegała się według wniosku z dnia 6 listopada 2015 r. złożonego do Urzędu Marszałkowskiego, przewidującego dofinansowanie zadania w wysokości 986.969,75 zł. Jak wynika z wyjaśnienia Skarbnika wpisana błędnie kwota wynika z faktu, iż omyłkowo przyjęłam z jednej z wersji wniosku złożonego do Urzędu Marszałkowskiego.

Wójtowi rekomendowano przyjmowanie w wieloletniej prognozie finansowej dochodów z dotacji na inwestycje na poziomie mającym uzasadnienie w kwotach dofinansowania, o które wnioskowała gmina wraz z urealnieniem danych obowiązującej WPF w tym zakresie.

 

Analiza Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2017-2021 gminy Krypno, przyjętej uchwałą Rady Gminy z dnia 20 grudnia 2016 r., wykazała m.in., że na 2021 r. nie prognozowano wydatków na obsługę długu, mimo iż w tym roku planowano spłatę zadłużenia. Skarbnik wyjaśniła, że omyłkowo również brak jest kwoty wydatków na obsługę długu w roku 2021, mimo iż planowane są do spłaty ostatnie raty pożyczek i kredytów.

         Zwrócono się o dołożenie większej staranności przy sporządzaniu wieloletniej prognozy finansowej i wprowadzenie do WPF kwoty wydatków na obsługę długu prognozowanej na 2021 r.

 

9. W zakresie spraw majątkowych:

- nieprzestrzeganie regulacji określających tryb sprzedaży nieruchomości, w szczególności zasady upublicznienia sprzedaży, sposób przeprowadzania przetargów na zbycie nieruchomości – nieprawidłowości tego rodzaju stwierdzono w 16 jednostkach;

- nieprzestrzeganie przepisów prawa dotyczących oddawania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, w szczególności w zakresie stawek i aktualizowania opłat – w 5 kontrolowanych gminach;

- nieprzestrzeganie przepisów prawa przy innym niż sprzedaż i użytkowanie wieczyste rozdysponowaniu mienia komunalnego (najem, dzierżawa, trwały zarząd, itp.) – w 28 jednostkach;

- niesporządzenie lub nieprawidłowe sporządzenie planu wykorzystania zasobu nieruchomości – w 3 kontrolowanych gminach;

- niepodjęcie uchwały w sprawie wieloletniego programu gospodarowania zasobem mieszkaniowym – w 1 kontrolowanej gminie;

- niepodjęcie lub niedostosowanie do obowiązujących przepisów uchwały w sprawie zasad gospodarowania nieruchomościami – w 5 kontrolowanych gminach;

- wykonywanie zarządu mieniem bez zachowania szczególnej staranności wymaganej przepisem art. 50 ustawy o samorządzie gminnym – w 3 jednostkach.

 

Nieruchomość gminy Płaska nr 18/1 o pow. 0,40 ha nie znalazła nabywcy w dwóch kolejnych przetargach. Wójt ogłosił rokowania w dniu 6 sierpnia 2015 r. Ich przedmiotem nie była jednak nieruchomość nr 18/1, a trzy działki mające dopiero zostać wyodrębnione w wyniku podziału nieruchomości nr 18/1 (niewyodrębnione w dniu ogłoszenia): nr 18/7, 18/8 i 18/9. Nieruchomość nr 18/1 została podzielona decyzją Wójta z 26 sierpnia 2015 r., która stała się ostateczna 9 września 2015 r. (rokowania wyznaczono na 7 września 2015 r.). Dla działek wyodrębnionych w wyniku podziału nie zostały sporządzone operaty szacunkowe – posłużono się operatem dotyczącym nieruchomości nr 18/1. Ogłoszono zatem rokowania na zbycie działek, które nie były wcześniej przedmiotem przetargów (jako odrębne przedmioty zbycia), jak również nie zostały odrębnie wycenione przez rzeczoznawcę.

Do Wójta zwrócono się m.in. o zaniechanie organizowania rokowań na zbycie nieruchomości, jeżeli przedmiot zbycia w drodze rokowań jest inny niż nieruchomość zbywana w przetargach zakończonych wynikiem negatywnym, szacowanie wartości działek przeznaczanych do zbycia, jeżeli nie były wcześniej przedmiotem wyceny, a także zaniechanie wszczynania procedur zmierzających do zbycia działek gruntu formalnie niewyodrębnionych w dniu wszczęcia postępowania.

 

Z postanowień obowiązującej w gminie Michałowo uchwały z dnia 23 kwietnia 2015 r. w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości… wynika, iż Burmistrz miałby sam sobie udzielać zgody na najem lub dzierżawę nieruchomości na okres dłuższy niż 3 lata lub na czas nieoznaczony w drodze przetargu, podczas gdy obowiązek zawierania umów na taki okres w drodze przetargu wynika wprost z art. 37 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W gminie Michałowo stwierdzono też dokonanie przez Burmistrza zbycia w drodze bezprzetargowej działki na rzecz użytkownika wieczystego bez zgody Rady Miejskiej wymaganej dla sprzedaży nieruchomości o wartości powyżej 20.000 zł. Wartość prawa własności nieruchomości ustalona została w operacie szacunkowym na kwotę 29.188 zł, zaś wartość prawa użytkowania wieczystego na kwotę 18.943 zł. Burmistrz wyjaśniał, że sugerował się ceną, jaką ma wpłacić nabywca (dotychczasowy użytkownik wieczysty), a nie wartością zbywanego prawa własności.

Do Burmistrza zwrócono się o rozważenie przedłożenia Radzie Miejskiej projektu uchwały zmieniającej wymienioną uchwałę oraz przeznaczanie do zbycia nieruchomości o wartości przekraczającej 20.000 zł po wyrażeniu zgody przez Radę Miejską.

 

W gminie Czeremcha w ogłoszeniach o przetargu na zbycie nieruchomości określano wysokość postąpienia co było sprzeczne z określoną przepisami prawa zasadą, że o wysokości postąpienia decydują uczestnicy przetargu, z tym, że postąpienie nie może wynosić mniej niż 1% ceny wywoławczej. Działanie to wywołało skutki finansowe dla nabywców nieruchomości, ponieważ wysokość postąpienia była ustalana w ogłoszeniach na poziomie 2% ceny wywoławczej, w związku z czym poszczególni nabywcy zostali bezprawnie zobowiązani do zaproponowania postąpienia w kwocie wyższej odpowiednio o 75 zł, 90 zł oraz 100 zł względem kwoty, którą mogli skutecznie zaproponować w celu rozstrzygnięcia przetargu (każdy z przetargów został rozstrzygnięty po zaproponowaniu jednego postąpienia; do każdego z przetargów przystąpiła 1 osoba). Podobną nieprawidłowość stwierdzono w gminie Narewka (zawyżenie postąpienia od dwóch nabywców po 40 zł).

         Zwrócono się o zaniechanie określania kwoty postąpienia w treści ogłoszeń o przetargach na zbycie nieruchomości.

 

Kontrola sprzedaży przez gminę Krypno działki nr 539/3 wykazała, że wyciągu z ogłoszeń o przetargach na zbycie nieruchomości wartości powyżej 10.000 euro nie opublikowano w prasie o zasięgu obejmującym co najmniej powiat. Wójt unieważnił przetarg nieograniczony i ogłosił przetarg ograniczony wskazując, że jest on ograniczony do mieszkańców jednej wsi, którzy prowadzą gospodarstwo rolne o powierzchni co najmniej 5 ha i zamieszkują w niej na stałe. Ponadto w ogłoszeniu Wójt bezpodstawnie zarządził, iż minimalna kwota postąpienia to 2.000 zł, podczas gdy wyłoniony (po zaproponowaniu jednego postąpienia) nabywca mógł rozstrzygnąć przetarg po zaproponowaniu kwoty 700 zł. Z kolei w przetargach, które nie zakończyły się wyłonieniem wykonawcy postąpienie ustalano w ogłoszeniu na poziomie nawet 5% ceny wywoławczej.

Do Wójta wnioskowano o przestrzeganie przepisów dotyczących upubliczniania ogłoszeń, zaniechanie ograniczania katalogu podmiotów, które mogą wziąć udział w przetargu na zbycie nieruchomości, a także zaprzestanie ustalania kwoty postąpienia obowiązującej w przetargu.

 

Burmistrz gminy Wasilków dokonując zbycia w drodze bezprzetargowej działki nr 166/3 za kwotę 1.666,65 zł + 365 zł z tytułu kosztów przygotowania dokumentacji, złożył w dniu 16 września 2015 r. następujące oświadczenia w akcie notarialnym: działający w akcie tym w imieniu i na rzecz Gminy Wasilków jako jej Burmistrz potwierdza, że cenę za przedmiot umowy w wysokości 1.666,65 zł brutto strona kupująca zapłaciła stronie sprzedającej w całości (…) strona nabywająca przed podpisaniem tego aktu notarialnego uiściła należną opłatę z tytułu kosztów sporządzenia dokumentacji w wysokości 365 zł brutto. Jak wynika z okazanej dokumentacji, w dniu podpisania aktu notarialnego należności te nie wpłynęły na rachunek gminy. Ich wpływ do jednostki miał bowiem miejsce w dniu 18 września 2015 r.

         Burmistrzowi rekomendowano dołożenie należytej staranności w zakresie analizy prawdziwości treści składanych oświadczeń woli.

 

W Szkole Podstawowej Nr 2 w Łomży umowę najmu garażu zawarł z dyrektorem Szkoły inspektor administracji i sekretariatu nieuprawniony do reprezentowania szkoły. Ponadto, decyzją z dnia 14 grudnia 1999 r. w sprawie ustanowienia trwałego zarządu nieruchomościami na rzecz Szkoły Podstawowej Nr 2 w Łomży Zarząd Miasta Łomży ustanowił nieuprawnione uzależnienie prawa trwałego zarządcy do zawarcia umowy najmu lub dzierżawy na okres do 3 lat od zgody organu wykonawczego miasta (sprzeczne z art. 43 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Odmienne od ustawowych warunki korzystania z nieruchomości przez trwałego zarządcę może określić wyłącznie organ stanowiący, czego Rada Miejska Łomży nie ustaliła.

W odrębnym piśmie skierowanym do Prezydenta Łomży wnioskowano o dokonanie zmiany decyzji ustanawiającej trwały zarząd polegającej na usunięciu wskazanych sprzeczności, a także przeanalizowanie pod tym kątem pozostałych decyzji ustanawiających trwały zarząd.

 

Burmistrz Knyszyna decyzją z dnia 21 sierpnia 2008 r. ustanowił rzecz Zespołu Szkół Ogólnokształcących trwały zarząd nieruchomością zabudowaną z przeznaczeniem na działalność statutową tej jednostki, tj. działalność oświatową. Jednocześnie wskazaną decyzją ustalono opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu w kwocie 39,60 zł wbrew art. 81 ust. 1 ustawy o systemie oświaty.

Poinformowano o konieczności dokonania zmiany decyzji poprzez usunięcie postanowień przewidujących wnoszenie przez ZSO opłaty za trwały zarząd nieruchomościami zajętymi na działalność oświatową.

 

W gminie Szepietowo nie został ustanowiony trwały zarząd nieruchomościami, którymi władają Szkoła Podstawowa w  Dąbrówce Kościelnej i Szkoła Podstawowa w Wojnach Krupach, natomiast w gminie Lipsk trwały zarząd nieruchomościami, którymi włada Zakład Gospodarki Komunalnej.

Wnioskowano o przekazanie wymienionym jednostkom nieruchomości w trwały zarząd

 

W gminie Nowy Dwór Wójt wydał zarządzenie w sprawie nieodpłatnego przekazania sprzętu komputerowego pracownikom (m.in. 2 laptopów, z których jeden miał zostać przekazany Wójtowi) o wartości księgowej 22.966,70 zł, jako „nienadającego się do dalszego użytkowania”, wycenionego przez informatyka na aktualną wartość 1.967 zł. Z wyjaśnień Wójta wynikało z jednej strony, że sprzęt jest bezużyteczny, a z drugiej, że będzie służył podnoszeniu kwalifikacji pracowników. Według odpowiedzi Wójta o sposobie wykonania zaleceń pokontrolnych, wystąpił on o wpłatę przez pracowników równowartości sprzętu według wyceny informatyka

 

W VII LO w Białymstoku w 2015 r. wyksięgowano z konta 013 składniki majątkowe o wartości 63.320,52 zł. Kontrolowana jednostka dokonała ekspertyzy technicznej sprzętu komputerowego i fotograficznego, z której wynika, że sprzęt nie nadawał się do dalszego użytkowania, zaś jego naprawa jest nieopłacalna. Kontrolującemu nie okazano udokumentowania na przekazanie do utylizacji sprzętu elektrycznego, takiego jak: radiomagnetofony, rzutnik i komputer stacjonarny, a także na sposób likwidacji sprzętu fotograficznego. W złożonym wyjaśnieniu kierownik jednostki przedstawił m.in. Jeżeli chodzi o radiomagnetofony to nie jesteśmy w stanie ustalić co się z nimi stało, ponieważ pracownik odpowiedzialny za sprawy związane z utylizacją przeszedł na emeryturę. W odpowiedzi na zalecenia pokontrolne dotyczące podjęcia czynności wyjaśniających w celu ustalenia faktycznego losu radiomagnetofonów, poinformowano o ich odnalezieniu; dodano iż w wyniku przeoczenia nie zostały przekazane do utylizacji.

 

Inwentaryzacja rzeczowych składników majątku przeprowadzona Urzędzie Gminy Narew na podstawie zarządzenia Wójta z dnia 17 listopada 2015 r. wykazała niedobór prądownicy o wartości 167,99 zł. Z treści protokołu z rozliczenia wyników inwentaryzacji wynika, iż powstały niedobór Wójt uznał za niezawiniony i postanowił o jego spisaniu w straty nadzwyczajne. Według wyjaśnienia Wójta składnik ten został prawdopodobnie skradziony. Nie podjęto jednak żadnych czynności w celu ustalenia sprawcy domniemanej kradzieży. W odpowiedzi na zalecenia pokontrolne Wójt poinformował o zgłoszeniu sprawy Komendzie Powiatowej Policji w Hajnówce.

 

Przeprowadzona w Urzędzie Miejskim w Białymstoku analiza likwidacji w drodze sprzedaży pracownikom składników majątku w postaci telefonów komórkowych i iPadów wykazała nieprzestrzeganie ustanowionych procedur wewnętrznych, m.in. poprzez: nieudokumentowanie faktu podjęcia przez Prezydenta decyzji o zbyciu aparatów; zaniechanie opracowania stosownej opinii przez konserwatora sprzętu lub rzeczoznawcę; akceptowanie wniosków o wyrażenie zgody na sprzedaż przez dyrektora Departamentu Obsługi Urzędu i zastępcę przewodniczącego stałej komisji likwidacyjnej nieposiadających upoważnień w tym zakresie; podpisywanie protokołów sprzedaży ze strony Urzędu Miejskiego przez pracownika zatrudnionego w Departamencie Obsługi Urzędu na samodzielnym stanowisku ds. energii elektrycznej i łączności, co – według wyjaśnienia – miało mieć swoje umocowanie w zakresie czynności pracownika obejmującym powierzenie prowadzenia spraw związanych z usługą telefonii komórkowej i internetu mobilnego.

Zwrócono się o zapewnienie przestrzegania procedur wewnętrznych określających zasady przeprowadzania i dokumentowania likwidacji składników majątku w drodze sprzedaży.

 

10. W zakresie rozliczeń jednostek organizacyjnych z budżetami jednostek samorządu terytorialnego:

- nieegzekwowanie od kierowników jednostek organizacyjnych obowiązku przedkładania sprawozdań – nieprawidłowość tego rodzaju stwierdzono w 2 kontrolowanych gminach;

- niedokonywanie lub nieterminowe dokonywanie wpłaty do budżetu nadwyżek środków obrotowych zakładów budżetowych - w 1 kontrolowanej gminie;

- niezwracanie lub nieterminowe zwracanie środków finansowych pozostających na wyodrębnionym rachunku dochodów jednostki budżetowej - w 1 kontrolowanej jednostce;

- nieokreślenie przez organ stanowiący terminu i sposobu ustalania zaliczkowych wpłat nadwyżki środków obrotowych dokonywanych przez zakład budżetowy lub podjęcie przez organ stanowiący uchwały przewidującej bezterminowe, generalne zwolnienie zakładu budżetowego z obowiązku wpłaty do budżetu nadwyżki środków obrotowych – odpowiednio w 1 i 1 kontrolowanej gminie;

- wprowadzenie przez organ wykonawczy niewynikających z uchwały organu stanowiącego ograniczeń w wydatkowaniu środków wyodrębnionego rachunku dochodów i wydatków jednostek oświatowych – w 1 gminie.

 

W Urzędzie Gminy Nowy Dwór prowadzącym obsługę Zespołu Szkół środki pieniężne w kwocie 4.317,16 zł pozostające na dzień 31 grudnia 2015 r. na wyodrębnionym rachunku bankowym dochodów i wydatków nimi finansowanych ZS nie zostały przekazane na rachunek budżetu gminy, wbrew postanowieniom art. 223 ust. 4 ustawy o finansach publicznych.

Do Wójta zwrócono się o zobowiązanie Skarbnika do zapewnienia odprowadzania na rachunek budżetu, w terminie do 5 stycznia roku następnego, środków pieniężnych pozostających na dzień 31 grudnia na wyodrębnionym rachunku dochodów Zespół Szkół.

 

Kontrola prawidłowości rozliczenia dotacji udzielonych z budżetu gminy Płaska Samorządowemu Zakładowi Gospodarki Komunalnej w Płaskiej wykazała, iż nadwyżka środków obrotowych w wysokości 4.211,34 zł za 2015 r. do dnia kontroli (wrzesień 2016 r.) nie została wpłacona do budżetu. Stwierdzono ponadto, że Rada Gminy nie określiła sposobu i terminów dokonywania wpłat nadwyżki środków obrotowych do budżetu gminy, wbrew art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy o finansach publicznych. Dopiero w trakcie kontroli (w dniu 9 września 2016 r.) Rada Gminy Płaska podjęła uchwałę w sprawie zwolnienia zakładu z obowiązku wpłat nadwyżki środków obrotowych do budżetu gminy za 2015 rok.

Wnioskowano o przedłożenie Radzie Gminy projektu uchwały, o której mowa w art. 16 ust. 2 pkt 5 ustawy oraz egzekwowanie dokonywania przez zakład wpłaty nadwyżki środków obrotowych, chyba że Rada Gminy podejmie uchwałę zwalniającą zakład z obowiązku wpłaty nadwyżki za dany rok.

 

Dotacja przedmiotowa z budżetu miasta Białystok dla Białostockiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w 2015 r. wyniosła 5.250.000 zł (wykonanie równe planowi). Rozliczenie otrzymanej dotacji za 2015 r. wykazuje, że dotacje otrzymane według planowanej podstawy ich obliczenia były niższe od dotacji „wg faktycznego wykorzystania obiektu” – łączna różnica pomiędzy dotacją planowaną a „faktycznie wykorzystaną” (należną) wynosiła minus 428.462 zł. Pomimo tego za dotację należną na 2015 r. uznano kwotę dotacji przedmiotowej w wysokości planowanej w budżecie (5.250.000 zł), nie zaś kwotę wynikającą z rocznego rozliczenia zakładu budżetowego (5.678.462 zł). W trakcie 2015 r. Białostocki Ośrodek Sportu i Rekreacji otrzymał też z budżetu miasta Białystok dotację przedmiotową sklasyfikowaną w rozdz. 85154 „Przeciwdziałanie alkoholizmowi” w kwocie 199.999,47 zł. Przelewano na rzecz BOSiR przez cały 2015 r. kwoty dotacji określonej jako przedmiotowa, pomimo braku ustalonej wysokości stawki dotacji przedmiotowej – została ona ustalona przez Radę Miasta Białegostoku dopiero w dniu 7 grudnia 2015 r. Ponadto z uchwały Rady Miasta z dnia 20 października 2014 r. w sprawie przyjęcia miejskiego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych na 2015 r. nie wynika, aby BOSiR został wymieniony jako koordynator czy realizator któregokolwiek z zadań objętych programem.

Do Prezydenta zwrócono się o monitorowanie faktycznego stanu realizacji dotowanych wyrobów lub usług mając na uwadze zapewnienie adekwatnego poziomu dotowania rzeczywiście wytwarzanych wyrobów lub świadczonych usługi do sumy faktycznych przychodów i kosztów zakładu dotyczących danego rodzaju działalności oraz udzielanie zakładowi dotacji w rozdziale 85154 wyłącznie w sytuacji wskazania BOSiR w miejskim programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych jako realizatora zadań.

 

Z ustaleń kontroli gminy Szepietowo wynika, że Zakład Wodociągów Kanalizacji i Oczyszczania w Szepietowie otrzymywał w 2015 r. z budżetu gminy, w formie dotacji przedmiotowej, dopłaty do 1 m3 wody w wysokości 0,20 zł (łącznie 16.519,69 zł). Jako podstawę udzielenia dopłat wskazano uchwałę Rady Miejskiej w Szepietowie z dnia 7 maja 2012 r. w sprawie dopłaty dla odbiorców wody. W treści uchwały, oprócz określenia wysokości dopłaty do ceny sprzedawanej wody, wskazano jedynie, iż będzie ona dokonywana co kwartał. W okresie objętym kontrolą obowiązywały dwie różne taryfy, uchwalone 28 marca 2014 r. (przedłużone następnie o rok) i 10 marca 2016 r. Z treści uchwały Rady Miejskiej z 2012 r. w sprawie dopłaty dla odbiorców wody nie wynika, aby dotyczyła ona konkretnych taryf obowiązujących w danym przedziale czasowym. Uchwałę tę należy zatem ocenić jako ustalającą wysokość dopłaty na czas nieokreślony, co nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach.

Wójtowi wskazano na konieczność przedkładania Radzie Miejskiej ewentualnego projektu uchwały w sprawie dopłat do taryf za zbiorowe dostarczanie wody i zbiorowe odprowadzanie ścieków każdorazowo przy uchwalaniu nowych taryf.

        

Kontrola zagadnień dotyczących wyodrębnionych rachunków dochodów i wydatków nimi finansowanych w 3 szkołach prowadzonych przez miasto Białystok wykazała, że pobrane na te rachunki dochody z najmu i dzierżawy były wydatkowane kwartalnie w wysokości 25% na zakup energii i 5% na zakup środków czystości. Sposób przeznaczania dochodów z tego źródła na wydatki wynikał z pism przekazywanych przez Urząd Miasta, mimo że stawianie tego rodzaju wymagań nie miało umocowania w postanowieniach uchwały Rady Miasta określających przeznaczenie środków wyodrębnionego rachunku. Pisma takie nie mogły mieć charakteru wiążącego dyrektorów szkół, stanowiąc w istocie naruszenie kompetencji Rady Miasta.

         W odrębnym piśmie skierowanym do Prezydenta zwrócono się o zaprzestanie kierowania przez Urząd Miejski do jednostek oświatowych pism odnoszących się do sposobu gromadzenia i wydatkowania środków za pośrednictwem wyodrębnionego rachunku dochodów i wydatków nimi finansowanych, o którym mowa w art. 223 ustawy o finansach publicznych, niewynikającego z odpowiedniej uchwały Rady Miasta w sprawie wyodrębnienia tych rachunków.

 

Łącznie wymiar finansowy stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości[1] wyniósł 708.674 tys. zł, z tego[2]:

- uszczuplenia środków publicznych – 1.545 tys. zł,

- kwoty uzyskane z naruszeniem prawa – 2.406 tys. zł,

- kwoty wydatkowane z naruszeniem prawa – 4.989 tys. zł,

- kwoty wydatkowe w następstwie działań niezgodnych z prawem – 3 tys. zł,

- kwoty wydatkowane niegospodarnie, niecelowo lub nierzetelnie – 631 tys. zł,

- kwoty odpowiadające nierzetelnym danym w ewidencji księgowej lub sprawozdawczości – 666.055 tys. zł,

- inne nieprawidłowości w wymiarze finansowym – 33.045 tys. zł.

         Wskazania wymaga, iż niejednokrotnie dokonanie zwymiarowania stwierdzonych nieprawidłowości nie było możliwe w związku z zaniechaniem podejmowania przez kontrolowane jednostki określonych działań i brakiem odpowiedniej dokumentacji umożliwiającej dokonanie stosownych wyliczeń. Dotyczy to w szczególności uszczuplenia środków publicznych z tytułu należności podatkowych – niejednokrotnie kontrolowane organy podatkowe nie były w posiadaniu deklaracji i informacji podatkowych lub stosownych ich korekt, które winny stanowić podstawę ustalania kwot zobowiązań podatkowych.

 

5. Postępowanie pokontrolne

 

W celu wyeliminowania ujawnionych nieprawidłowości i zapobieżenia występowaniu ich w przyszłości do organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego lub kierowników jednostek organizacyjnych wystosowano 50 wystąpień pokontrolnych, których przedmiotem były stwierdzone nieprawidłowości, zawierające łącznie 1.673 szczegółowych wniosków pokontrolnych (z tego w wyniku kontroli kompleksowych jednostek samorządu terytorialnego wystosowano 1.399 wniosków pokontrolnych, kontroli problemowych – 264 wnioski pokontrolne, zaś kontroli doraźnych – 10 wniosków pokontrolnych). Podczas 9 kontroli doraźnych przeprowadzonych w szkołach w zakresie prawidłowości ustalenia danych na potrzeby sporządzenia sprawozdań z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli nie stwierdzono nieprawidłowości. Do kierowników tych jednostek wystosowano na podstawie ustaleń kontroli pisma informujące o braku nieprawidłowości.

W 6 przypadkach, uzasadnionych charakterem ustaleń kontroli w podległych jednostkach organizacyjnych (Szkoła Podstawowa Nr 12 w Białymstoku, Szkoła Podstawowa Nr 2 w Łomży, Publiczne Gimnazjum Nr 5 z Oddziałami Integracyjnymi w Białymstoku, Młodzieżowe Centrum Edukacji i Readaptacji Społecznej w Goniądzu, VII Liceum Ogólnokształcące w Białymstoku), skierowano do organów wykonawczych jednostek samorządu terytorialnego odrębne pisma mające na celu zapewnienie eliminacji stwierdzonych nieprawidłowości. Ponadto w związku z ustaleniami kontroli poczynionymi w jednostce organizacyjnej powiatu kolneńskiego skierowano odrębne pismo wskazujące nieprawidłowości i działania w celu ich wyeliminowania do dyrektora szkoły obsługiwanej przez kontrolowaną jednostkę. Do wiadomości organów wykonawczych przekazywano też wszystkie wystąpienia pokontrolne kierowane do podległych i nadzorowanych jednostek organizacyjnych.

W wyniku ustaleń kontroli dotyczących nieprawidłowości w zakresie danych stanowiących podstawę naliczenia subwencji, korekty sprawozdań Rb-PDP sporządziły 4 jednostki samorządu terytorialnego. Zostały one przekazane Ministrowi Finansów.

 

W ramach współdziałania z organami państwa i innymi instytucjami przekazywano żądane przez te podmioty informacje w zakresie działalności kontrolnej. Między innymi organom ścigania przekazano kopie materiałów kontroli przeprowadzonych przez Izbę Obrachunkową w 1 gminie wiejskiej i 2 jednostkach organizacyjnych. Ponadto udzielano informacji dotyczących działalności kontrolnej w mieście na prawach powiatu, gminie wiejskiej i 2 jednostkach organizacyjnych.

 

         W wyniku przeprowadzonych w okresie sprawozdawczym kontroli kierowano także zawiadomienia do rzecznika dyscypliny finansów publicznych o czynach noszących znamiona naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Łącznie złożono 27 zawiadomienia, w których wskazano na 32 czyny naruszenia dyscypliny finansów publicznych (w 5 spośród złożonych zawiadomień wskazano na więcej niż jeden czyn z katalogu zawartego w przepisach ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych). Zawinienie czynów przypisano w zawiadomieniach, na podstawie ustaleń kontroli, łącznie 42 osobom.

W zawiadomieniach wskazywano na:

- niesporządzenie lub nieprzekazanie w terminie sprawozdania z wykonania procesów gromadzenia środków publicznych i ich rozdysponowania albo wykazanie w tym sprawozdaniu danych niezgodnych z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej, tj. czyny określone w przepisach art. 18 pkt 2 ustawy (11 przypadków);

- zaniechanie przeprowadzenia lub rozliczenia inwentaryzacji albo przeprowadzenie lub rozliczenie inwentaryzacji w sposób niezgodny z przepisami ustawy o rachunkowości, tj. czyny określone w przepisach art. 18 pkt 1 ustawy (5 przypadków);

- dokonanie wydatku ze środków publicznych bez upoważnienia albo z przekroczeniem zakresu upoważnienia, tj. czyn wskazany w art. 11 ustawy (3 przypadki);

- nienależyte dokonanie wstępnej kontroli operacji przez głównego księgowego powodujące dokonanie wydatku z przekroczeniem plan, tj. czyn określony w art. 18b pkt 1 ustawy (3 przypadki);

- niezgodne z przepisami umorzenie należności Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub innej jednostki sektora finansów publicznych, odroczenie jej spłaty lub rozłożenie spłaty na raty albo dopuszczenie do przedawnienia tej należności, tj. czyny określone przepisami art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy (2 przypadki);

 - udzielenie dotacji z naruszeniem zasad jej udzielania, tj. czyn z art. 8 pkt 1 ustawy (2 przypadki);

- przeznaczenie dochodów uzyskiwanych przez jednostkę budżetową na wydatki ponoszone w tej jednostce, tj. czyn określony w art. 7 ustawy (2 przypadki);

- niezłożenie przez członka komisji przetargowej lub inną osobę wykonującą czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego po stronie zamawiającego oświadczenia o braku lub istnieniu okoliczności powodujących wyłączenie z tego postępowania, tj. czyn określony przepisami art. 17 ust. 4 ustawy (1 przypadek);

- zaniechanie prowadzenia audytu wewnętrznego w jednostce sektora finansów publicznych do tego zobowiązanej, wskutek niezatrudniania audytora wewnętrznego albo niezawierania umowy z usługodawcą z naruszeniem art. 274 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, tj. czyn określony w art. 18a ustawy (1 przypadek);

- niedokonanie w terminie wpłaty do budżetu w należnej wysokości tytułem odprowadzenia środków finansowych zgromadzonych na dzień 31 grudnia na wyodrębnionym rachunku bankowym dochodów i wydatków nimi finansowanych, o których mowa w art. 223 ustawy o finansach publicznych, tj. czyn określony w art. 6 pkt 2 ustawy (1 przypadek);

- niezamieszczenie w Biuletynie Zamówień Publicznych ogłoszenia o udzieleniu zamówienia, tj. czyn określony w art. 17 ust. 1 pkt 5 (1 przypadek).                                                         

 

Według stanu na dzień sporządzenia sprawozdania do 18 wniosków pokontrolnych wydanych w wyniku kontroli przeprowadzonych w okresie sprawozdawczym trzy jednostki (powiat ziemski, gmina wiejska i jednostka organizacyjna) skierowały do Kolegium Izby zastrzeżenia w trybie określonym w art. 9 ust. 3 i 4 ustawy o r.i.o. W wyniku rozpatrzenia przez Kolegium Izby, zastrzeżenia do 17 wniosków pokontrolnych zostały oddalone, uwzględniono zastrzeżenie do 1 wniosku pokontrolnego.

 

         Do dnia przyjęcia sprawozdania informacje o sposobie wykonania wniosków pokontrolnych, zawartych w 50 wystąpieniach pokontrolnych, złożyło 47 jednostek kontrolowanych (w 3 przypadkach w dacie sporządzenia sprawozdania nie upłynął jeszcze termin złożenia takiej informacji). W związku z analizą informacji o sposobie wykonania wniosków pokontrolnych zwrócono się do 4 jednostek o dodatkowe wyjaśnienia co do sposobu realizacji zaleceń.

         Badanie sposobu wykonania wniosków pokontrolnych jest stałym elementem kontroli kompleksowych jednostek samorządu terytorialnego, a także kolejnych kontroli problemowych prowadzonych przez Izbę Obrachunkową w danej jednostce organizacyjnej. Prowadzone w tym obszarze, w okresie sprawozdawczym, czynności kontrolne wykazały, że w 21 jednostkach nie zrealizowano w pełni zaleceń wydanych przez Izbę Obrachunkową w wyniku poprzednich kontroli. W tych przypadkach z reguły kierownictwo badanych jednostek obierało niedbały lub nieskuteczny sposób wykonania przekazanych rekomendacji, który nie przyczyniał się w należytym stopniu do wyeliminowania nieprawidłowości w prowadzeniu gospodarki finansowej. Niekiedy stan taki skutkował zaś utrwalaniem praktyki działań niezgodnych z prawem. W szczególnie jaskrawych przypadkach dalszego utrzymywania stanu sprzecznego z prawem informowano organy wykonawcze j.s.t. o ewentualności zwrócenia się przez Izbę do Wojewody o wezwanie do zaprzestania naruszeń ustaw.

 

         W związku z przyjęciem przez jednostki kontrolowane do realizacji wniosków pokontrolnych zmierzających do usunięcia nieprawidłowości i usprawnienia badanej działalności, lub też działaniami podjętymi w związku z ustaleniami kontroli jeszcze w trakcie jej trwania, uzyskano korzyści finansowe[3], według stanu na dzień sporządzenia sprawozdania, w łącznej kwocie 884 tys. zł, z tego[4]:

- oszczędności uzyskane w wyniku działań kontrolnych – 384 tys. zł,

- pożytki finansowe w postaci należnych środków publicznych lub innych składników aktywów – 304 tys. zł,

- oszczędności lub pożytki finansowe innych podmiotów – 196 tys. zł.

 

         Ponadto w 2016 roku Ministerstwo Finansów przekazało do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku decyzje dotyczące:

1) gminy Zawady w sprawie zmniejszenia gminie części wyrównawczej subwencji ogólnej na 2016 rok o kwotę 18.382 zł, a także potrącenia nienależnie otrzymanej w okresie styczeń-czerwiec 2016 r. części wyrównawczej subwencji ogólnej za miesiąc lipiec 2016 r. w wysokości 9.192 zł, w związku z nieprawidłowym sporządzeniem przez gminę sprawozdania o podstawowych dochodach podatkowych, stwierdzonym w wyniku kontroli Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku przeprowadzonej w 2015 r.;

2) gminy Przerośl w sprawie zmniejszenia gminie części wyrównawczej subwencji ogólnej na 2016 rok o kwotę 2.201 zł oraz potrącenia nienależnie otrzymanej w okresie styczeń-lipiec 2016 r. części wyrównawczej subwencji ogólnej za miesiąc sierpień 2016 r. w wysokości 1.288 zł, w związku z nieprawidłowym sporządzeniem przez gminę sprawozdania o podstawowych dochodach podatkowych, stwierdzonym w wyniku kontroli Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku przeprowadzonej w 2015 r.

 

Dodać też należy, że przedstawione, zwymiarowane kwoty korzyści finansowych nie oddają w pełni efektów pozytywnego oddziaływania kontroli. W wielu przypadkach badane jednostki zobowiązywały się bowiem w informacjach o sposobie realizacji zaleceń pokontrolnych do wyeliminowania nieprawidłowości także w przyszłej ich działalności, m.in. do usprawnienia poboru środków publicznych, zaniechania poboru środków z naruszeniem prawa i interesów obywateli, zaniechania ponoszenia wydatków nielegalnych, prawidłowego zorganizowania oraz wzmożenia kontroli zarządczej.

 

WYKAZ JEDNOSTEK KONTROLOWANYCH W 2016 ROKU

 

1. Miasto Białystok

2. Miasto Łomża

3. Miasto Hajnówka

4. Miasto i Gmina Lipsk

5. Miasto i Gmina Szepietowo

6. Miasto i Gmina Nowogród

7. Miasto i Gmina Choroszcz

8. Miasto i Gmina Knyszyn

9. Miasto i Gmina Wasilków

10. Miasto i Gmina Michałowo

11. Powiat Siemiatycki

12. Powiat Hajnowski

13. Powiat Sokólski

14. Powiat Moniecki

15. Powiat Kolneński

16. Powiat Suwalski

17. Powiat Augustowski

18. Gmina Płaska

19. Gmina Nowinka

20. Gmina Suwałki

21. Gmina Grabowo

22. Gmina Grajewo

23. Gmina Augustów

24. Gmina Kulesze Kościelne

25. Gmina Wysokie Mazowieckie

26. Gmina Kolno

27. Gmina Narew

28. Gmina Narewka

29. Gmina Czeremcha

30. Gmina Nowy Dwór

31. Gmina Wyszki

32. Gmina Krypno

33. Zespół Szkół Ogólnokształcących w Hajnówce

34. Zespół Szkół w Suchowoli

35. Młodzieżowe Centrum Edukacji i Readaptacji Społecznej w Goniądzu

36. Szkoła Podstawowa Nr 12 w Białymstoku

37. Publiczne Gimnazjum Nr 5  z Oddziałami Integracyjnymi w Białymstoku

38. VII Liceum Ogólnokształcące  w Białymstoku

39. Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku

40. Przedszkole w Wasilkowie

41. Zespół Szkolno-Przedszkolny w Krypnie

42. Gminne Przedszkole w Michałowie

43. Szkoła Podstawowa Nr 2 w Łomży

44. Powiatowy Zespół Obsługi Szkół i Placówek Oświatowych w Kolnie

45. Zespół Szkół Samorządowych w Nowogrodzie

46. Zarząd Dróg Powiatowych w Wysokiem Mazowieckiem

47. II Liceum Ogólnokształcące w Augustowie

48. Szkoła Podstawowa Nr 3 w Hajnówce

49. Zespół Obsługi Szkół w Choroszczy

50. Zespół Szkolno-Przedszkolnym w Narwi

51. Obsługa Finansowo-Księgowa Szkół Gminy Knyszyn

52. Zespół Szkół w Siemiatyczach

53. Zespół Szkół w Narewce

54. Zespół Szkolno-Przedszkolnym w Czeremsze

55. Zespół Szkół w Kuleszach Kościelnych

56.Zespół Obsługi Placówek Oświatowych w Kolnie

57. Zespół Szkół w Dowspudzie

58. Gminny Zespół Ekonomiczno-Administracyjny Szkół w Suwałkach

59. Zespół Obsługi Ekonomicznej Szkół Gminy Augustów

 

 

 

 

III. Działalność nadzorcza, opiniodawcza, badanie sprawozdań.

 

1.Działalność Kolegium Izby

Kolegium zbadało łącznie 6169 uchwał i zarządzeń organów gmin, powiatów, województwa samorządowego, związków międzygminnych i powiatowych, z tego:

- 142 uchwały budżetowe (dotyczące zarówno budżetów na rok 2016, jak i podjętych w grudniu uchwał w sprawie budżetu na 2017 r.),

- 3156 uchwał i zarządzeń w sprawie zmian w budżetach,  

- 765 uchwał i zarządzeń w sprawie wieloletniej prognozy finansowej i jej zmian,

- 134 uchwały organów stanowiących w sprawie absolutorium (4 gminy nie podjęły uchwał w sprawie absolutorium za 2015 rok),

- 2 uchwały w sprawie zobowiązań w zakresie podejmowania inwestycji i remontów o wartości przekraczającej granicę ustalaną corocznie przez organ stanowiący,

- 2 uchwały w sprawie procedury uchwalania budżetu,

- 35 uchwał w sprawie zaciągania pożyczek i kredytów długoterminowych,

- 2 uchwały w sprawie zaciągania krótkoterminowych pożyczek i kredytów,

- 2  uchwały  w sprawie udzielania poręczeń,

- 71  uchwał w sprawie określenia zakresu i zasad przyznawania dotacji  z budżetu j.s.t.,

-  9 uchwał w sprawie emisji obligacji oraz określania zasad ich zbywania, nabywania i wykupu przez organ wykonawczy,

- 5 uchwał w sprawie udzielania pożyczek z budżetu j.s.t.,

- 848 uchwał dotyczących podatków i opłat lokalnych,  w tym 215 w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

oraz 996 uchwał  i zarządzeń w innych sprawach finansowych.

 

 

W wyniku tych badań Kolegium podjęło następujące uchwały:

- bez stwierdzenia naruszenia prawa – 5831 uchwał

- stwierdzające nieistotne naruszenie prawa - w 212 uchwałach i zarządzeniach organów j.s.t.,

- stwierdzające nieważność w części - w 95 uchwałach i zarządzeniach organów j.s.t.,

- stwierdzające nieważność w całości – w 16 uchwałach i zarządzeniach organów j.s.t.

 

 



Informacja o uchwałach i zarządzeniach organów jednostek samorządu terytorialnego, związków międzygminnych i powiatowych zbadanych w 2016 r. przez RIO w Białymstoku

 

 

 

Lp.

Uchwały i zarządzenia w zakresie
spraw finansowych dotyczące:

Wyniki badania nadzorczego

Ogółem
w
2016 r.

w tym:

bez
naruszenia
prawa

z
narusze-
niem
prawa

z tego:

 

uchwał
i zarządzeń
organów
wykonaw-
czych

z nieistotnym
naruszeniem
prawa

wszczęte
postępo-
wania
umorzono

nieważne

z tego:

inne
rozstrzyg-
nięcia

 

nieważne
w części

nieważne
w całości

 

1

budżetu

142

X

128

14

11

1

1

1

0

1

 

2

zmian budżetu

3 156

2 045

3 058

98

86

1

11

10

1

0

 

3

wieloletniej prognozy finansowej i jej zmian

765

76

729

36

32

0

4

1

3

0

 

4

procedury uchwalania budżetu

2

2

2

0

0

0

0

0

0

0

 

5

emitowania obligacji oraz określania zasad ich zbywania, nabywania i wykupu przez organ wykonawczy

9

0

9

0

0

0

0

0

0

0

 

6

zobowiązań w zakresie podejmowania inwestycji i remontów o wartości przekraczającej granicę ustalaną corocznie przez organ stanowiący

2

0

2

0

0

0

0

0

0

0

 

7

zaciągania długoterminowych pożyczek i kredytów 

35

35

34

1

1

0

0

0

0

0

 

8

udzielania pożyczek

5

5

5

0

0

0

0

0

0

0

 

9

udzielania poręczeń

2

2

2

0

0

0

0

0

0

0

 

10

zaciągania krótkoterminowych pożyczek i kredytów

2

2

2

0

0

0

0

0

0

0

 

11

zasad i zakresu przyznawania dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego

71

5

66

5

1

1

3

2

1

0

 

12

podatków i opłat lokalnych

848

0

679

169

77

8

83

78

5

1

 

 

w tym:
opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi

215

X

180

35

12

2

21

20

1

0

 

13

absolutorium

134

X

132

2

0

0

1

0

1

1

 

14

pozostałe uchwały i zarządzenia

996

106

983

13

4

1

8

3

5

0

 

Ogółem

6 169

2 278

5 831

338

212

12

111

95

16

3

 


 

 

Nieprawidłowości (istotniejsze lub najczęściej występujące) stwierdzone przez Kolegium

w badanych uchwałach i zarządzeniach:

 

Lp.

Uchwały i zarządzenia w zakresie spraw finansowych dotyczące:

Rodzaje nieprawidłowości

(najczęściej występujące)

1.

budżetu

-  zastosowano niewłaściwą klasyfikację budżetową;

- przeznaczenie nadwyżki budżetowej zostało określone z naruszeniem art. 212 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych;

- brak zgodności pomiędzy załącznikiem inwestycyjnym a planem wydatków;

- brak zgodności załącznika dotacyjnego z planem wydatków;

- błędnie określono limit zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych oraz kredytów i pożyczek zaciąganych na sfinansowanie planowanego deficytu, czym naruszono art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 212 ust. 1 pkt 6 u.f.p.;

- wysokość rezerwy celowej na zarządzanie kryzysowe określono z naruszeniem art. 26 ust. 4 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym;

- brak zawarcia w części normatywnej zapisu dotyczącego szczególnej zasady wykonywania budżetu;

- itd.

2.

zmian budżetu

- błędnie określono limit zobowiązań z tytułu emisji papierów wartościowych oraz kredytów i pożyczek zaciąganych na sfinansowanie planowanego deficytu, czym naruszono art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 212 ust. 1 pkt 6 u.f.p.;

- wprowadzenie nowego wydatku majątkowego wbrew upoważnieniu do dokonywania zmian w planie wydatków udzielonemu przez Radę Miejską Burmistrzowi;

- wprowadzono w planie dochodów i wydatków rezerwy subwencji oświatowej, co narusza art. 257 pkt 2 ustawy o finansach publicznych;

- nie dołączono do uchwały zaktualizowanego załącznika zawierającego zestawienie planowanych dotacji udzielanych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego;

- brak uaktualnienia w treści uchwały zapisu dotyczącego ustalenia dochodów i wydatków z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

- przeznaczono środki z dotacji celowej na zadania zlecone, na wydatki służące sfinansowaniu zadań własnych;

- itd.

3.

wieloletniej prognozy finansowej i jej zmian

- naruszenie art. 243 ust. 1 ustawy o finansach publicznych;

- jednostka nie dysponuje wolnymi środkami w wysokości wystarczającej na pokrycie deficytu oraz spłatę wcześniej zaciągniętych kredytów;

- brak realistyczności wykazanych danych w WPF na okres jej sporządzenia;

- niewystarczające objaśnienia przyjętych wartości;

-niewykazanie przeznaczenia pełnej kwoty nadwyżki budżetowej wynikającej z kolumny 10;

- w poszczególnych kolumnach w WPF w zakresie roku 2017 stwierdzono brak zgodności danych z danymi wynikającymi z budżetu;

- brak wykazania wartości w kolumnach 14.2, 14.3 i 14.3.1.;

- itd.

4.

zaciągania długoterminowych pożyczek i kredytów

- nieistotne naruszenie art. 90 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym poprzez przekroczenie siedmiodniowego terminu przedłożenia tego zarządzenia od daty jego podjęcia Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Białymstoku.

5.

zasad i zakresu przyznawania dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego

- nie określono dokładnie, w części normatywnej uchwały, faktycznej (procentowej) wysokości dotacji dla niepublicznej innej formy wychowania przedszkolnego, co jest sprzeczne z art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty;

- wskazano w sposób enumeratywny i konkretny nazwy własne niepublicznych przedszkoli, do których będą miały zastosowanie przepisy uchwały rady, co stanowi naruszenie art. 90 ust. 1 ustawy o systemie oświaty w zw. z art. 43 ustawy o finansach publicznych;

- określono w Załączniku Nr 2 do Uchwały wzór umowy przyznania dofinansowania z naruszeniem art. 250 ustawy o finansach publicznych;

- wprowadzono w § 1-2 Uchwały oraz Załączniku Nr 2 do Uchwały wzajemnie sprzecznych zapisów, co stanowi naruszenie zasad prawidłowej legislacji wywodzonych z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności zasady określoności prawa;

- itd.

6.

podatków i opłat lokalnych

- nie przewidziano dla wszystkich przedmiotów opodatkowania rubryk we wzorach informacji i deklaracjach podatkowych;

 - uchwalono stawki wyższe niż stawki maksymalne lub stawki niższe niż minimalne wynikające z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych;

- nie uchwalono wszystkich stawek podatku dla wszystkich kategorii przedmiotów opodatkowania podatkiem od nieruchomości lub podatkiem od środków transportowych;

- niewłaściwie określono moment wejścia w życie uchwały;

- zastosowano zwolnienia podmiotowe i przedmiotowo-podmiotowe w podatku od nieruchomości;

- itd.

7.

opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi

- zawarcie sformułowania „Oświadczam, że jestem świadomy/a odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych lub niezgodnych ze stanem faktycznym danych.”, które jest sprzeczne z postanowieniami art. 233 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny;

- zawarcie we wzorze deklaracji zapisu dotyczącego zgody na przetwarzanie przez Gminę danych osobowych w celu realizacji obowiązku związanego z opłatą za gospodarowanie odpadami na potrzeby funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, co narusza art. 23 ust. 1 pkt 2 i pkt 4 ustawy  o ochronie danych osobowych;

- zawarcie we wzorze deklaracji zapisów określających załączniki do deklaracji: oświadczenie o stanie zamieszkania nieruchomości – dotyczy nieruchomości, w których zamieszkuje inna liczba osób niż jest zameldowana na pobyt stały oraz opis miejsca lokalizacji pojemników wraz ze szkicem, planem sytuacyjnym lub mapą z zaznaczonym miejscem ich lokalizacji – dotyczy nieruchomości zabudowanych budynkami wielorodzinnymi – co narusza art. 6 m ust. 1a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach;

-itd.

8.

absolutorium

- istotne naruszenie art. 18 ust. 2 pkt 4 oraz art. 28a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym

9.

pozostałe uchwały i zarządzenia

- istotne naruszenie art. 403 ust 5 ustawy Prawo Ochrony Środowiska w związku z art. 126 ustawy o finansach publicznych poprzez ustalenie bezgotówkowej formy udzielenia dotacji na prace związane z usuwaniem azbestu;

- udzielenie pomocy finansowej na zadanie własne dotującego;

- itd.

      

                                                                                                                                          

 

W 2016 roku jedna jednostka samorządu terytorialnego – Miasto Sejny - uchwałą Nr XX/83/16 z dnia 28 stycznia 2016 roku przyjęła budżet na 2016 rok, który został podjęty z istotnym naruszeniem art. 222 ust. 2 pkt 1, art. 233 pkt 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 60 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym oraz art. 224 ust. 1 ustawy o finansach publicznych w zw. z postanowieniami uchwały Nr XVIII/91/12 Rady Miasta Sejny z dnia 12 czerwca 2012 r. w sprawie przyjęcia programu naprawczego finansów Miasta Sejny (ustanowiono rezerwę oświatową w kwocie 60 000 zł [zarachowanej do rozdziału 75818 Rezerwy ogólne i celowe, paragrafu 481 Rezerwy] oraz plan wydatków majątkowych na zadania inwestycyjne w kwocie 280 320 zł [przyjęty w rozdziałach 70095 Pozostała działalność, 90001 Gospodarka ściekowa i ochrona wód oraz 9002 Gospodarka odpadami, paragrafach 6050 Wydatki inwestycyjne jednostek budżetowych].

W związku z powyższym, Kolegium uchwałą Nr 1578/16 z dnia 31 marca 2016 roku, na podstawie art. 11 ust. 1 pkt 2 oraz art. 12 ust. 1 – 3 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych, ustaliło budżet miasta Sejny w części dotkniętej nieważnością w sposób następujący:

ustalono plan wydatków w paragrafie 2540 Dotacja podmiotowa z budżetu dla niepublicznej jednostki systemu oświaty:

- w rozdziale 80101 Szkoły Podstawowe w kwocie 785 000 zł,

- w rozdziale 80104 Przedszkola w kwocie 257 880 zł,

- w rozdziale 80110 Gimnazja w kwocie 400 000 zł.

Ponadto ustalono rezerwę celową z przeznaczeniem na wydatki majątkowe w kwocie 260 320 zł w rozdziale 75818 Rezerwy ogólne i celowe, paragrafie 6800 Rezerwy na inwestycje i zakupy inwestycyjne.

 

 

W 2016 roku 4 gminy nie podjęły uchwał w sprawie absolutorium:

a)  Miasto i Gmina  Ciechanowiec - wniosek o nieudzielenie absolutorium nie uzyskał wymaganej bezwzględnej większości głosów na sesji Rady,

         b) Gmina Narew - wniosek o nieudzielenie absolutorium nie uzyskał wymaganej bezwzględnej większości głosów na sesji Rady,

c) Miasto i Gmina  Sokółka - Rada nie zajęła stanowiska na sesji,

d) Miasto i Gmina  Nowogród - uchwała nie była procedowana na sesji

 

       Ponadto Związek Powiatów Województwa Podlaskiego rozpoczął funkcjonowanie w 2016r., w związku z tym uchwała w przedmiocie absolutorium nie była podejmowana w 2016 roku.

 

 

            Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku w 2016 roku nie sporządzała raportów o stanie gospodarki finansowej jednostki samorządu.

 

2. Działalność składów orzekających

 

Składy orzekające w 2016 roku wydały łącznie 1014 opinii, w tym dotyczących:

- możliwości spłaty pożyczek lub kredytów przez j.s.t. - 36

- projektów uchwał budżetowych - 140

- sprawozdań rocznych z wykonania budżetu j.s.t. – 138

- informacji o przebiegu wykonania budżetu za I półrocze - 139

- wniosków komisji rewizyjnych rad gmin (związków gmin, sejmiku) w sprawie absoluto -

  rium – 138

- projektów uchwał o wieloletnich prognozach finansowych –140

- uchwał w sprawie nieudzielenia absolutorium – 2

- możliwości sfinansowania deficytu w uchwale budżetowej – 56

- możliwości wykupu papierów wartościowych – 6

- programu postępowania naprawczego - 2

- możliwości sfinansowania deficytu przedstawionego w projekcie uchwały budżetowej – 92

oraz  125 opinii o prawidłowości planowanej kwoty długu.

 

W 2016 roku wystąpiła różnica pomiędzy liczbą nadzorowanych jednostek, a liczbą wydanych opinii dotyczących sprawozdań z wykonania budżetu za 2015 rok i wniosków komisji rewizyjnych o absolutorium (na 139 jst wydano 138 opinii), ze względu na to, że z dniem 30 czerwca 2015 r. roku zaprzestał działalności Zambrowski Związek Gmin z siedzibą w Zambrowie. W dniu 15 września 2015 r. nastąpiło jego wyrejestrowanie.

 

         Ponadto, z dniem 16 grudnia 2015 roku został zarejestrowany Związek Powiatów Województwa Podlaskiego z siedzibą w Siemiatyczach. Miało to wpływ na ilość opinii dotyczących projektu uchwały budżetowej (140 opinii) oraz projektu WPF (140 opinii). W 2016 roku przedłożył do tutejszej Izby projekt budżetu i projekt WPF na 2016 rok, w związku z tym dopiero w 2016 roku wydano opinie dotyczące projektów roku 2016 (pozostałe dotyczą projektów na 2017 rok).

Do Związku Powiatów Województwa Podlaskiego z siedzibą w Siemiatyczach nie było jeszcze możliwości wydania opinii z wykonania budżetu 2015 i wniosków komisji rewizyjnych w sprawie absolutorium, gdyż w 2015 roku nie podjął on działalności.

 

 

W ramach wydanych opinii było:

- 727 pozytywnych,

- 207  pozytywnych z uwagami,

- 63 pozytywne z zastrzeżeniami,

     - 17 negatywnych.

 

Jednostki samorządu terytorialnego, w stosunku do których wydano negatywne opinie:

 

  • O projektach uchwał budżetowych jst:

          - Powiat Hajnowski

          - Gmina Narew

          - Gmina Zawady

     

  • O sprawozdaniach z wykonania budżetu jst:

          - Gmina Płaska

         - Miasto i Gmina Mońki

     

  • O wnioskach komisji rewizyjnych o absolutorium:

                - Miasto Sejny

               - Powiat Augustowski

               - Miasto i Gmina Nowogród

     

  • O uchwałach w sprawie nieudzielenia absolutorium:

         - Miasto Sejny

     

  • O projektach uchwał o wieloletnich prognozach finansowych:

         - Miasto i Gmina Dąbrowa Białostocka

         - Miasto Sejny

         - Gmina Narew

         - Powiat Hajnowski

         - Gmina Zawady

     

  • O możliwości sfinansowania deficytu przedstawionego w projekcie uchwały budżetowej:

        - Gmina Narew (opinia razem z opinią o prawidłowości kwoty długu zawartą w projekcie uchwały budżetowej)

     

  • O prawidłowości planowanej kwoty długu:

         - Gmina Giby

        - Miasto i Gmina Mońki

     

    W 2016 roku wydano 2 opinie o programach postępowania naprawczego: Gminy Płaska i Gminy Giby. Obie opinie były pozytywne z zastrzeżeniami.

        

     

    W poszczególnych opiniach składów orzekających wystąpiły uwagi, w tym:

    A.        W opiniach o możliwości spłaty kredytów lub pożyczek:

    - zastrzeżenie w zakresie realistyczności planowania  nadwyżek operacyjnych w poszczególnych latach;

     

     

    B.      W opiniach o projektach uchwał budżetowych jst:

    - w planie wydatków budżetu nie wyodrębniono wydatków w rozdziale 85504 – „Wspieranie rodziny”;

    - zaplanowano wydatek w paragrafie 6220 „Dotacje celowe z budżetu na finansowanie lub dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji i zakupów inwestycyjnych innych jednostek sektora finansów publicznych”, natomiast w załączniku do projektu uchwały, zawierającym zestawienie kwot dotacji udzielanych z budżetu gminy, kwotę dotacji określono jako udzielaną jednostce spoza sektora finansów publicznych;

    - w załączniku nr 2 ”Plan wydatków budżetu gminy na 2017 rok” w części „Zadania zlecone” nie przewidziano wydatków na obsługę programu „500+”;

    - w części normatywnej uchwały wskazano wydatki w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie natomiast w zał. Nr 2 „Projekt planu wydatków na 2017 r. nie wydzielono tych wydatków w rozdz. 85205;

    - wbrew dyspozycji art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim nie zaplanowano wydatków w ramach funduszu sołeckiego, a przyczyn takiego stanu rzeczy również nie przedstawiono w uzasadnieniu do projektu. W roku 2016 do Regionalnej Izby Obrachunkowej nie wpłynęła też uchwała o niewyrażeniu zgody na wyodrębnienie środków w ramach tego funduszu;

    - dochody na zadanie zlecone w ramach programu 500+ należy klasyfikować w rozdz. 85501 w § 2060;

    - w zał. zawierającym dotacje dla jednostek spoza sektora finansów publicznych mylnie wpisano § 2360 zamiast zgodnie z planem wydatków § 2820;

    - w planie dochodów, w dziale 900 "Gospodarka komunalna i ochrona środowiska", rozdziale 90095 "Pozostała działalność", § 2440 "Dotacje otrzymane z państwowych funduszy celowych na realizację zadań bieżących jednostek sektora finansów publicznych" wykazano dotację, którą w uzasadnieniu do projektu budżetu opisano jako "planowana do pozyskania dotacja z funduszy celowych na koszty utylizacji wyrobów zawierających azbest". Wskazuje się, iż powyższa dotacja powinna być sklasyfikowana w § 2460 "Środki otrzymane od pozostałych jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych na realizację zadań bieżących jednostek zaliczanych do sektora finansów publicznych". Wynika to nie tylko z obecnego statusu prawnego Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (państwowa osoba prawna) i Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (samorządowe osoby prawne), ale także z informacji uzupełniającej do § 2460 umieszczonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1053 ze zm.), która stanowi, iż w § 2460 "ujmuje się również dotacje, o których mowa w art. 411 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska";

    -  w planie wydatków wydatki na zadania związane z ochroną środowiska (§ 4300 "Zakup usług pozostałych", § 4390 "Zakup usług obejmujących wykonanie ekspertyz, analiz i opinii") ujęto w niewłaściwym rozdziale 90019 "Wpływy i wydatki związane z gromadzeniem środków z opłat i kar za korzystanie ze środowiska". Zgodnie z opisem tego rozdziału zawartym w klasyfikacji budżetowej w rozdziale tym ujmuje się wpływy z opłat i kar za korzystanie ze środowiska, wydatki związane z gromadzeniem tych środków oraz wydatki gmin i powiatów, o których mowa w art. 404 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska;

    - kwoty ujęte w planie wydatków, w rozdz.60014 oraz 60016 w § 6300 wyodrębniono jako zadania własne zamiast zadań wynikających z porozumień z JST;

    - niezgodność limitu kredytów zaciąganych na sfinansowanie planowanego deficytu budżetu określonego w projekcie uchwały budżetowej z łączną wartością kredytów przeznaczonych na finansowane zadań inwestycyjnych w 2017 roku;

    - w załączniku Nr 1 do projektu uchwały budżetowej – „Dochody budżetu gminy na 2017 r.”, w rozdziale 85502 - „Świadczenia rodzinne, świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z ubezpieczenia społecznego”, rodzaj zadania: „zlecone” dotację ujęto w błędnym paragrafie klasyfikacyjnym 2060 – „Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na zadania bieżące z zakresu administracji rządowej zlecone gminom (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym), związane z realizacją świadczenia wychowawczego stanowiącego pomoc państwa w wychowaniu dzieci”, zamiast w § 2010 – „Dotacje celowe otrzymane z budżetu państwa na realizację zadań bieżących z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych gminie (związkom gmin, związkom powiatowo-gminnym) ustawami”.

     

    C.     W opiniach o informacjach o przebiegu wykonania budżetu za I półrocze:

    - analiza sprawozdania Rb-28s z wykonania planu wydatków budżetowych wykazuje, iż w rozdziałach 70004, 75023, 75412, 80101, 80110, 80113, 80148, 80195 po stronie wykonania w paragrafie 4440 odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych nie stanowią 75% równowartości odpisów na dany rok kalendarzowy (art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 4 marca 1994 roku o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 800);

    - w zakładzie budżetowym wystąpiły zobowiązania wymagalne (40 000 zł), co wskazywać może na naruszenie dyspozycji art. 44 ust 3 ustawy o finansach publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 885, ze zm.) oraz art. 11 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 168);

    - przekroczenie planu wydatków (wydatki budżetowe w rozdziale 75011, paragraf 4700, na dzień 30 czerwca 2016 r. wykonano w wysokości 2.334,30 zł, podczas gdy wydatki planowane w tej pozycji budżetowej wyniosły 2.000 zł. Zgodnie z postanowieniami art. 254 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 885, ze zm.), dokonywanie wydatków powinno następować w granicach kwot określonych w planie finansowym, a zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, ujęte w budżecie jednostki samorządu terytorialnego wydatki oraz łączne rozchody stanowią nieprzekraczalny limit);

    - w „Zestawieniu dochodów za I półrocze 2016 r.” sporządzonym dla instytucji kultury podano błędne wielkości dotacji udzielonych z budżetu gminy dla GOK.

     

    D.     W opiniach o sprawozdaniach z wykonania budżetu:

    - w jednostce występują znaczne należności wymagalne. W związku z powyższym powinno się podjąć działania windykacyjne zmierzające do zmiany ww. poziomu należności wymagalnych;

    - w części opisowej z wykonania planów finansowych wskazano błędną kwotę dotacji podmiotowej dla Biblioteki. Z planu wydatków wynika natomiast, iż jest to inna kwota;

    - z analizy sprawozdań Rb-28S za 2015 rok wynika, że Gmina udzieliła pomocy finansowej innej jednostce samorządu terytorialnego (rozdział 71013 § 2710). Do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku nie wpłynęła jednak uchwała Rady o udzieleniu powyższej pomocy finansowej. Wykonanie wydatków  bez podjęcia w tym zakresie stosownej uchwały przez Radę prowadzi do naruszenia art. 216 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.). Wydatki te nie zostały również ujęte w części opisowej, stanowiącej Załącznik Nr 1 do Zarządzenia Burmistrza;

    - zarządzenie Burmistrza nie zawiera sprawozdań rocznych z wykonania planów finansowych, o których mowa w art. 265 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.). Obowiązek przedkładania tych sprawozdań organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego wynika z art. 267 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych;

    - dochody z opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie mogą być przeznaczone na inne cele, niż określone art. 182 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz.1356 ze zm.). Niższe niż planowane wykonanie wydatków w rozdziałach 85153 oraz 85154 (również w latach poprzednich) prowadzi do kumulacji niewykorzystanych środków z tytułu opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W związku z tym wskazuje się na potrzebę wprowadzenia powyższej różnicy do planu wydatków budżetowych.

     

    E.     W opiniach o wnioskach komisji rewizyjnych o absolutorium:

    Wniosek o nieudzielenie absolutorium (Miasto Białystok – opinia pozytywna z zastrzeżeniami):

    - częstotliwość dokonywania zmian nie może mieć wpływu na ocenę legalności wykonania budżetu, o ile Prezydent nie naruszył podczas ich wprowadzania zasad określonych przede wszystkim w art. 257 lub 258 ufp, w tym zakresu upoważnień wynikających z uchwały budżetowej podjętej przez Radę;

    - wysokie kwoty należności wymagalnych są efektem niepełnej realizacji dochodów z dłuższego niż rok budżetowy okresu;

    - skoro Rada podjęła uchwałę w sprawie wykazu wydatków niewygasających z upływem roku budżetowego, to przyjąć należy, iż zgodziła się z tym i uznała za zasadne, że wymienione w uchwalonym wykazie zadania faktycznie będą realizowane po ukończeniu roku budżetowego.

     

    G.    W opiniach o możliwości sfinansowania deficytu w uchwale budżetowej (art. 246 ust. 3 ufp):

    - uwaga dotycząca konieczności utrzymania dyscypliny w wykonywaniu budżetów w poszczególnych latach, głównie w odniesieniu do osiągania odpowiednich poziomów nadwyżek operacyjnych, ze względu na wskaźnik z art. 243 ufp.

     

    H.      W opiniach o uchwałach w sprawie nieudzielenia absolutorium:

     - w sensie materialnym, wnioski z analizy dokumentacji związanej z podjęciem uchwały (z uwagi na brak w opiniowanej uchwale jej uzasadnienia) wskazują na brak dostatecznych podstaw do nieudzielenia absolutorium.

     

  1.  W opiniach o projektach uchwał o wieloletnich prognozach finansowych:

- w wierszach „Plan III kw.2016” oraz „Wykonanie 2016” nie wypełniono kol. 4.2.1 „pokrycie deficytu budżetu”;

- w kol.10.1 nie wskazano przeznaczenia nadwyżki budżetowej na spłatę kredytów i pożyczek w latach 2018 – 2022;

- w kol. 14.1 dla lat 2017 – 2022 wpisano kwoty rozchodów dotyczące spłat rat kapitałowych ogółem z uwzględnieniem kredytu przewidzianego do zaciągnięcia w 2017 r. podczas gdy w kol. 14.1 zgodnie z jej treścią podaje się dane wyłącznie z tytułu zobowiązań już wcześniej zaciągniętych;

- w projekcie WPF w zakresie roku 2017 stwierdzono brak zgodności danych z danymi wynikającymi z projektu budżetu w kol.11.1; 11.6; 12.2 oraz 12.2.1.

- brak uwzględnienia kwoty zobowiązań wymagalnych w roku 2015 w kolumnie 14.2 w poz. „Wykonanie 2015”.

 

 

J.     W opiniach o możliwości sfinansowania deficytu przedstawionego w projekcie uchwały budżetowej (art. 246 ust. 1 ufp):

- wypełnienie wskaźnika z art. 243 ufp będzie uwarunkowane realnością prognozowanych na poszczególne lata nadwyżek budżetowych, przeznaczonych w całości na spłatę zadłużenia.

 

 

K.       W opiniach o prawidłowości planowanej kwoty długu (art. 230 ust. 4 ufp):

- prognozowane wysokie nadwyżki operacyjne na lata: 2019-2022 i 2026 mogą okazać się trudne do osiągnięcia.  W tym zakresie WPF wymaga urealnienia kwot zakładanych nadwyżek operacyjnych;

- suma kwot wykazanych w wierszu 2016, kol. 11.4 "Wydatki inwestycyjne kontynuowane" i 11.5 "Nowe wydatki inwestycyjne" jest różna od kwoty wynikającej z uchwalonego budżetu Gminy na 2016 rok;

-        w wierszu 2016, kol. 12.4 "Wydatki majątkowe na programy, projekty lub zadania finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy" wykazano kwotę różną od kwoty wynikającej z uchwalonego budżetu Gminy na 2016 rok;

-        w wykazie przedsięwzięć do WPF wskazano nieprawidłową jednostkę odpowiedzialną lub koordynującą;

- uwzględniając dane z wykonania budżetu za rok 2015 zaniżono kwotę długu w roku 2016 i latach kolejnych;

- w kol. 4.3 w odniesieniu do planu za 3 kw. 2015 r. zaniechano wykazania kwoty długu

- nie wskazano całościowego rozplanowania przeznaczenia nadwyżek budżetowych, co nakazuje art. 226 ust. 1 pkt 4 ufp;

-  kwoty dochodów ze sprzedaży majątku budzą wątpliwości pod względem prawdopodobieństwa ich realizacji w latach 2017 – 2019, tym bardziej, że sporządzone Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy nie zawierają dostatecznego wskazania uwzględnionych szczegółowych przyczyn lub okoliczności w ww. zakresie (są jedynie ogólnie planowane działania).

 

 

L.   W opiniach o możliwości wykupu papierów wartościowych:

- „doprecyzowanie” celu emisji obligacji komunalnych, polegające na wskazaniu konkretnych zamierzeń inwestycyjnych nastąpić powinno stosowną uchwałą Rady Gminy w sprawie zmiany programu postępowania naprawczego. Program naprawczy przyjęty w roku 2011 nie przewidywał bowiem realizacji żadnych działań o charakterze inwestycyjnym.

 

 

M.   W opiniach o programach postępowania naprawczego:

-        W sprawie wyrażenia opinii o programie postępowania naprawczego Gminy Giby na lata 2016-2018

  • zastrzeżenia:

Skład Orzekający zastrzega, iż wszystkie założenia przyjętych przedsięwzięć naprawczych w okresie realizacji programu naprawczego, tj. w latach 2016 – 2018 powinny mieć swoje odzwierciedlenie w planie budżetowym roku 2016 oraz prognozach budżetów 2017 – 2018 ujętych w wieloletniej prognozie finansowej.

Główne założenie, jakim jest restrukturyzacja oświaty nie zostało uwzględnione w pełni zarówno w budżecie roku 2016 (według stanu na dzień wydania niniejszej opinii) jak i prognozach lat 2017 – 2018. Zgodnie z budżetem roku 2016 wydatki na wynagrodzenia w szkołach zostały zaplanowane na poziomie 2.981.596 zł (dz. 801, §§ 4010, 4040, 4110, 4120, 4170), odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych ujęto w kwocie 199.499 zł (dz. 801, §4440). Łączna kwota powyższych wydatków kształtuje się na poziomie 3.181.095 zł, a nie jak wskazano w programie naprawczym 3.320.802 zł. Również analiza załącznika Nr 1 WPF (poz. 11.1 – „Wydatki bieżące na wynagrodzenia i składki od nich naliczane”) wskazuje, iż oszczędności w oświacie nie zostały w pełnych wysokościach uwzględnione w prognozach lat 2016 – 2018. Wykonanie wydatków ujętych w powyższej pozycji za rok 2015 wynosi 4.137.243,62 zł, w roku 2016 zaplanowano kwotę 4.753.711 zł, w roku 2017 – 4.409.750 zł, w roku 2018 – 4.410.755 zł. Wskazuje się na konieczność urealnienia wieloletniej prognozy finansowej i budżetu roku 2016 w odniesieniu do przyjętego przez Radę programu postępowania naprawczego.

 

  • uwagi:

    - nieścisłości w zakresie kwot zawartych w części tabelarycznej: 1.2 Realizacja budżetu – Dochody Gminy Giby zrealizowane lub planowane w okresie 2014 – 2018 wg źródeł pochodzenia. I tak m.in.:

            - - poz. „Inne podatki i opłaty lokalne (w tym opłaty za gospodarowanie odpadami)” – w planie na 2017 rok ujęto kwotę 4.000.000 zł, przy wykonaniu roku 2014 – 443.227,99 zł; wykonaniu roku 2015 – 451.682,01 zł;

            - - poz. „Pozostałe dochody” – w planie na 2017 roku ujęto kwotę 5.000.000 zł, przy wykonaniu roku 2014 – 676.501,39 zł; wykonaniu roku 2015 – 432.788,28 zł;

            -  - poz. „2.Subwencja ogółem” – w latach 2017- 2018 wyodrębniono kwotę 3.530.000 zł. Zsumowanie części oświatowej (1.890.000 zł) oraz części wyrównawczej (1.650.000 zł) ujętych w uszczegółowieniu powyższej pozycji wskazuje na kwotę 3.540.000 zł.

     

                - W sprawie wyrażenia opinii o programie postępowania naprawczego Gminy Płaska, zastrzeżenie:

    Skład Orzekający biorąc pod uwagę fakt, iż gmina nie jest w stanie samodzielnie wypracować nadwyżek operacyjnych oraz to, że głównym założeniem programu naprawczego jest planowana do zaciągnięcia pożyczka z budżetu państwa, którą gmina zamierza w całości spłacić po uzyskaniu środków objętych postępowaniem sądowym podkreślił, iż w razie wyroku niekorzystnego dla Gminy Płaska Rada Gminy powinna rozważyć przyjęcie nowego programu naprawczego, opartego na znaczących oszczędnościach w ramach wydatków bieżących.

            

    W 2016 roku od opinii składów orzekających odwołały się:

     

  1. Miasto i Gmina Mońki:

    - odwołanie z dnia 20 stycznia 2016 roku Burmistrza Moniek od uchwały Nr RIO.II-00313-63/15 Składu Orzekającego RIO w Białymstoku z dnia 4 stycznia 2016 roku w sprawie wyrażenia opinii o możliwości spłaty przez Miasto i Gminę Mońki długoterminowych kredytów w kwotach: 953 369 zł na sfinansowanie planowanego deficytu budżetowego oraz 926 541 zł z przeznaczeniem na spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań z tytułu kredytów i pożyczek – Uchwała Nr 858/16 z dnia 2 lutego 2016 roku Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku – Burmistrz zarzucił Składowi Orzekającemu naruszenie ustawowego trybu wynikającego z art. 64 par. 2 k.p.a. poprzez zaniechanie wezwania na piśmie do uzupełnienia braków formalnych w postaci niezałączenia zarządzenia o zaciąganiu zobowiązań. Ponadto w piśmie podniesiono, że „niedochowanie ustawowo przewidzianej formy wezwania do uzupełnienia braków spowodowało daleko idące konsekwencje dla kondycji finansów Gminy Mońki, która nie może w konsekwencji zgodnie z przepisami prawa w roku budżetowym 2016 zapewnić płynności finansowej z uwagi na przedstawione w przedmiotowej sprawie sprzeczne z przepisami procedury administracyjnej rażące zaniedbanie.”

    Kolegium postanowiło oddalić odwołanie Burmistrza Moniek.

     

  2.  Miasto i Gmina Mońki:

    - odwołanie z dnia 19 kwietnia 2016 roku Burmistrza Moniek od uchwały Nr RIO.II-00321-36/16 Składu Orzekającego RIO w Białymstoku z dnia 7 kwietnia 2016 roku w sprawie wyrażenia opinii o przedłożonym przez Burmistrza Moniek sprawozdaniu z wykonania budżetu gminy za 2015 r. – Uchwała Nr 1976/16 z dnia 28 kwietnia 2016 roku Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku – Burmistrz odpierał zarzuty przedstawione przez Skład Orzekający dotyczące:

    a) tzw. „rolowania długów” argumentując, iż przypadające spłaty zaciągniętych wcześniej pożyczek i kredytów były spłacane z dochodów gminy, zaś kredyt został zaciągnięty na realizację zadań inwestycyjnych mających wpływ na rozwój gospodarczy Gminy Mońki oraz poprawę warunków życia mieszkańców;

    b) istnienia wysokiego zadłużenia Gminy stanowiącego 31,44% wykonanych dochodów 2015 r., ponieważ zgodnie z art. 170 nieobowiązującej już ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych łączna kwota długu jednostek samorządu terytorialnego na koniec roku budżetowego nie może być wyższa niż 60% wykonanych dochodów tej jednostki w danym roku;

    c) utrzymania zdolności inwestycyjnej Gminy przy zachowaniu płynności finansowej, to zostały podjęte kroki zmierzające do zmniejszenia kosztów bieżącej działalności;

    d) zaangażowania subwencji oświatowej będącej dochodem budżetu Gminy roku 2016, które nastąpiło wbrew woli Gminy;

    e) wydatkowania środków z wpływów z opłat za zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, które wpłynęły w roku 2015. Kwota, o której mowa została ujęta w budżecie roku 2016.

    Kolegium postanowiło utrzymać w mocy negatywną opinię oraz wykreślić z ww. pkt 9 jej uzasadnienia ze względu na przesłane do tut. Izby wraz z odwołaniem informacje o należnościach i zobowiązaniach samorządowych instytucji kultury.

     

  3. Miasto i Gmina Mońki:

    - odwołanie z dnia 6 czerwca 2016 roku Rady Miejskiej w Mońkach od uchwały Nr RIO.II-00322-55/16 Składu Orzekającego RIO w Białymstoku z dnia 30 maja 2016 roku w sprawie wyrażenia opinii o przedłożonym przez Komisję Rewizyjną Rady Miejskiej w Mońkach wniosku o udzielenie Burmistrzowi absolutorium za 2015 rok – Uchwała Nr 2842/16 z dnia 26 czerwca 2016 roku Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku – Rada domagała się zmiany charakteru opinii z negatywnej na pozytywną. W odwołaniu załączono potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię protokołu z posiedzenia Komisji Rewizyjnej w Mońkach z dnia 20 maja 2016 r., z którego wynika, iż Komisja Rewizyjna zapoznała się z negatywną opinią Składu Orzekającego w sprawie wyrażenia opinii o przedłożonym przez Burmistrza Moniek sprawozdaniu z wykonania budżetu za 2015 r. Z tego względu Kolegium postanowiło uwzględnić odwołanie Rady Miejskiej w Mońkach i zmienić charakter opinii z negatywnej na pozytywną.

     

  4. Klub Radnych „Nasze Jedwabne” oraz „Klub Aktywnych Radnych” Rady Miejskiej w Jedwabnem:

    - odwołanie z dnia 26 maja 2016 roku Klubu Radnych „Nasze Jedwabne” oraz „Klub Aktywnych Radnych” Rady Miejskiej w Jedwabnem od uchwały Nr RIO.II-00322-26/16 Składu Orzekającego RIO w Białymstoku z dnia 13 maja 2016 r. w sprawie wyrażenia opinii o przedłożonym przez Komisję Rewizyjną Rady Miejskiej w Jedwabnem wniosku o udzielenie absolutorium za 2015 rok – Uchwała Nr 2840/16 z dnia 21 czerwca 2016 r. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku – Argumenty podnoszone przez Kluby Radnych dotyczyły faktu złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia przez Przewodniczącą Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w Jedwabnem oświadczenia w zakresie zgodności składu Komisji z wymogami art. 18a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym. Na podstawie opisu stanu faktycznego i załączonej kserokopii pisma do Przewodniczącego Rady Miejskiej w Jedwabnem oraz pisma do Wojewody Podlaskiego Kolegium postanowiło zmienić opinię:

    1. wykreślić w uchwale Składu Orzekającego tiret trzeci o następującej treści: „skład Komisji w świetle oświadczenia Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej jest zgodny z wymogami ustawy o samorządzie gminnym”.

    2. stwierdzić, że skład Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w Jedwabnem w sposób istotny narusza postanowienia art. 18a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz par. 38 ust. 2 Statutu Gminy Jedwabne przyjętego Uchwałą nr XXIX/164/13 Rady Miejskiej w Jedwabnem z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie uchwalenia Statutu Gminy Jedwabne.

    3. Poinformować Wojewodę Podlaskiego o stwierdzonym naruszeniu prawa w zakresie składu Komisji Rewizyjnej Rady Miejskiej w Jedwabnem.

       

       

               Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku, w 2016 roku poinformowała wojewodę i ministra właściwego ds. finansów publicznych o wydaniu negatywnej opinii w sprawie sprawozdania z wykonania budżetu za rok 2015 (zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy o regionalnych izbach obrachunkowych) w stosunku do 2 jednostek samorządu terytorialnych: Gminy Płaska oraz Miasta i Gminy Mońki.

       

       

      3. Sprawozdania jednostek samorządu terytorialnego.

       

      3.1. Do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku w 2016 roku wpłynęło  w systemie Bestia:

  • 5345 sprawozdań budżetowych oraz sprawozdań w zakresie operacji finansowych jst (w tym 918 korekt), które zostały zbadane po względem formalno-rachunkowym:

  1. sprawozdania Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych;

  1. sprawozdania Rb-28S z wykonania planu wydatków budżetowych;

  2. sprawozdania Rb-NWS z wykonania planu wydatków, które nie wygasły z upływem roku budżetowego;

  1.  sprawozdania Rb-NDS o nadwyżce/deficycie;

  1.  sprawozdania Rb-N o stanie należności;

  2.  sprawozdania Rb-UN uzupełniającego o stanie należności;

    -     sprawozdania Rb-Z o stanie zobowiązań wg tytułów dłużnych oraz gwarancji i poręczeń;

    -     sprawozdania Rb-UZ uzupełniającego o stanie zobowiązań według tytułów dłużnych;

    -     sprawozdania Rb-ST o stanie środków na rachunkach bankowych;

    - sprawozdania Rb-30S z wykonania planów finansowych samorządowych zakładów budżetowych;

    -   sprawozdania Rb-34S z wykonania dochodów i wydatków na rachunku, o którym mowa        w art. 223 ust. 1 ustawy o finansach publicznych;

    - sprawozdania Rb-PDP z wykonania dochodów podatkowych;

     

  •  2959 sprawozdań budżetowych, które zostały przedłożone do wiadomości:

    - Rb-27ZZ z wykonania planu dochodów związanych z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami,

    - Rb-50 o dotacjach/wydatkach związanych z wykonywaniem zadań zleconych

     

  • 142 bilanse skonsolidowane;

  • 604 sprawozdania finansowe;

     

     3.2. Do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku w 2016 roku wpłynęły (w formie elektronicznej i papierowej):

  • 2943 sprawozdania samorządowych osób prawnych w zakresie operacji finansowych (łącznie z korektami):

  1.    1169 sprawozdań Rb-N o stanie należności;

  2.    317 sprawozdań Rb-UN uzupełniającego o stanie należności;

    -   1158 sprawozdań Rb-Z o stanie zobowiązań wg tytułów dłużnych oraz gwarancji i poręczeń;

    -        299 sprawozdań Rb-UZ uzupełniającego o stanie zobowiązań według tytułów dłużnych;

     

    Ponadto jednostki samorządu terytorialnego przedłożyły 140 sprawozdań z wysokości średnich wynagrodzeń nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego                w szkołach prowadzonych w jst, w tym 7 korekt oraz 86 sprawozdań o zaległościach przedsiębiorców we wpłatach świadczeń należnych na rzecz sektora finansów publicznych.

        

3.3. Nieprawidłowości (istotniejsze lub najczęściej występujące) stwierdzone w badanych sprawozdaniach z wykonania budżetu oraz sprawozdaniach w zakresie operacji finansowych:

-     stan środków pieniężnych w bilansie z wykonania budżetu nie równa się stanowi środków na rachunku budżetu w Rb-ST;

-    błędnie wykazana kwota wolnych środków w sprawozdaniu Rb-NDS w pozycji D16, w kolumnie wykonanie;

-     w Rb-NDS, w pozycji D11 i D21, w kolumnie wykonanie, wykazywane były kredyty krótkoterminowe;

-     błędnie wypełniana część E5 w sprawozdaniu Rb-NDS;

-     wykazywanie w sprawozdaniu Rb-NDS w wierszach D131 oraz D161 środków na pokrycie deficytu mimo jego braku;

  • błędnie podany numer GUS;

  • błędnie podany numer REGON;

  • błędnie podany numer kwartału bądź błędnie podany rok, którego dotyczy dane sprawozdanie;

    - błędnie wypełniona część F w sprawozdaniu Rb-Z;

    - w  sprawozdaniu Rb-Z nie ujęto zobowiązań zakładu budżetowego;

    - w Rb-ST (stan środków na rachunku) wykazano więcej niż w Rb-N (gotówka i depozyty);

    - sprawozdanie Rb-Z niezgodne ze sprawozdaniem Rb-UZ;

    - w sprawozdaniu Rb-N błędnie wypełniana kolumna ,,banki’’ wiersz N3.1 ,,gotówka” oraz kolumna ,,grupa III” wiersze: N3.2 ,,depozyty na żądanie” i N3.3 ,,depozyty terminowe”;

     

    3.4. W 2016 roku do Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku wpłynął jeden wniosek o przyznanie części rekompensującej subwencji ogólnej na wyrównanie ubytku dochodów w specjalnych strefach ekonomicznych. Był to wniosek negatywny Miasta Suwałki (kwoty zerowe), które to nie było objęte wykazem Ministra Rozwoju z 16 września 2016 roku.

     

    IV. Działalność szkoleniowa, informacyjna, doradcza.

     

    1. Działalność szkoleniowa organizowana przez Izbę

             W 2016 r. Regionalna Izba Obrachunkowa w Białymstoku zorganizowała, w oparciu  o Ramowy Plan Pracy RIO w Białymstoku, który w zakresie planu szkoleń był zmieniony raz, następujące szkolenia:

     

    1. W dniach 18-19 maja 2016 roku oraz 19-20 maja 2016 roku odbyły się 2 szkolenia dla skarbników jst, na tematy:

- ,, Profilaktyka antykorupcyjna w samorządzie terytorialnym”;

- „Podatek VAT w jednostkach samorządu terytorialnego oraz centralizacja rozliczeń podatku VAT jednostki samorządu terytorialnego i jednostek/zakładów budżetowych”;

- „Zagadnienia dotyczące gospodarki finansowej j.s.t. – sprawy bieżące”

W szkoleniu uczestniczyły:     18-19 maj 2016 roku – 64 osoby,

                                19-20 maj 2016 roku - 62 osoby.

 

       1.2        W dniu 4 października 2016 roku  odbyło się szkolenie dla pracowników jednostek samorządu terytorialnego, na temat:

- „Legislacja finansowa w samorządzie terytorialnym”;

       W szkoleniu uczestniczyło 69 osób.

 

       1.3          W dniach 12-14  października 2016 roku odbyło się szkolenie dla pracowników jednostek samorządu terytorialnego, na temat:

- „Centralizacja rozliczania VAT w jednostkach samorządu terytorialnego”;

       W szkoleniu (w podziale na 3 grupy) uczestniczyły łącznie 153 osoby.

 

       1.4        W dniach 25-26 października 2016 roku oraz 26-27 października 2016 roku odbyły się 2 szkolenia dla skarbników jst, na tematy:

- ,, Inwentaryzacja w jednostkach samorządu terytorialnego”;

- „Uwagi i wskazówki wynikające z działalności kontrolnej Izby”;  

- „Wieloletnia Prognoza Finansowa i uchwała budżetowa”.

W szkoleniu uczestniczyło:     25-26 października 2016 roku – 65 osób,

                                26-27 października 2016 roku - 70 osób.

 

 

 

Wykładowcami byli: członek Kolegium RIO w Białymstoku (adiunkt w Katedrze Finansów publicznych i Prawa Finansowego Wydziału Prawa na Uniwersytecie w Białymstoku),  doradca podatkowy mający doświadczenie w administracji podatkowej, Naczelnik i Zastępca Wydziału Informacji Analiz i Szkoleń, Naczelnik Wydziału Kontroli, Inspektor Wydziału Kontroli, specjaliści WIAiS, radca prawny (były pracownik służb skarbowych), były pracownik Urzędu Skarbowego (wieloletni pracownik administracji samorządowej na stanowisku głównego specjalisty ds. podatku VAT).

 

 Pracownicy RIO uczestniczyli w szkoleniach, które objęły następujące tematy:

 

- ustawa o finansach publicznych,

- Wieloletnia Prognoza Finansowa,

- sprawozdawczość budżetowa oraz w zakresie operacji finansowych,

 - ustawa o podatkach i opłatach lokalnych,

- opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

- inne ustawy i rozporządzenia związane z realizacją gospodarki finansowej jst,

- kodeks pracy (BHP i inne), 

- standardy i metodyka kontroli,

- omówienie kontroli koordynowanych,

 - technika pisania projektów wystąpień pokontrolnych,

      - nauka obsługi programów komputerowych.

 

Wykładowców szkoleń zapewnili organizatorzy szkoleń.

Ponadto, pracownicy tutejszej Izby brali udział w szkoleniach organizowanych dla skarbników i innych pracowników jst.